Cialis 20 Mg Cialis Viagra Satış Cialis 5 mg Viagra sipariş elektronik sigara


Kazak
Birliğinin Kurucusu, Ulu Kazak Hanı Abılay (1711-1781)


Abılay
Han, Kazak Bağımsızlık hareketini başlatmış olan liderlerden birisidir. Asıl
adı Ebu’l-Mansur”, kazandığı başarıdan dolayı,  tarihteki Türk Hakanları
örneğinde olduğu gibi “Abılay Han” adı verilmiştir. Kazakistan’ın yakın
çağlarda yetiştirmiş olduğu büyük devlet adamı, komutan ve yaşadığı
devrin önde gelen bir diplomatı olarak bilinir. Abılay Han,  Cuci
sülalesinden, Kazak Hanlığı’nı kurucusu Jangir Han’ın beşinci neslinden
gelmektedir.


Ebu’l-Mansur’da
tıpkı Moğol İmparatorluğu’nun kurucusu Cengiz Han gibi, çocukluk yılları
sıkıntılı geçmiştir. Kazakların tarihinde karanlık ve sıkıntılı bir dönem
olarak bilinen  1723 felaketinde Ebu’l-Mansur’un babası da  öldüğü
için, Mansur  yetim kalır. Kazak tarihinin üç bilge kişisinden birisi olan
Töle Biy( diğer ikisi Ayteke Biy ve Kazbek Biy) bu yetim çocuğu himayesine
alır. Mansur’un bundan sonraki hayatı Töle Biy’in koyun ve atlarını otlatmakla
geçer, Mansur bu sırada henüz 13 yaşlarında yani çocukluk devresini geride
bırakıyordu.


Töle
Biy, bu yetenekli genci bir çoban değil, bir oğul gibi görür ve 
tecrübelerini ona aktarır.Bilhassa da,Töle Biy, aklını, ferasetini, halk
yönetimi kabiliyetini ve amansız düşmana karşı sadece Kazak halkının birliğiyle
direnebileceği hususlarını  öğretir. Abılay 20 yaşındayken cesaretiyle,
yiğitliği ile kanlı bir savaşta halkın gözüne girer. Tahminen 1730-1733 yılları
arasında gerçekleşen bu savaşta göstermiş olduğu olağanüstü başarısından dolayı
da Büyük dedesinin ruhuna sığınarak, yüksek sesle “Abılay, Abılay” 
sloganıyla düşmana saldırır. Zaferle sonuçlanan savaşın ardından, Abılay Orta
Cüz Hanı  seçilir ve Kazak bozkırının en itibarlı şahsiyeti olarak 
kabul edilir. Bundan böyle Ebu’l-Mansur ismi unutulur ve  Abılay olarak
tanınmaya başlar. 1730-33 seneleri arasında Orta Cüz askerleri ile Congar ve
Kalmuk askerleri arasında birçok büyük savaşlar olmuştur. 1732’de ise Congarlar
7 binden fazla askeriyle Orta Cüzün doğusundaki köylere saldırırlarsa da
Kazakların karşı taarruzla düşmanı püskürtürler. Çin tarihi belgelerinde “1733
yılında ve  Abılay henüz 20 yaşında iken, Kazak ve Kalmuklar arasında
büyük bir savaş olduğu” ifadesi geçmektedir. Özellikle 1730-1740 yıllarında
yapılan savaşlarda Abılay, askeri cesareti,  uygulamış olduğu tekniği, komutanlık
kabiliyetini ortaya koymuştur. Meşhur kanlı savaşın yiğitleri arasında adları
geçen; Karakerey Kabanbay, Şakşak Janibek, Karakalpak Kılışbek, Şapıraştı
Navrızbay v.b. de Abılay ile birlikte savaşmışlardır.


Bu
olaylardan sonra Abılay,  Kazak halkının kurtuluşunu kabileler ve cüzler
arasındaki birliğin sağlanmasıyla mümkün olacağına inanmıştı. Bundan sonraki
süreçteki çalışmaları Kazak halkının birliğine yönelik olmuş ve bunu
başarmıştır. Bundan sonra iktidar, yavaş yavaş Tauke Han’ın torunu Abilmambet
Han’ın elinden, Abılay’a geçecektir. Abılay’ın yiğitliği, akıl ve ferasetine
inanmış olan  Abilmambet, Abılay için adeta bir danışman konumunda
olmuştur.


1738-1741
yıllarında Abılay Han önderliğindeki Kazaklar, Congar işgalcilerine başarı
kazanmışlarsa da, 1742 yılında Congarların beklenmedik bir saldırısı sonucunda
Abılay Han tutsak düşer. Hanın, düşman elinde tutsak olması, Kazak toplumunda
ciddi  sorunlara sebep olur. Töle Biy ve Abilhayır Han’ın, Orenburg
yönetimine müracaatları ve  vermiş oldukları tavizlerin karşılığında
Abılay Han, özgürlüğüne kavuşması için başlatılmış olan görüşmeler semeresini
vermiştir.  Üç Kazak Cüzü’nün temsilcileri, Töle Biy’in başkanlığındaki
bir heyet, Orenburg’a gider, yapılan görüşmelerden sonra,   5 Eylül
1743’te Abılay’ı özgürlüğüne kavuşmuş olur.


Abılay
Han’ın gerçek iktidarı 1744 yılında Abilmambet’in Türkistan’a göç etmesinden
sonra başlar. Abilay, Kazak halkının, Kalmuklarla yapmış oldukları ağır
savaşlardan dolayı yorgun düştüğü için halkının  eski gücüne kavuşabilmesi
için diplomatik işlemlere ağırlık vermiş ve bu konuda da başarılı olmuştur.
Abilay Han,Kazak halkını oluşturan kabile ve cüzler arasındaki birliği yeniden
kurabilmek amacıyla Çin İmparatoru ile siyasi ilişkilerini yoğunlaştırır.
Abılay Han, bu sırada Rusya ile Çin’in arasındaki anlaşmazlıklardan yaralanmak
için böyle bir tavır takınmış ve semeresini de almıştı. Abılay 1745’ te,
Congarlar arasındaki iç çekişmeler ve özellikle de, Congar Çin savaşından
yararlanmıştır. Nitekim Doğu Türkistan sınır bölgesindeki Kazak topraklarına
yerleşen Oyratları buradan kovarak, Kazak topraklarını geri almıştır. Bu
süreçte, Kazak halkı arasında birliği ve bütünlüğü sağlamayı başarır. 1745’te
Orta Cüz Han’ı Abilmambet, Abılay ve Barak’ın isimleri birlikte söylenirken,
3-4 sene sonra bu durum tamamen değişmiş ve sadece Abılay Han’ın adı
zikredilir. 1749 yılından itibaren Orta Cüz Han’ı Abilmambet  artık,
Taşkent şehrinde oturmakta, yönetimden de elini ayağını çekmiş, Barak sultan
yapmış olduğu hatalardan dolayı yurdunu terk etmiş  olduğu için Orta
Cüz’ün  yönetimi Abılay Han’a kalmıştır.


Kazak
halkının iki asırdan beri devam eden Congar saldırılarına karşı bağımsızlık
mücadelesinin son dönemi, Kazak halkının(Alaş halkının) zihninde “Şandı
Jorık”(Tozlu Sefer) adıyla ebedileşir. 1771’de Edil Kalmukları Kazak toprakları
üzerinden Jongarya’ya göç eder. Kişi(Küçük) Cüz hanı Nuralı acil sefer
düzenleyerek Jem ırmağı boyunda Karmuklara ilk darbeyi vurur. Abılay Han
idaresindeki Kazak kuvvetleri, Balkaş Gölü yakınlarında, Kalmuk kuvvetlerini
kuşatır.  Kalmuk reisleri Ubaş ile Seren, başka çareleri kalmayınca
kayıtsız-şartsız teslim olmak yani Abılay Han’ın yönetimine girmek istediklerini
bildirirler. Kazak Biyleri konuyu tartışırlar ve sonunda Abılay’ın, ”yenilen
düşmanın kılıçtan geçirilmesinin  faydalı olmayacağı yönündeki görüşü
kabul edilir.” Edil’den göç eden Kalmuk’larla uzlaşıp, hiç olmazsa onların
kolaylıkla Congarya’ya geçmesini sağlamak suretiyle, doğuda bulunan komşu
ile  gelecekteki ilişkiler düzene konmuş olur. Congarlar’dan elde edilen
doğudaki topraklara, Kazak köylülerinin yerleşmesi Abılay’ın politikasının uzun
vadeli olduğunu göstermektedir.


Abılay
Han’ın atmış olduğu adımlar ve uygulamaları, Kazak Halkının birliği,
topraklarının bütünlüğü temeline yönelik olmuştur. Taht kavgası sırasında Barak
sultan Abilhayır Han’ı öldürür. Bu sırada, Abılay Han’ın tek düşüncesi, Kazak
halkının birliğini kurma yolunda hata yapmamaktı. Abılay, savaş anında ve
barışta yönetimi altında bulunan halka, özellikle de askerlere karşı uygulamış
olduğu disiplin halkın  ve askerlerin Han’a olan güvenlerini 
artırdığı gibi, özellikle de  askerlerin milli ruhunu canlandırır  ve
cesaretlerini artırır. Bu durum Kazak askerlerinin başarısını olumlu yönde
geliştirmiştir.


Abılay
Han, düşman askerinin sayıca  fazla olmasına bakmaksızın, kendi
kuvvetlerinden fazla ordularla savaşmaktan çekinmez, ve savaşları genelde
 kazanırdı. Abılay Han’ın dikkate değer en büyük özelliği, Kazak halkının
gücünü birleştirmiş, askeri bakımdan güçlü bir ülke konumuna ulaştırmıştır.
1771’de  Abilmambet Han’ın eceli ile ölümünden sonra, töre gereği, Orta
Cüz’ün Hanı olarak ya Abilmambet’in kardeşleri, ya da büyük oğlu Abilpeyiz
seçilmeliydi. Ancak ülkenin içinde bulunduğu sıkıntılar da göz önünde
bulundurularak, yetki ve sorumluluk sahipleri özellikle de Abilpeyiz’in
isteğiyle üç Cüzün yönetim vekilleri Türkistan’da Abılay’ı Kazak Cüzlerinin
ortak Han’ı olarak seçerler. Böylece Abılay artık sadece Orta Cüz’ün Han’ı
değil, artık Kazak Halkının “Ulu Han”ı olarak tahta oturmuştur.


Dış
politikada da, Çin İmparatoru, Congar Hanı ve diğer Orta Asya Devletleri 
Abılay‘ı Kazak Hanı olarak resmi türde tanırlar. Ancak onun hızla itibar ve şöhret
kazandığından ürkmeye başlayan Rus Çarı II. Katerina, Abılay’a sadece Orta Cüz
Hanı muamelesi yapar. Bu durum, emperyal güçlerin genel siyaseti olan 
“Böl ve yönet” stratejik politikasının gereği idi.  


Ş.
Valihanov Abılay Han’ın bütün kabileleri ve cüzleri birleştirmesi ile ilgili
olarak, Abılay’ın, başlatmış olduğu merkezileştirme yani Kazak birliğini kurma
projesinin neticesi olduğunu ifade etmektedir. Çünkü Abılay Han zamanına kadar,
Kazak hanlarının yönetimlerinin önünde konseyler, boylar reisler ve bağımsız
hareket eden sultanlardan oluşan ciddi manada  engeller vardı.


Abılay
Han’ın bu başarısı, “Kazak halkının efsanelerinde, öykülerinde derin izler
bırakmış ve kıymetli eserler vücuda getirilmiştir. AbılayHan, haysiyetli,
onurlu, milliyetçi ve muhteşem bir kudrete sahip bir şahsiyet olarak bilinir.
Kaynaklar, Abılay döneminde, Kazak Halkının mutlu, güçlü ve birlik içinde
olduğunu doğrulamaktadır. Ulu Kazak Hanı’nın, seferleri, kahramanlıkları ve
zaferleri destanlara konu olmuş ve  halkın ağzında nesilden nesile 
ulaşmıştır. Hayatı boyunca Abılay Han’ın yanından ayrılmayan yandaşı, hem akıl
verdiği bilgin Bukar Jıray(Ozan) Kalkamanulı’nın: “Han’ım Altın Tahtın üstünde,
Üç Cüzün birleşmesini beraberliğini sağladın” mealindeki sözleri, aslında bir
gerçeğin ifadesidir.


Abılay
Han, tıpkı günümüzdeki Kazakistan Cumhuriyeti’nin bir yanında Rusya, diğer
yanında da Çin olduğu gibi o dönemde de bu  iki büyük ve tehlikeli
düşmanın arasında yaşama mücadelesi  vermiştir. Abılay Han,  Kazak
halkının jeopolitik yapısına uygun düşen bir siyaset yürütmüştür. Abılay Han,
Çin ordusu Congarları mağlup ederek Kazakistan’a yaklaştığı sırada, Müslüman
devletlerin bir araya gelmesi yönünde ciddi adımlar atmıştır. Böylece Afgan
Şahı Ahmad Durani ile anlaşma yapar. Türkiye’ye(Osmanlıya) elçi göndermek
suretiyle iyi niyetini bildirir. Bu arada Çin ile ilişkilerini düzenlediği için
Rusların isteklerine boyun eğmemiştir.


Ekim
1779 yılında, Rus Çarı’nın “hanlık sembolleri takdim etme” davetini reddederek
Petropavlo gitmemiş olması Abılay’ın Rusya karşısındaki konumunu göstermesi
bakımından önemlidir. Hatta Kazak kuvvetleri, Pugaçev savaşı sırasında 3 bin
kişilik bir kuvvetle “Hasret Beldesi” boyundaki Rus istihkamlarına baskınlar
 düzenlemiştir. Ş.Valihanov’a göre: Abılay, “1771 yılında Han seçildiğinde
de, Rus sınırına yemin etmeye gitmemiş olması da Ruslar karşısındaki durumunu
göstermesi bakımından önemli” olduğunu ifade etmektedir. Nitekim Ruslar, 4 Ekim
1779 yılında Orenburg yönetimi, “Kazak ordasında Abılay’ın etkisini düşürme maksadıyla,
onunla çekişmeye girecek birini bulmak” gibi tedbirleri alır. Abılay kahırlı
bir idareci, aynı zamanda Kazak halkının manevi değerinden beslenen, yetenekli
bir saz(Küy) sahibidir. Abılay hayatının büyük bir bölümünü at üstünde yani
seferlerde geçirmiştir. Kazak Halkını birleştiren ve bağımsız Kazakistan’ın
temelini atmış olan bu ulu Han, Arıs ırmağı kıyısında 1781 yılında vefat etmiş,
Kazakistan’ın manevi  başkenti Türkistan şehrinde, Hoca Ahmet Yesevi
türbesinde, Kabirhane ve Aksaray arasındaki dehlizde ebedi istirahatgahındadır.
Ruhu şad olsun, Yüce Allah (c.c) kabrini nurla doldursun.


Abılay
Han, Kazak halkının nazarında büyük bir devlet adamı, cesur bir komutan,
becerikli bir diplomat olarak kalmıştır. Bağımsızlık uğruna verilen mücadelenin
önderi olarak Abılay Han’ın şahsiyeti, akıllı davranışları Bukar Jırau,
Ümbetay, Şadi Töre Jangirulı jırlarında(türkülerinde) geçer. K. Jumantayulı,
M.Aytbayev gibi şairlerin şiirinde, İ.Esenberlin’in, A.Kekilbayev’in,
K.Jumadilov’n v.b. şair yazarların eserlerinde yer almıştır.


1993
yılında  devletin milli para biriminde Abılay Han’ın resmi yer aldı. 2005
senesinde onun hayatını anlatan “Köşpendiler” filmi hazırlanmıştır. Bir de, son
dönemde Kazak araştırmacıları Çin arşivlerinde Abılay Han’ın Çin imparatorları
yapmış olduğu yazışmalar konusunda çalışma yapmaktadırlar. Abılay Han, dağınık
halde ve birbirleriyle mücadele halindeki Kazak halkını birleştirmeyi
başarmıştır. Bu dönemde Rus ve Çin politikasının kaynağını Roma
İmparatorluğu’ndan almış olduğu “Divide et  imperium” yani “parçala ve
hükmet” stratejini alt-üst etmiş ve halkının birliğini, ülkesinin güvenliğini
sağlama konusunda üstün başarı  göstermiş ve bu yönü  ile de,
tarihe  mal olmuş büyük bir devlet adamıdır. Abılay Han’ın bu akılcı 
ve realist politikasının bugün kardeş Kazakistan Cumhuriyetinde de aynı
kararlılıkla  sürdürüldüğünü görmek, bu güzel ülkenin ve halkının
geleceğinin aydınlık ifadesidir.


Prof.Dr.
Abdulkadir YUVALI 


LİNK : http://www.genelturktarihi.net/abilay-han


LİNK : https://yenidenergenekon.com/117-abilay-han/  


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

deneme bonusu veren siteler | hd film izle | film izle | film izle | 4k film izle | bets10 giriş

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet novagra satın al viagra satış