Teoman Ertuğrul TULUN : YUNANİSTAN, AVRUPA’DA
ÇİN’İN BİR “TRUVA ATI” MI YOKSA “EJDER BAŞI” MI ????
 

Analiz No : 2019 / 33


Avrupa Komşuluk
Politikası ve Genişleme Müzakereleri için Avrupa Komisyonu Üyesi olarak görev
yapan Avusturya’nın AB Komisyon Üyesi Johannes Hahn Temmuz 2018’de Politico’nun
Mahrem AB internet sayfasına verdiği bir demeçte Çin’in “kapitalizm ve siyaset
karışımı diktatörlüğünün” kıtanın güneydoğu kanat bölgesindeki bazı liderlere
çekici gelebileceğini belirtmiş, “Pekin’in bu bölgedeki bir gün Avrupa Birliği
üyesi olacak ülkeleri Truva atlarına dönüştürebileceği” uyarısında bulunmuştu[1]. Hahn, Karadağ’da Çin tarafından inşa ve
finanse edilen bir otoyolu örnek göstermiş, bu otoyolun, Karadağ’ın Çin’e olan
borcunu ödemek için sosyal güvenlik sistemini kesmek zorunda kalacağı kadar
pahalı göründüğünü kaydetmişti.  Komisyon Üyesi Hahn’ın bu açık sözlü
ifadeleri, yalnızca Karadağ’ı değil, 2017’nin sonu itibariyle yaklaşık 6 milyar
dolara ulaşan, artan miktarda Çin yatırımını çektiği için Sırbistan’ı da
hedefleyen bir nitelik taşımaktadır[2]. Çin akademik kaynaklarına göre, “Çin
hükümeti, Çin ile Avrupa arasında taşımayı hızlandırmak için Pire limanını ve
Budapeşte’yi birbirine bağlayan karadan hızlı bir geçiş yolu oluşturmak
amacıyla Balkanlar’da Kemer ve Yol Girişimini aktif olarak desteklemiştir.
 Bu nedenle Sırbistan, Çin yatırımı açısından önemli bir varış noktasıdır”[3].


Komisyon Üyesi
Hahn’ın Balkanlar’daki Çin yatırımlarıyla ilgili olarak belirttiği hususlar,
Balkanlardaki AB üye adayı ülkelerden ziyade, bir AB üyesi Balkan ülkesi olan
Yunanistan’a daha çok uymaktadır.


Yunanistan, Avrupa’da Çin’in en önemli ekonomik / siyasi
köprübaşıdır


Avrupa’nın
büyük medya kuruluşları, Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in geçtiğimiz günlerde 10
Kasım’da yapılan üç günlük Atina ziyaretini iki ülke ilişkileri açısından
“dönüm noktası” olarak nitelendirmiş, ziyaretin, “ batının, Çin’in küresel
atılganlığından artan endişeleri arasında iki ülkenin ‘yeni dönem’ olarak
nitelendirdiği bağlarını iyice güçlendirdiğini” belirtmiştir[4]. Bu bağlamda söz konusu haberlerde, Çin
Cumhurbaşkanının Atina ziyaretinin, “Çin Cumhurbaşkanının, Yunanistan’ın Çin
mallarının batıya taşınması için bir ‘lojistik merkez’ olması beklentilerini
artırdığı Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis’in Şanghay ziyaretinden
sadece bir hafta sonra gerçekleştiğine” de dikkat çekilmektedir.


Çin
Cumhurbaşkanı haklı olarak Yunanistan’ı batıya yapılan Çin ihracatında bir
“lojistik merkezi” olarak nitelendirmektedir. Yunanistan’ı ziyaretinden önce,
Yunanistan’ın önde gelen gazetelerinden Kathimeri’de yayınlanan özel bir
makalesinde Xi, “tüm sektörlerdeki mevcut işbirliğimizi geliştirmek bizim
görevimizdir” demektedir. Çin Cumhurbaşkanı söz konusu makalesinde,
Yunanistan’daki mevcut Çin yatırımlarının genişlemesinin önemini vurgulamakta,
Yunanistan’ın elverişli coğrafi konumuna ve denizcilik sektöründeki özel
avantajlarına dikkat çekmektedir. Doğu Asya’yı Avrupa’ya bağlayan modern
demiryollarını, limanları ve diğer tesisleri içeren bir ipek yolu planını
öngören Pekin’in “Bir Kuşak, Bir Yol”  girişimi bağlamında daha derin bir
işbirliği yapılması çağrısında bulunmaktadır. Çin Cumhurbaşkanı, bu bağlamda,
bu yatırımın amacının ipuçlarını verecek şekilde,  Yunanistan’ın Pire
limanındaki büyük Çin yatırımını Çin’in “ejder başı” olarak
adlandırmaktadır[5].   Yunanistan sayesinde
Akdeniz’in sıcak suları ile buluşan Çin’in “etkili ve hayırlı gücünden” söz
etmektedir.


Çin denizyolu nakliye devi COSCO’nun Pire ana limanındaki
yatırımı


Yunanistan, en
büyük limanı olan Pire’yi bir müddet önce devlet kontrolündeki Çin Okyanus
Taşımacılığı Şirketi’ne (COSCO) satmıştır. Reuters’in yakın tarihli bir
haberine göre, COSCO, bu satış çerçevesinde Pire limanında % 51 çoğunluk
hissesini satın almış, konteyner kargo rıhtımlarını geliştirmek ve işletmek
konusunda 35 yıllık imtiyaz hakkı elde etmiştir. Anlaşma ‘ya dair çalışmalar
bir önceki Yunanistan Başbakanı Alexis Tsipras döneminde başlamış ve Çin
Cumhurbaşkanı’nın Yunanistan’ı son ziyareti sırasında, Çin ve Yunanistan,
COSCO’nun 600 milyon avroluk yatırımını sürdürmek konusunda mutabık
kalmışlardır. Bu bağlamda yapılan anlaşma, Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in son
ziyareti sırasında Yunanistan ile Çin arasında imzalanan 16 ticaret
anlaşmasının arasında yer almaktadır[6].


Bu yeni
yatırımla birlikte, Yunanistan’daki Çin yatırımlarının 2,5 milyar Euro’ya
yaklaşacağı belirtilmektedir. Konuya dair haberlerde ayrıca, on yıl sonra
Çin’in Avrupa’ya yapacağı ihracatın % 10’unun Pire’den geçeceği, böylece
Pire’nin, Hamburg ve Rotterdam gibi daha kuzeydeki kıta limanlarına doğrudan
bir rakip haline geleceği öne sürülmektedir. Projenin, Pire’nin Çin’in
konteyner taşımacılığında merkez rolünü üstlenmesini, Süveyş Kanalı yoluyla
Asya’dan Avrupa’ya yapılacak nakliye maliyetlerinde milyonlar tutarında
tasarruf sağlayabileceği kaydedilmektedir.


Çin
Cumhurbaşkanı Xi ile birlikte COSCO rıhtımlarını ziyaret eden Yunanistan
Başbakanı Mitsotakis’in, iki denizci ulusun Pire’yi “sadece Akdeniz’in değil,
Avrupa’nın en büyük limanı” yapmak için bir araya geldiğini söylediği
belirtilmektedir.


AB ve ABD, Doğu Akdeniz’de “ejder başının”
varlığından memnunlar mı?


AB, üyelerine
Çin ile ilişkiler konusunda uzun süredir uyarıda bulunmaktadır. Bu bağlamda,
Avrupa Komisyonu Mart 2019’da bir basın açıklaması yapmış, “Çin’in artan
ekonomik gücü ve siyasi etkisi” konusuna dikkat çekmiş ve bazı önerilerde
bulunmuştur[7]. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Ekim
ayında Atina ziyareti sırasında NATO müttefiki Yunanistan’ı “gerçek olamayacak
kadar iyi” görünen Çin anlaşmalarını kabul etmemesi konusunda uyarmıştır.
Yaptığı açılış konuşmasında Çin’i, “ülkeleri, Pekin’e yarar sağlayan ve
müşterilerini borç içinde bırakan tek taraflı anlaşmalara girmek zorunda
bırakmakla” suçlamıştır[8].


Yunanistan, bu
çağrıları duymazlıktan gelen en öne çıkan AB üyeleri arasında yer almaktadır.
Bu tutum, hem önceki sol kanat hem de mevcut merkez sağ Yunan hükümetleri için
geçerlidir. Pire limanının satışından kısa bir süre sonra Haziran 2016’da
Yunanistan, Çin’i Uluslararası Deniz Hukukuna saygı göstermeye çağıran ortak
bir AB bildirisini engellemiştir. Yunanistan’ın bu hamlesi, Çin’in, Filipinler
tarafından Güney Çin Denizi’ndeki Spratly Adaları’ndaki balıkçılık haklarıyla
ilgili olarak Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanında açtığı davayı
kaybetmesinin hemen ardından gerçekleşmiştir. Bir yıl sonra, Cenevre’deki BM
İnsan Hakları Konseyi’nde Yunanistan, Çin’in konuşma özgürlüğüne saygı duyması
çağrısında bulunan bir AB açıklamasını engellemiştir. Yunanistan’ın bu tutumu
nedeniyle AB ilk kez oy birliği ile yıllık bir açıklama yapamamıştır[9].


Uluslararası
haber kaynaklarına göre, o dönemdeki Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Kotzias,
Yunanistan’a yönelik eleştirilere yanıt olarak, “Çinlilerin insan hakları
konusunda farklı bir görüşe sahip olmasına saygı duyuyorum… Batı’nın genel
olarak algıladığı gibi bir insan hakları uygulaması mümkün mü? Veya bazı
insanlar farklı bir anlayışa sahip olamaz mı?  Buna saygı duyulmalı. Bunun
genel olarak uygulanabilir olduğuna inanıyoruz. Ancak herkes buna bizim
inandığımız şekilde inanmıyor.” şeklinde konuşmuştur. Bazı Yunan siyasetçilerin
özellikle insan hakları konularında ve uluslararası denizcilik hukuku konusunda
Türkiye’ye olan takıntısı dikkate alındığında, bu sözler tam bir ikiyüzlülüğü
temsil etmektedir.


Sonuç


Yunanistan,
Doğu Akdeniz’de ABD’nin küresel düzeyde bir numaralı rakibi olan Çin’e
stratejik bir ekonomik üs sağlamıştır. Çin, Yunanistan sayesinde, ejderhanın
başını Doğu Akdeniz’e getirmeyi başarmıştır.  Bu hamle AB’yi ve özellikle
Almanya gibi Birliğin ekonomik olarak önde gelen ülkelerini de etkileyecektir.
AB’nin ve ABD’nin bu Yunan politikasına karşı yaptıkları içerikten yoksundur.
Bu kadar zayıf bir tepki, Türkiye’ye karşı yakın dönemde takip edilen son
derece düşmanca politikalar dikkate alındığında şaşırtıcıdır. Yunanistan Pire
limanını Çin’in emrine verirken, Türkiye’nin Avrasya’daki yapıcı işbirliği
politikalarının bile sert eleştiriler ve bazen de engellemeler ile karşılaşması
bir çifte standart örneğidir. Bütün bunlar göz önüne alındığında, AB Komisyon
Üyesi Johannes Hahn’ın Balkanlar’da aramakta olduğu Çin Truva atının aslında
AB’nin içinde olduğu söylenmelidir. Yunanistan’ın, Batılı ortaklarının ve
müttefiklerinin tepkisiyle karşılaşmadan Çin’in çıkarlarını temsil etmeye ne
kadar süre devam edeceğini zaman gösterecektir.


*Fotoğraf: Chinadaily.com


[1] Ryan Heath ve Andrew Gray, “Beware Chinese Trojan
Horses in the Balkans, EU Warns”, Politico,
19 Nisan 2019, https://www.politico.eu/article/johannes-hahn-beware-chinese-trojan-horses-in-the-balkans-eu-warns-enlargement-politico-podcast/.


[2] Jing Men, “Chinese Investment To Serbia and EU-China
Relations”, ed. Jing Men, EU-China
Observer
4, sy 18 (t.y.): 13-17.


[3] Men, 13.


[4] Helena Smith, “Xi Jinping Comes to Greeks Bearings
Gifts”, The Guardian,
12 Kasım 2019, blm. China, https://www.theguardian.com/world/2019/nov/12/xi-jinping-comes-to-greeks-bearings-gifts.


[5] “Xi Eyes Deeper Cooperation on Occasion of Visit to
Greece”, Ekatemerini,
10 Kasım 2019, blm. News, http://www.ekathimerini.com/246317/article/ekathimerini/news/xi-eyes-deeper-cooperation-on-occasion-of-visit-to-greece.


[6] George Georgiopoulos, Angeliki Koutantou, and Renee
Maltezou, “China, Greece Agree to Push Ahead with COSCO’s Piraeus Port
Investment,” Reuters, November 11, 2019, https://www.reuters.com/article/us-greece-china/china-greece-agree-to-push-ahead-with-coscos-piraeus-port-investment-idUSKBN1XL1KC.


[7] Teoman Ertuğrul Tulun, “Italian Reaction To The
Carolingian EU Project”, Center
For Eurasian Studies (AVİM)
, 11 Nisan 2019, blm. Analysis, 2019 /
10, https://avim.org.tr/en/Analiz/ITALIAN-REACTION-TO-THE-CAROLINGIAN-EU-PROJECT.


[8] Smith, “Xi Jinping Comes to Greeks Bearings Gifts”.


[9] John Psaropoulos, “Greece and China Hail Strategic
Partnership, as US and EU Look On”, Al
Jazeera
, 11 Kasım 2019, blm. News, https://www.aljazeera.com/news/2019/11/greece-china-hail-strategic-partnership-eu-191111170150762.html.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet