Atatürk Havalimanı saldırılarından sonra, bazı
güvenlik uzmanlarının, istihbarat ve güvenlik sistemi oldukça gelişmiş ABD ve
İngiltere gibi ülkelerde de benzer olayların yaşandığı bundan dolayı, bu tarz
eylemleri engellemenin çok zor olduğu ve terörle yaşamaya alışmak zorunda
olduğumuza dair açıklamaları oldu.


Hasan Mesut
Önder  Uluslararası Stratejik Tahliller ve Araştırmalar Merkezi


(USTAD)
Ortadoğu Uzmanı


Sorun yaratan
güvenlik ve istihbarat modeli gözden geçirip onardıktan sonra terör, hiçbir
toplum için alışılması gereken bir sorun olmaz.
Peki, Türk
istihbarat sisteminin cevap veremediği bu yapısal ve organizasyonel sorunlar
nelerdir? Son bir yıl içinde yaşanan terör eylemleri incelendiğinde, Türk
güvenlik aygıtının; istihbarat modeli, üretimi ve elde edilen ürünün dağıtımı
konusunda sıkıntılar yaşadığını söyleyebiliriz.


Genelden özele
doğru sorunları ele aldığımızda, güvenlik örgütlerimizin, istihbaratı ele alış
biçiminin biraz sorunlu olduğunu söylemek mümkün. Doğası gereği terör
tehditlerine odaklı çalışma sistemine sahip olan kurumlarımız, polis örgütü
refleksi ile olayları ele almakta ve karşılaştığı sorunlara karşı savunmacı,
reaktif istihbarat anlayışı ile hareket etmektedir. 


Yeni terör
türüne karşı başarı sağlamak mümkün  mü ?


Reaktif
istihbarat;  bir eylemin hazırlık ve icra aşamasında, olayla ilgili elde
edilen veriler ışığında, eylemin hasarını minimize etmeye yönelik faaliyetler
olarak açıklanabilir. Terör eylemleri; hazırlık ve icra aşamasında bir yerde ön
alıcı polisiye tedbirler geliştirmek sureti ile eylem engellenmeye çalışılır.
Bu yaklaşım klasik terör örgütlerinin eylemlerine karşı çözüm sağlamaktadır
ancak mekân algısı olmayan ve çok uluslu bir yapıda olan yeni terör türüne
karşı başarı sağlamak mümkün değildir. Bu oldukça yeni terör türüne karşı
uygulanması gereken yeni istihbarat konsepti: proaktif istihbarattır. Proaktif
istihbarat, asimetrik yapısı ile ön plana çıkan terör gruplarının, sorunun
kaynağı olan merkezlerine yönelik kontrol ve dönüştürmeye yönelik atılacak
adımların toplamıdır. Proaktif istihbaratın kurucu unsurları, hedefin tam
olarak kontrolü, örgütün ideolojisinin formatlanması ve örgütün sosyal tabanı
ile bağının kopartılarak örgütün tasfiyesidir. Yani bu istihbarat modelinde,
örgütün yarattığı tehditle uğraşmanın yanında, örgütün kaynağını kurutmak ve
dönüştürmektir. İstihbarat servislerimizin, yeni terör türüne karşı mücadelede
yaşadığı en büyük sorun, örgütlere karşı davranış simetrisi içinde olmaktır.
Davranış simetrisi,  hasım bir servisin terör örgütünü araç olarak
kullanarak istihbarat örgütünün tüm çalışma temposunu yaratılan tehditlere
odaklayarak, başka sorun alanları ile ilgilenemez duruma düşürmektir. Örneğin
PKK tehditleri ile boğuşan Türk istihbarat servisi, tehdit odaklı çalışma prensibi
ile hareket ederse, diğer terör eylemlerine yeterince zaman ayıramaz ve
istihbarat zaafı ortaya çıkar. Bundan dolayı, istihbarat servisleri kendi
gündemi doğrultusunda, tehditlere yönelik proaktif istihbarat yöntemi
geliştirmelidir.


İstihbarat
kurumlarının bilgi toplama süreci


Güvenlik
bürokrasimizin sorun yaşadığı ikinci husus istihbarat üretimidir. İstihbarat
üretimi; politika yapımı için ihtiyaçların tespiti, planlama, toplama ve analiz
süreçlerinden oluşur. Siyaset kurumunun politika oluşturabilmesi ve yeni
ihtiyaçları tespit edebilmesi için istihbarat kurumlarının,   terör
örgütünün stratejik hedefleri, imkân ve kabiliyeti, örgütün komuta kademesinin
biyografik özellikleri ve bütün bu güç potansiyelini kullanmak için gerekli
olan niyet ve isteklerini net bir biçimde ortaya koymalıdır. İhtiyaçlar tespit
edildikten sonra toplama süreçleri başlar. Bilgi toplama süreci insan unsuru ve
teknik araçlarla yapılır. Ancak teknolojik araçlarla izlenmesi zor olan IŞİD
gibi örgütlerde insan kaynağı önem arz eder. Yaşadığımız terör olayları
incelendiğinde veri toplamada ciddi eksiklikler olduğu görülüyor. Bazı basın
yayın organlarında MİT’in, Atatürk hava limanında yaşanan saldırıyı haftalar
öncesinden yer belirtilerek gerekli birimlere iletildiği yazıldı, MİT bu bilgiyi
paylaşmışsa istihbarat zaafı nerde diyenler olabilir. Bu olayda ve son bir yıl
içinde yaşadığımız terör olaylarında ciddi bir zaaf var çünkü etkili bir
istihbarat raporunda, olayın nerede, nasıl, ne zaman, kim/ kimler tarafından
yapılacağı ile ilgili ayrıntılı veriler bulunmalıdır. Sadece bir olayın nerde
gerçekleşebileceğine yönelik bilgi, spekülatif değerlendirmeden başka bir anlam
taşımaz. Çünkü eylem hücrelerine yeteri kadar hulul edilemediğinden, örgütün
görünür mekanizmalarından elde edilen parçalı bilgiler yorumla doldurularak
tahmin yapılmıştır ve bu tahmin, nitelikli istihbarat değildir.


Etkin bilgi
toplama yöntemi gelişmeli ve terör kademelerine sızma


Nitelikli bir
toplama için,  hedef örgütün bütün katmanlarına ve eylem hücrelerine
sızılmalıdır. Bunun için yapılması gerekenler:


1.Terör
eylemlerini planlayan komuta kademesine sızmak…
Örgütlerin
komuta kademesine sızmak klasik sınır ötesinden operasyon idare etmekle
yapılamaz, bunun için örgütün eleman temin ettiği ağı, istihbarat servisinin kontrol
etmesi gerekir. Bunu oluşturmak için çok ciddi bir alt yapı çalışması, personel
temini, lojistik destek ve yerel yardım kaynakları gerekir. İlgili risk
bölgesine uygun personeli yetiştirmek veya yerel personel kaynağı
oluşturularak, personelin    “adaptasyon-dil-kültür-yaşam tarzı”
 gibi konularda hedef örgüte uyum göstermesi sağlanır. Ayrıca kurulacak
organizasyonun finanse etmek için tespiti zor finans ağı kurulmalıdır. Bu
süreçten sonra örgütün içinde kontrol edilen bir “istihbarat ağı” oluşur ve
yönetici kadro etki altına alınır.


2. Örgütün
yönetim kadrosuna yönelik bu sızma yapılamıyor ise örgütün ülke içindeki
hücrelerinin var olduğu sosyoloji sürekli gözetim altında tutulmalıdır.
Bu sosyoloji
içinde yer alan olası “hedeflerin” psikolojik yapıları, tüketim alışkanlıkları,
ekonomik, ideolojik ve dini duyarlılıkları, sosyal yapının bireye etkisi,
okudukları gazete, kitap, dergi, izlediği programlar ve internet kullanımı gibi
konularla ilgili veriler neticesinde,  suça eğilimli ve hedef örgütün motiflerini
içselleştiren ana tehdit yaratan hedefler ortaya çıkarılır. Teknik imkânlarla
bu hedefleri izlemek mümkündür ancak hedefin bir örgütsel bağ içinde
olmadığından dolayı eylemi neyin, ne zaman, nasıl tetikleyeceğini teknik
istihbarat ile tespit etmek mümkün değildir. Bunu tespit edebilmek için riskin
var olduğu bölgede/bölgelerde istihbarat servisi, toplanan veriler ışığında
hedefleri, sosyal alanda görünür hale getirecek bir örgüt kurulmalıdır. Kurulan
bu kontrollü örgüt sayesinde eylem hücrelerinin lojistiğini sağlayan unsurların
bütün faaliyetleri izlenebilir hale gelir. Hiçbir eylem hücresi, yerel
kaynaklardan destek almadan eylem yapabilmesi mümkün değildir. Çünkü bir eylemi
gerçekleştirmek için ciddi bir hazırlık süreci gerekir. Eylem yapılacak yer ile
ilgili keşif faaliyetleri, eylem malzemelerinin temini, eylemcilerin kalacağı
yer gibi lojistik hizmetler örgütlerin “yerel kaynakları” tarafından yapılır.
Yerel kaynakları izlenen bir hücrenin, eylem hazırlığında iken etkisiz hale
getirmek mümkündür.


Özetle, etkin
bir bilgi toplama yöntemi geliştirilemediği sürece, nitelikli bir “istihbarat
ürününün” ortaya çıkması mümkün değildir. Nitelikli ürün oluşturulamadığı
zaman, bilgi boşlukları tahmini analizlerle doldurularak, ilgili birimlere
iletilir ve bu belirsiz, içeriği net bir biçimde doldurulamayan raporlar;
uyarılara karşı eylemlere karşı önlem alması gereken kolluk gücü belli süre
sonra rutinleşmenin verdiği etki ile duyarsızlaşır ve güvenlik açığı doğar.
Bütün bu aksaklıkları gidermenin temel yolu; proaktif istihbarat modelinin
güvenlik organizasyonlarımız tarafından benimsenerek etkili toplama
yöntemlerinin geliştirilmesi ve kolluğun reflekslerini yitirmesine neden olan
içeriği net bir biçimde doldurulamayan sepkülatif istihbarat uyarılarını, revize
etmekten geçer. Tam zamanlı, ayrıntılı ve kaynağı kurutmaya yönelik bir
istihbarat anlayışı, ülkemizin güvenlik sorunlarına cevap verecektir.


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet