Cialis 20 Mg Cialis Viagra Satış Cialis 5 mg Viagra sipariş elektronik sigara


Ceyda ACİCBE
: ORTA ASYA TÜRK CUMHURİYETLERİ DÜNYAYA AÇILMALIDIR
 

Yorum No : 2019 / 63


Geçtiğimiz
aylarda Orta Asya’daki güncel gelişmelere dair bir yazımız kaleme alınmıştı[1]. Bu yazıda belirtildiği gibi 14 Haziran
2019 tarihinde Bişkek’te Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Başkanlar Konseyi gerçekleştirilmiş,
zirvede, güvenlik konusu gündemde yerini almıştı. Öte yandan Çin Devlet Başkanı
İran ile bölgesel ve uluslararası alanda işbirliğinin geliştirilmesi
gerektiğini vurgulamıştı. Konseyde Çin ile İran arasında işbirliği yapılacak
alanlardan birinin terör ve organize suçlarla mücadele kapsamında olması
planlanmıştı.


Asya bölgesinin
güvenlik görüşmeleri bunlarla sınırlı kalmadı. 15 Haziran’da Asya’da İşbirliği
ve Güven Arttırıcı Önlemler Konferansı (AİGK) görüşmelerinin ardından liderler
ülkelerin iç veya dış işlerine müdahale etmeme ilkesinin desteklendiği bir
bildirgeye imza attılar.


Geçtiğimiz
Ağustos ayı ise Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve ABD ilişkileri açısından
önemli bir ay oldu. 22 Ağustos tarihinde Orta Asya ülkeleri ve Amerika Birleşik
Devletlerinin Dışişleri Bakanlığı temsilcileri, Kazakistan’ın başkenti Nur
Sultan’da “C5+1” formatındaki üst düzey toplantıda bir araya geldi. Bu zirveye
ABD Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı David Hale, Kazakistan Dışişleri Bakanı
Beybut Atamkulov, Kırgızistan Dışişleri Bakanı Çingiz Aydarbekov, Özbekistan
Dışişleri Bakanı Abdülaziz Kamilov, Tacikistan Dışişleri Bakanı Sirocidin
Muhriddin ve Türkmenistan Dışişleri Bakanı Raşit Meredov katıldı. Toplantıda,
daha önce imzalanan ekonomik anlaşmaların uygulamaya geçirilmesi noktasında
yaşanan sorunlar ve çözüm yolları masaya yatırıldı, bölgesel ekonomik kalkınma
yolunda işbirliği anlayışı tekrarlandı[2].


İkinci planda,
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev ile ABD Dışişleri Bakanlığı
Müsteşarı David Hale bir araya geldi. Hale görüşmede Amerika’nın Özbekistan’da
gerçekleştirilen reformlara, vatandaşların özgürlüklerinin artırılması
yönündeki adımlara,  hayat seviyesinin yükseltilmesi girişimlerine yüksek
değer verdiğini dile getirdi[3]. İki ülke arasındaki sorunlar masaya
yatırılarak uluslararası gündeme dair önemli gelişmeler de toplantıya konu
edildi. C5+1 platformu dışında, ABD’nin Orta Asya Türk Cumhuriyetleri
temsilcileri ile ikili müzakerelerde bulunması dikkat çekicidir.  Bu
görüşmeler ABD ile Orta Asya ülkeleri arasındaki ilişkilerin kısa ömürlü
olmayacağına işaret etmektedir.


Orta Asya Türk
Cumhuriyetleri ve ABD arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine yönelik önemli
bir diğer adım geçtiğimiz günlerde atıldı. Birleşmiş Milletler 74. Genel Kurul
çalışmaları kapsamında ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, New York’ta C5+1
formatında ev sahipliği yaptığı toplantıda Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan,
Türkmenistan ve Tacikistan dışişleri bakanlarıyla bir araya geldi. Bu
görüşmelerde ülkeler arasındaki ticari ve yatırım işbirliği konuları ele
alındı. ABD yatırımını ve teknolojisini Orta Asya’ya çekmek konusunda ekonomik
işbirliğinin bu platform doğrultusunda arttırmanın gerekliliğinin altı çizildi.
Buna ek olarak, bölgenin transit altyapısını geliştirmek, çevreyi koruma
çalışmalarını ve bölgesel güvenliği ve istikrarı güçlendirmek için C5+1
formatının etkili bir araç haline geldiği beyan edildi[4]. İş dünyasında olumlu adımların
atılmasında Orta Asya ülkelerinin ekonomik katkısını vurgulayan Pompeo buna ek
olarak, Afganistan ile işbirliğinin geliştirilmesi gerektiğini dile getirdi[5]. ABD ile Orta Asya Türk Cumhuriyetleri
arasındaki bu gelişmeler, Asya’nın sadece Çin ve Rusya’dan ibaret olmadığını
vurgular niteliktedir.


Toplantıya dair
dikkat çeken bir diğer unsur, Bakan Pompeo’nun Orta Asya Türk Cumhuriyetleri
dışişleri bakanlarına terörle mücadele konusunda işbirliğinin devam ettirilmesi
gerektiğini söylemesi oldu. ABD Dışişleri Bakanı yapılan görüşmede Sincan Uygur
Özerk Bölgesi’nde Uygur Türklerine yönelik Çin hükümetinin baskıcı
politikalarına dair değerlendirmelerde bulunmayı ihmal etmedi. Pompeo bu
görüşmede, “Doğu Türkistan’daki Çin zulmünün terörizm mücadelesi ile ilgili
olmadığını açıklığa kavuşturmak isterim. Bu baskıcı kampanya, Çin’in kendi
Müslüman vatandaşlarının inancını ve kültürünü yok etme kampanyasıdır. Biz
bütün ülkelere Çin’in Uygurları geri iade taleplerine karşı direnmeleri
çağrısında bulunuyoruz.” şeklinde bir açıklama yaptı[6]. Pompeo daha önce Mart ayında Çin’in
Sincan’daki toplama kamplarından kurtulan Mihrigül Tursun ve diğer tutsakların
yakınlarıyla bir araya gelmişti. Bu görüşmenin ardından, Dışişleri Bakanlığı
Sözcüsü Palladino, Çin hükümetine kamplardaki tutukluların serbest bırakılması
konusunda bir çağrı yapmış ve ABD’nin bu baskı politikalarına karşı Müslüman ve
diğer azınlıklara destek olacağına dair vaatte bulunmuştu. Bu durum, ABD üst
düzey yetkililerinin gündeminden düşmeyen Sincan krizi, Çin ile devam eden
siyasi ve ekonomik anlaşmazlıklar konusunda önemli bir rol oynamaya devam
edecek gibi görünmektedir. Diğer yandan, Pompeo’nun Orta Asya Türk Cumhuriyeti
Dışişleri Bakanlarıyla bir araya geldiği toplantıda bu sorunu vurgulaması, bu
ülkelerle olası işbirliğinin farklı yönlerine de işaret etmektedir.


ABD Dışişleri
Bakanı Mike Pompeo’nun Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Dışişleri Bakanlarıyla
yaptığı görüşmenin dışında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında bir
başka önemli görüşme daha gerçekleşti. Birleşmiş Milletler Genel Kurul Heyet
Başkanları onuruna verilen yemeğe katılan Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, ABD
Başkanı Donald Trump ile kısa bir görüşme yaptı[7]. Yapılan açıklamada, ABD ile Kazakistan
arasındaki stratejik ortaklığın başta güvenlik alanlarında olmak üzere diğer
pek çok alanda da geliştirilmeye devam edileceği ifade edildi.


Orta Asya Türk
Cumhuriyetleri’nin son dönemde ABD ile küresel düzeyde etkisi olabilecek
işbirliği görüşmelerinde bulunması dikkat çekicidir. ABD bu müzakereler ile
geçte olsa, başta Orta Asya Türk Cumhuriyetleri olmak üzere tüm dünyaya Çin ve
Rusya’ya karşı bu ülkeleri yalnız bırakmadıkları mesajını vermektedir.
Rusya’nın Çin ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri’ni yanına alarak askeri
tatbikatlar gerçekleştirdiği şu günlerde, ABD’nin bu girişimi bir dengeleme
çabasını göstermektedir.


Konuya Türkiye
açısından bakacak olursak, bilindiği üzere geçtiğimiz aylarda Türkiye,
Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan’ın kurucu üye olduğu Türk Konseyi
kapsamında önemli toplantılar gerçekleştirildi. Başta ekonomik ve politik
alanlarda olmak üzere diğer pek çok alanda işbirliğini arttırmaya yönelik
çalışmaların yürütüldüğü konseyde, ülkeler arasındaki ikili ve çoklu
ilişkilerde önemli gelişmeler yaşandı. Bu gelişmelerden biri, Türk Konseyi Genel
Sekreteri Bağdat Amreyev’in, Ekim ayında Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de
yapılacak 7. Türk Konseyi Zirvesi’ne Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket
Mirziyoyev’in de katılacağını dile getirmesi oldu[8]. Bu açıdan bakıldığında Türkiye’nin Orta
Asya Türk Cumhuriyetleri ile bağlarının günden güne artmakta olduğu
görülmektedir. Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile mevcut tarihi çok yönlü bu
bağlar şimdilerde ekonomik, politik ve sosyal alanda yapılan işbirlikleriyle
daha da kuvvetlenmektedir. Dolayısıyla Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile
derinleştirilecek stratejik ortaklıkta Türkiye’nin önemli bir müttefik olduğu
dikkate alınmalıdır.


[1] Vuslat Nur Şahin, “Orta Asya’da Güncel Gelişmeler
Üzerine Bir Değerlendirme,” Avrasya
İncelemeleri Merkezi (AVİM),
Yorum No: 2019/50, 5 Temmuz 2019, https://avim.org.tr/tr/Yorum/ORTA-ASYA-DA-GUNCEL-GELISMELER-UZERINE-BIR-DEGERLENDIRME


[2] “Orta Asya Ülkeleri ve ABD, Kazakistan’da Bir Araya
Geldi,” Kırım Haber Ajansı, 22
Ağustos 2019, https://qha.com.tr/haberler/orta-asya-ulkeleri-ve-abd-kazakistan-da-bir-araya-geldi/71237/


[3] “Özbekistan Cumhurbaşkanı ABD Dışişleri Bakanlığı
Siyasi İşler Müsteşarı David Hale’yi Kabul etti,” Yeni Çağ, 23 Ağustos 2019, https://yenicag.info/ozbekistan-cumhurbaskani-abd-disisleri-bakanligi-siyasi-isler-mustesari-david-haleyi-kabul-etti/228012/


[4] “ABD Dışişleri Bakanı Pompeo, Orta Asyalı Bakanlar
ile görüştü,” Atavatan
Türkmenistan,
23 Eylül 2019, https://www.atavatan-turkmenistan.com/tu/news_details.php?news_id=Mzk3NQ==


[5] A.g.e.


[6] “ABD Dışişleri Bakanı Pompeo Uygur toplumu
mensuplarıyla bir araya geldi,” Anadolu
Ajansı
, 27 Mart 2019, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-disisleri-bakani-pompeo-uygur-toplumu-mensuplariyla-bir-araya-geldi/1431951


[7]“Tokayev, Trump ile görüştü,” Turan Haber Ajansı, 27
Eylül 2019, https://www.turanhaberajansi.org/haber/108/tokayev-trump-ile-gorustu.html


[8] “Güçlü kardeşlik bağları Türk Konseyi bayrağı altında
yeni boyutlar kazanacak,” Anadolu
Ajansı,
15 Eylül 2019, https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/guclu-kardeslik-baglari-turk-konseyi-bayragi-altinda-yeni-boyutlar-kazanacak/1583934

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

deneme bonusu veren siteler | hd film izle | film izle | film izle | 4k film izle | bets10 giriş

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet novagra satın al viagra satış