Türklerin
İlk Yazı Dilleri Hakkında 


Prof. Dr. Mirfatih Zekiev



Yazının ortaya çıkışı, yazı dilinin kurallaşmaya
başlaması doğrudan doğruya devletçiliğin ortaya çıkmasına bağlıdır. Eski
halklar kendi aralarında sağlam bir münasebet kurmuşlar, hayat tecrübesi
değiştirmişler. Devlet kurmak, haberi uzağa göndermek için, yazı sistemini
oluşturan tecrübe de bir halktan diğerine çabuk geçmiştir. Bugünkü Türkoloji biliminde ilk Türk devletleri olarak
(M.Ö. VII. asırdan M.S. II. asra kadar yaşayan
Saka-İskit (Sak-Skif) imparatorluğu), bu çağda
kurulup, M.S. V. asra kadar yaşamış Kanglı
(Kenwgeves Peçeneg) devletçiliği gösterilir ve oradaki yazı Kök Türk
alfabesiyle idi fikri ileri sürülür
(Seferoğlu, Müder-risoğlu, 1986. İL,
20). M.Ö. VII. asırda kurulup, M.S. I-V asırlara
kadar yaşayan Asya-Hun, Avrupa-Hun, Ak-Hun
(Eftalit) devletlerinde, yazı Orhon-Rum alfabesine dayanmış diye
gösterilir
(yline burada 25-27). Orhon Run
yazmasının ta eskiden, yani M.Ö. kullanılanı umumiyetle Kök Türk yazısı diye
adlandırırlar. Bu yazı ile beraber Türkolojide Asya Hunlarının Çin ve Skiflerin
ise Grek yazısını kullandığı hakkında da haberler vardır.




M.Ö. binlerce yıl önce yaşamış ve Roma
İmparatorluğuna kadar büyük bir medeniyet kuran Etrüskler de etnik yönden,
temelde Türk’e dayanır ve onların yazı dilleri de Türkçe’dir, diye görüş var.
Etrüsk medeniyetinin temelinde Roma medeniyeti teşekkül eder, Etrusk yazısı
Latin alfabesine temel olarak alınır. Bu düşünceyi Roma tarihiyle uğraşan
Fransız âlimleri söylerler, Etrüskler ile uğraşan Adile Ayda bu düşünceyi daha
da güçlendirir
(Adliya Ayda,
1992,215-222).




Türk alfabesinin
tarihini öğrenmek yepyeni deliller verir. 1924’te Fransa’nın Vich bölgesinde
bir toprak sahibi, yaklaşık üç bin kadar parçadan oluşan yazma bulur. Onlar,
M.Ö. 2500 yıllarında yazılmışlar ve şimdi Glozel’ Müzesinde korunurlar. Onları
dünyadaki en eski yazılara dayanarak çok araştırırlar; fakat hangi dile ait
olduklarını açıklayamamışlar. O yazılara Paris’te yaşayan etnomü-zikolog Haluk
Tarcan dikkat eder ve onların fotokopilerini Türkiye âlimi Kazım Mirşan’a
gönderir. Bu işte çok deneyim kazanan ve kitaplar çıkaran Kazım Mirşan (menşeine
göre Sibir Tatarlarından) Glozel’ yazmalarının Eski Türk yazısında Eski Türkçe
yazıldığını açıklar, onun alfabesini yapar. Bu açıklamayı Kazım Mirşan ve Haluk
Tarcan Sorbonne Üniversitesindeki konferansta söylerler. Onların haberleri
âlimler arasında tama-men desteklenir. Glozel’ yazmalarındaki alfabe Etrüsk
harflerine çok yakındır
(Elveren, 1993,15).




İdil-Kama boylarında,
Doğu Avrupa’nın başka yerlerinde bulunmuş kaplara I-VI asırlarda yazılmış
yazıları da bugüne kadar âlimler okuyamadılar. Kazan Üniversitesi âlimi Ezher
Möhemmedî, onların Bakteriyedeki M.Ö. II-I. asır paraları yazısı ile
karşılaştırıp, Türkçe-Hunca okudu. Bu yazılarda da aynı Kök Türk alfabesi
kulanılmış olsa gerek
(Möhemmedî E., 1973). Şimdi
artık eski Türk yazısının tam bir sistemini oluşturmak için, Türk medeniyetini
daha iyi ve daha esaslı bir şekilde bilmek için Kazım Mirşan ve Haluk Tarcan
tarafından açıklanan ve 4500 yıl önce yazılmış alfabeyi, Etrüsk alfabesini, Kök
Türk – Run alfabesini ve Hun alfabesini kıyaslayıp öğrenmek âlimlerin övünçlü
ve zaruri bir borcudur. Bundan daha büyük borç da bu alfabede yazılmış bütün
zenginliği yeniden Türk medeniyetine kazandırmaktır. Elbette, onların
bulunanları ve çeşitli müzelerce yerleştirilenleri bile Türk dünyasına çok
zengin tarihî-edebî miras verecek seviyededir.




Hepsi e-kitap : Kültür Bakanlığı E Kitap

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet