Atatürk’ün
çağdaşlaşma yolundaki eserlerinden soyadı kanunu.


Soyadı Kanunu


Soyadı Kanunu, her Türk vatandaşına bir soyadı taşıma yükümlülüğü getiren
2525 sayılı kanundur. İsviçre’den alınarak düzenlenen kanun[kaynak
belirtilmeli], 21 Haziran 1934 tarihinde kabul edilmiş, 2 Temmuz 1934 günü
Resmi Gazetede yayımlanmış ve 2 Ocak 1935′te yürürlüğe girmiştir. Bu kanunun
kabulünden sonra soyadı, Türkiye’de kişilerin kimliğinin ayrılmaz bir parçası
olmuştur. Soyadı Kanunu’nun kabulü, toplumsal alanda yapılan Atatürk
Devrimlerinden birisidir.


Kanuna göre söylerken ve yazarken ön ad önde, soyadı sonda kullanılmalıdır.
Edebe aykırı ve gülünç soyadlarının, aşiret, yabancı ırk ve millet isimlerinin,
rütbe ve memuriyet bildiren isimlerin soyadı olarak alınmasına izin verilmez.


Yasanın amacı, o güne kadar kişilerin öz adlarının yanında bir soyadı
yerine dini, sosyal ve ailevi unvanlar taşımalarının yol açtığı ayrımı ortadan
kaldırmak ve nüfus işlemleri, askere alma, okul kaydı, tapu işlemleri gibi
alanlarda yaşanan karışıklıkları gidermekti. Bu yasayı takiben 26 Kasım’da
çıkarılan 2590 sayılı kanunla “ağa”, “hacı”,
“hafız”, “hoca”, “efendi”, “bey”,
“beyefendi”, “hanım”, “hanımefendi”,
“paşa”, “hazret” gibi unvan ve lakapların kullanılması
yasaklandı.


Soyadı Kanunu’nun çıkmasından 5 ay sonra 24 Kasım 1934 tarihinde TBMM
tarafından oy birliği ile kabul edilen 2587 sayılı kanunla cumhurbaşkanı
Mustafa Kemal’e “Atatürk” soyadı verildi. 17 Aralık 1934’te çıkarılan
yasa ile bu soyadının diğer kişiler tarafından kullanılması yasaklandı. (Kız
kardeşi Makbule “Atadan” soyadını almıştır.)


Soyadı Kanunu çıktıktan sonra Gazi Mustafa Kemal Paşa için soyadı aranmaya
başlandı. Bu konuda gerek Atatürk’ün sofrasında ve gerek CHP Meclis gurubunda
ona layık bir soyadı bulmak için ileri gelen dil ve tarih uzmanlarının
katılımlarıyla toplantılar yapılmış, bazı isimler tespit edilmiştir. Yapılan
listedeki adlar Atatürk’e arz edilmiş ve Atatürk ise;” Arkadaşlarla bir
kere konuşalım” demesi üzerine ikinci bir görüşmeye bırakılmıştır.


Çankaya’da yapılan son bir toplantıda Saffet Arıkan’ın bir yazısında
kullandığı “Türkata”, “Türkatası” gibi iki ad kendisine arz
edilmiş fakat Atatürk’ün:


-“Birde arkadaşlar ne buyururlar bakalım” demesi üzerine Konya
Milletvekili Naim Hazım (Onat) Bey;


-“Müsaade buyurulur mu Paşam?” diye söz istemesi üzerine Atatürk;


-“Arkadaşlar lütfen hocamızı dinleyelim” diye sözü kendisine
bırakır.


Naim Hazım Bey Türk Dil Kurumunda da çalışmıştır. Türkçe’yi ve Osmanlıca’yı
çok iyi biliyordu. Her iki alanın dil, kurallarını gerçekten iyi biliyordu.


Düşüncelerini şöyle açıkladı:


“Türkata”, “Türkatası” gerek yazılışta, gerek
söylenişte bana biraz tuhaf geliyor. Arkadaşlar biliyorsunuz. Tarihimizde bir
“Atabey” sözü unvanı vardır. Anlamı da yine biliyorsunuz, Bey’in,
Emir’in, Şehzade’nin Hatta Hükümdar’ın ilimde, idarede, askerlikte mürebbisi,
müşaviri, hocası demektir. Atabey, kullanılmış tarihe geçmiş bir Unvan-ı
resmidir. Bu unvanı taşıyan birçok Türk Büyüğü vardır. Binaenaleyh bizde Türk’e
her alanda atalık etmiş Türklüğü kurtarmış istiklaline kavuşturmuş olan Büyük
Gazi’mize Atatürk: diyelim, bu soyadını verelim. Bu bana, şivemize de daha
munis, daha uygun gibi geliyor” der.


Gazi Mustafa Kemal Paşa, Naim Hazım Hoca’nın açıklamasını yerinde bulur ve
kendisine teşekkür eder. Atatürk soyadı ittifakla kabul görür. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına üç maddelik bir kanun sureti verilir.


Kanun Numarası: 2587


Kabul Tarihi: 24.11.1934


Resmî Gazete Tarihi ve No: 27.11.1934 – 2865


Yayımlandığı Düstur: Tertip:3, Cilt:16, Sayfa:4


Madde 1- Kemal öz adlı Cumhurreisimize “Atatürk” soyadı
verilmiştir.


Madde 2- Bu kanun neşir tarihinden muteberdir.


Madde 3- Bu kanun Büyük Millet Meclisi tarafından icra olunur.


Bu Kanun TBMM’nin 24 Kasım 1934 tarihli toplantısında oy birliği ile kabul
edilmiştir.


17 Aralık 1934’te kabul edilen ikinci bir yasa ile “Mustafa Kemal’e
verilen Atatürk soyadının veya bunun başına ve sonuna söz konularak yapılan
adların hiç bir kimse tarafından öz ya da soyadı olarak alınamayacağı”
hükmü getirilmiştir.


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet