• PENTAGON DOSYASI : ABD’nin Girdiği ‘Dost’ Ülkelerde Verilen Sivil Zayiatlar
  • Kategori : YABANCI ORDULAR & SAVAŞ & SAVAŞ TARİHİ & TAKTİKLERİ & TEÇHİZATI & YÖNTEMLERİ


Prof. Dr. Celalettin Yavuz
TÜRKSAM Başkan Yardımcısı / Terör Enstitüsü

11 Eylül 2001 tarihli ABD’deki El-Kaide kaynaklı terör eylemlerini bahane ederek Afganistan ve Irak’a askeri müdahale gerçekleştiren, 2011’de ise “Arap Baharı” esnasında Kaddafi rejimini devirmek üzere “Uçuşa Yasak Saha” aldatmacası ile müttefikleriyle birlikte hava harekatıyla Libya’ya askeri müdahalede bulunan ABD, her üç ülkede de sadece silahlı karşıt güçlere değil, çok daha artan sayıda sivil ve masum insanların ölümlerine de sebebiyet vermiştir.

Bu ülkelere ilaveten ABD’nin İnsansız Hava Aracı (İHA) kullanarak girdiği Pakistan, Yemen ve Somali gibi ülkelerde de sivil insanlar katledilmektedir. Bu ülkelerdeki sivil ölümlerin sayıları kısa ayrıntılarla aşağıda sunulmuştur.

ABD ve Afganistan

ABD, 2001 yılından itibaren Afganistan’a çok uluslu güçle girdi. El-Kaide’ye destek veren Taliban rejimini devirmek maksadıyla 2001 sonunda yapılan müdahale sonunda Taliban rejimi yıkıldı. Ancak daha sonra NATO’nun da dâhil olduğu çok uluslu güç, Afganistan’da insani yardım yanında, “meşru” yeni Afgan rejiminin kurumsallaşabilmesi maksadıyla, giderek güçlenen Taliban’a karşı da silahlı mücadeleye girdi.

BM Afganistan Görevi (UNAMA) istatistiğine göre 2007-2010 yılları arasında giderek artan ölçüde ve toplam 8.832 sivil, Taliban’la çatışma sebebiyle hayatını kaybetti. Bunların çoğunluğu Taliban’ın “canlı bomba” ya da patlayıcı yüklü arabaların havaya uçurulmasıyla meydana gelen sivil ölümlerdir. Bu arada NATO birlikleri ve Afgan güvenlik güçlerinin ateşiyle ölen siviller de mevcuttur. NATO birliklerinin ölümlere sebebiyet verdiği faaliyetler de genellikle hava harekâtıyla yapılan bombalamalardır.[1]

Ekim 2003’te bir uzman tarafından yapılan tahminlere göre, 2001 sonu-Ekim 2003 arasında askeri müdahale sebebiyle Afganistan’daki sivil ölümlerinin sayısı 3100-3600 arasındadır. 2012 yılında sivil ölümler 1145, yaralananlar ise 1954 kişidir. UNAMA’nın bilgilerine göre Afganistan’daki sivil ölümleri en fazla 2011’de 3.021 kişiyle gerçekleşmiştir.[2]

Yukarıdaki bilgilerden yararlanarak, istatistik bilgileri bulunmayan Ekim 2003-2006 sonu arasındaki periyotta da en azından 6.000 sivilin ölmüş olabileceği değerlendirilmektedir.

Kayıtlar tutulamadığı için gerçek bir istatistik tutmanın mümkün olamadığı Afganistan’da, ABD’nin önayak olduğu askeri müdahale ve Taliban’la mücadele sırasında ölen sivillerin sayısının 22.500-30.000 arasında olabileceği, bunun yaklaşık %16’sının (3.600-4.800) da yabancı ve Afgan güvenlik güçleri tarafından katledilen siviller olacağı tahmin edilmektedir.[3]

ABD ve Irak

ABD’nin Mart 2003’te Irak müdahalesinin ardından, bu ülkedeki sivil ve masum insanlardan ölenlerin sayısı hakkında değişik rakamlar mevcuttur. Bunda hem ülkenin kayıt tutma yetersizliği, hem savaş sonrası kargaşa, hem de ABD’nin resmi kayıtları karartma girişiminin etkili olabileceği değerlendirilmektedir.

Bir Alman kuruluşunun verdiği bilgilere göre, 119’u 1-13 Ocak 2013’te olmak üzere, 2003-2013 arasında Irak’taki savaş ve iç karışıklıkta öldürülen sivillerin sayısı 120.464’tür.

Öte yandan MIT Üniversitesi’nin “Uluslararası İlişkiler Merkezi (Center for International Studies)’nin verilerine göre, Irak Savaşı sırasında ölenlerin sayısı 600 bin ile bir milyonu aşan bir rakam arasında değişmekteydi. Sadece bu müdahale sırasında 7.500 sivil öldürülmüştü. 2007 yılına gelindiğinde “işgal” döneminde öldürülen sivillerin sayısı 60 bini geçiyordu. 2006’da yapılan tahminlere göre Irak’taki sivil ölümler 2003-2006 arasında 654.965, 2009’da ise 1.033.000 olarak tahmin edildi.[4]

Amerikan Johns Hopkins School of Medicine’in 2010 yılı tahminlerine göre de 2003-2006 arasında 650 binin üzerinde sivil ve masum insan öldürüldü. Yani her gün ortalama 600 sivil bu dönemde öldürülmüştü. Buna karşılık ABD hükümeti bu sayının 30.000 olduğunu, İnsan hakları Örgütü ise sayıyı 60.000 olarak bildirdi.

Başka bir hesaba göre de Iraklı sivillerin %2.5’i Irak müdahalesine kurban gitmiştir. Ülkenin elektrik, yol, hastane, eğitim birimleri, enerji tesisleri, haberleşme, su vb alanlardaki tahribat ise %30 ile %60 arasında değişmektedir.[5]

Irak müdahalesi sırasında 2.5 milyona yakını yurtdışına olmak üzere, 4 milyona yakın insan evini terk etmiştir.[6] Irak müdahalesinin ilk dönemlerinde yaklaşık 30.000 kadına tecavüz edilmiştir.[7]

Irak’a müdahaleden önce Irak'ta her okul çağındaki çocuk okula gidiyor ve sırasında okuyordu. Ama “özgürleştirme” savaşında sadece Bağdat'taki okulların 1/3’ü bombalanarak kullanılmaz hale geldi. Kız çocuklarında okula gidenlerin sayısı %22 azaldı.[8]

ABD ve Libya

Libya’da “Arap Baharı” sebebiyle sivil ölümlerin sayısı önceleri 30.000, daha sonra 50.000 olarak verilmişti. Ancak Libya Hükümeti, Ocak 2013’te bu sayıyı revize ederek, 25.000’e düşürdü. Son verilere göre Libya’da 25.000 sivil ölüme karşılık, 4.700 isyan destekçisi de ölmüş ve 2.100 civarında da kayıp vardır. NATO’nun hava müdahalesi sırasında ölen sivil sayısı 1.108, yaralananlar ise 4.500’ün üzerindedir.[9]

NATO müdahalesi sonucu Libya’nın “Taş Devri”ne döndüğü ileri sürülmektedir. Bu iddia sahiplerine göre Lübnan krizi ülke ekonomisine 40 milyar doların üzerinde zarar vermiş, IMF’ye göre ülke ekonomisi %60 değer kaybetmiştir.[10]

Harabeye dönen şehirler terk edilmiş, kanunsuzluk, okulsuzluk başlamış, cinayetler had safhada artmış, halk yeni Libya’da korku içerisinde yaşamaya başlamıştır.

ABD ve Pakistan (Yemen, Somali)

ABD; Afganistan’da Taliban ve El-Kaide ile mücadele bahanesiyle Pakistan’la da anlaşma yapmıştır. George W. Bush döneminde başlatılan ve daha çok insansız hava araçlarının (İHA) kullanılmasıyla, terörist infazları peşpeşe ve katlanarak artmıştır. Düşünce kuruluşu Council on Foreign Relations’ın raporuna göre, Pentagon ve CIA’in Pakistan, Yemen ve Somali gibi ülkelerde El Kaide zanlılarına karşı İHA’larla yaptığı 400’den fazla saldırıda, aralarında kaza kurşununa gidenlerin de bulunduğu yaklaşık 3.000 kişi öldürülmüş. Bunların 2500’ü, sırf Obama döneminin bilançosudur.[11]

Sonuç

2012’de dünyada en fazla terör saldırısı Irak’taydı. 1.784 terörist saldırıda 2.306 kişi öldü, 6.497 kişi yaralandı. Hemen her gün yaşanan terör saldırılarında, söz konusu dönemde günlük ortalama 7 kişi yaşamını yitirirken, 19 kişi yaralandı.

Irak’ı izleyen ilk 2 ülke de 1.304 saldırının olduğu Pakistan (1.996 ölü, 3.100 yaralı) ve Afganistan (913 terör saldırısında, 1.909 ölü, 2.598 yaralı) Müslüman ve dost ülkelerdi. (Türkiye, dünya sıralamasında 6, Avrupa sıralamasında 1. sırada yer aldı.)[12]      

Tüm bu verilere bakıldığı zaman görünen o ki, ABD’nin girdiği, ya da girip de çıkamadığı ülkelerde sivil ve masum insanlar da “kurunun yanında yaş” misalindeki gibi katledilmektedir. Neredeyse hepsi Müslüman o olan bu ülkeler, ABD’yle ilişkisi oranında da terörün pençesine en çok düşen ülkeler sıralamasında en önde yer almaktadırlar.