Cialis 20 Mg Cialis Viagra Satış Cialis 5 mg Viagra sipariş elektronik sigara


Mayhan Uul Kurganı




Üzgün erkekler ve kadınlar; önlerinden geçen
tören alayı, atlı müzisyenler. Pişmiş topraktan 45 heykelcik… Yeraltına inen
koridorun duvarlarında dev parslar, kutsal ağaçların altında ağlayan kadınlar.
Bir Göktürk kağanına ait, bulunan ilk yeraltı
mezarı… Moğolistan’ın başkenti Ulan Bator’un batısındaki Mayhan Uul Kurganı 7.
yüzyıldaki Türklerin yaşam tarzı, sanatı, mimarisi, gömü geleneği ve dünyaya
bakışı hakkında eşsiz bilgiler sağlıyor.


Göktürk
kağanlarının “örgü (saray) yükseltip” örgülerine dokuz tuğ dikerek 200 yıl
saltanat sürdükleri Altın Beşik, şimdiki Moğolistan’ın sınırları içinde yer
alıyor. Göktürkler bu topraklarda binlerce değerli kültür mirası bırakmışlardı.
Bunlardan biri de Mayhan Uul Kurganı’ydı. Kazakistan ve Moğolistan’ın 2011
yılında Prof. Kharcaubay Sartkojaulı’nın başkanlığında başlattığı ortak bir
proje ile bu kurganda kazılar gerçekleştirildi.


Mayhan
Uul Kurganı Orta Moğolistan’da, başkent Ulan Bator’un 210 kilometre batısında,
Bulgan eyaletinde, adını aldığı dağın, Mayhan Uul’un (Çadır Dağı’nın)
eteğindedir. Ayrıca, yine bu dağın eteklerinde, Mayhan Uul gibi yığma
topraktan, kümbete benzer 12 kurgan bulunmaktadır; 7-10. yüzyıllar arasına
tarihlenen bu anıtmezarların tümü Göktürklere özgü bir gelenek olarak bilinen
hendeklerle çevrilidir.


Mayhan
Dağı’nın güney eteğinde uzanan Ulan Hirem (Kızıl Kale) bozkırında ise,
kalesiyle bu bozkıra adını veren bir ortaçağ kentinin kalıntıları
bulunmaktadır. Mayhan Uul Kurganı’nın 20 kilometre batısında da bir eski Türk
yazıtı olan Ar Hanan yer alır. Bu coğrafyayı şekillendiren bir diğer özellik
ise kurganların 5 kilometre kadar doğusunda, kuzeye doğru akan Tola Irmağı’dır.
Eski Türk yazıtlarında Tola Irmağı’nın adı “to
la diye yazılıdır
ve eski Mo
ğolcada
da
tola
olarak ge
çer.
Eski T
ürkçedeki
anlam
ı
gibi nehir kavislenerek yani menderesler yaparak ilerler.


Mayhan Uul Kurganı


Mayhan
Uul Kurganı 34×36 metre çapında bir alanı kaplar ve yüksekliği 4 metreye
ulaşır. Kurganı çevreleyen 110 metre çapındaki hendeğin bugünkü derinliği 50
santimetre kadardır.


Bir
benzeri, 760 yılında “İl Etmiş Bilge Kağan” onuruna yapılan Mogoyn Şine Us
Barıqın (Barıqın: anıt tapınak) yanındaki Örgöt Dağı’nın tepesinde bulunan bu
tür kurganların, şekilleri bozmayacak bir yöntemle kazılmaları gerekiyordu.
Kazakistan adına Kharcaubay Sartkojaulı ve Jantekin Kharjaubayulı ile
Moğolistan adına Ayudayn Oçir ve Lhagvasuren Erdeneboldlar’ın katıldığı proje
ekibi, özellikle bozkır arkeolojisinde pek fazla bilinmeyen, sadece yığma
topraktan tepe şeklinde yapılan bu tür kurganlar için yeni bir kazı stratejisi
geliştirme ihtiyacı duydu. Gerek yükseltiyi tahrip etmeyen, gerekse geniş
alanları kazmadan anıtmezara ulaşmaya yönelik bir strateji geliştirildi ve
anıtmezarın yapımı sırasında giriş çıkışı sağlayan, dromos adını verdiğimiz
koridor tespit edilerek kazılara bu koridordan başlandı.


İlk
olarak topoğrafik detaylara göre kurganın güney eteğindeki giriş koridorunun
izi belirlendi ve onu tamamen dolduran toprak ve taş temizlendi. Uzunluğu 42
metreye ulaşan koridorun ilk 20 metresi yaklaşık 35 derecelik eğimle
alçalıyordu. Düz ilerleyen son 22 metrede ise kenarların yıkılmasını engellemek
için beş tane kemer yapılmıştı. Bu son bölümün inşası için önce aynı hizada 7,5
metre derinliğinde dört çukur açıldıktan sonra çukurların arasındaki toprak
alttan tünel gibi delinerek birbirine bağlanmıştı. Bu sayede arada kalan
kısımlar kemer şeklini almış ve kemerli bir koridor oluşmuştu. Anıtmezarı inşa
edenler bu yöntem sayesinde hem hava ve ışık ihtiyaçlarını gideriyor, hem de
kazılan toprakları buralardan çıkartıyorlardı.


Koridorun
bütün duvarları samanlı bir harçla sıvanıp üzerine ince toprakla son kat
çekilmiş ve resimlerle bezenmişti. Duvarlarda, 99,2 metrelik bir bölümü
kaplayan, kırmızı ve siyah boyalarla yapılmış 45 resim açığa çıkarıldı.
Bunların en büyüğü, ürkütücü bir şekilde tasvir edilen ve boyu 7,5 metreyi
bulan pars betimlemesiydi. Kemerleri süsleyen resimler arasında oryantal
üslupta tapınaklar, koruyucu boğa ve nilüfer çiçeği dikkati çeken diğer
betimleri oluşturuyordu.


Koridorun
eğimli kısmında iki pars, altı kırmızı bayrak ve sekiz farklı rütbe ve
teçhizata sahip insan resimleri ile karşılaşıldı. Koridorun diğer yarısı da
resimlerle kaplıydı. İlk çukurun bulunduğu yerde iki süvari ile koşumlu iki at;
ikinci çukurda iki erkek betimi; üçüncüde yine iki erkek ve bir tazı ile
dördüncüde dört erkek hizmetçi resmi bulundu. Oldukça net ve en ince detaya kadar
özenle yapılan resimler niteliklerinin yanı sıra çok sayıda ve büyük boyutlu
olmalarıyla da Moğol bozkırında bir ilki temsil ediyordu.


Töreni Anlatan Heykelcikler


Dördüncü
çukurun bulunduğu kesimde bizleri bir başka keşif bekliyordu. Mezar odasına
ulaşan koridorun duvarına açılan iki odacık (niş) ahşap bir kapı ile örtülerek
tunç bir kilitle de kilitlenmişti. Dış yüzü düğmelerle süslü, 122х102
santimetre boyutlarındaki iki kanatlı kapının ardındaki bu odacıkların her
birinde pişmiş topraktan 45 heykelcik bulundu. Kadın ve erkek betimlerinden
oluşan, bazıları elinde bayrak tutan bir grup, yuvarlak bir dönüşe sahip
kenarlara paralel dizilmişlerdi. Odacığın ortasında ise at üstünde müzisyenler,
zırhlı at, deve, tanımlanamayan bazı hayvan ve tazı heykelcikleri yer alıyordu.
Olasılıkla gömü törenini canlandıran bu eserler Mayhan Uul Kurganı’nın bir
başka gizemini ortaya koyuyordu.


Mezar Odası


Kurganın
ana bölümünü oluşturan mezar odasının girişine ulaştığımızda, mezarı
soygunculardan ve mezar kapatılırken koridora doldurulan topraktan korumak için
örülmüş bir taş duvar ile karşılaştık. Duvarın yanı sıra girişte, koruyucu
olarak birçok yırtıcı hayvanın karakteristik yanlarını kendinde toplayan iki
mitolojik hayvan ile iki zırhlı insan heykeli yer alıyordu. Boyalarla
renklendirilen bu pişmiş topraktan insan heykelcikleri, varlıkları kadar
oldukça detaylı işlenmiş yüzleriyle dikkat çekiyordu.


Heykellerin
ardında, mezar odasının ahşaptan, kilitli kapısına ulaşıldı. Ne yazık ki çöken
toprak kapıyı tahrip ettiği gibi mezar odasının zeminindeki tüm buluntuları
örtmüş ve odayı 1,5 metre yüksekliğe kadar doldurmuştu. Odanın eni ve boyu 4
metre, yüksekliği ise 4,5 metreydi. Temizliği tamamlandıktan sonra odanın batı
kenarında ahşap bir tabut, doğusunda ise ahşap eşyalar açığa çıkarıldı. Yamuk
biçimde, iki kat tahtadan yapılan tabutun içinde, 80×35 santimetre boyutunda
bir kutu vardı. Dört kat farklı bezle sarılan kutunun içinde altından yapılmış
eşyalar ile karşılaşılırken, kutunun yanında duran bez torbanın içinde de 45
adet altından Bizans ve yerel üretim sikke bulundu. Göktürk geleneklerine göre
yakılan ölünün külleri ise ahşap bir kutuya konulmuştu.


Bulunan
eşyalar arasında taç, altın bardak ve kemer plakalar olasılıkla gömü töreni
için yapılmamış, mezar sahibinin yaşarken kullandığı eşyalardı. Koridorda
olduğu gibi mezar odasının duvarları da büyük boy resimlerle kaplıydı. Yanında
erkek ve kadın bulunan kutsal ağaç resmi beş ayrı yeri süslüyordu. Yüzleri
hüzünlü olarak betimlenen insanlar arasındaki bir kadın figürü de elinde
mendile benzer bez parçasıyla ağlar şekilde çizilmişti.


Yazılı
bir belgeye rastlanmayan mezarın gerek yapım şekli, gerekse açığa çıkarılan
buluntular değerlendirildiğinde Göktürk yöneticilerinden birine ait olduğu
anlaşılmaktadır. Tabuttan çıkan Bizans sikkelerine göre 7. yüzyılın ortalarında
yapıldığı anlaşılan kurgan Göktürk yöneticilerine ait, bugüne kadar bulunan ilk
mezar. Toplam 560 ahşap eşya, pişmiş topraktan heykelcikler, altın eşyalar,
süslemeler ve duvar resimleri gibi çeşitli buluntular yine 7. yüzyılda bu
bölgede yaşayan Türklerin yaşam tarzı, sanatı, mimarisi, gömü geleneği ve
dünyaya bakışı hakkında eşsiz bilgilere ulaşmamızı sağladı.


Prof. Dr. Sartkojauli KARCAUBAY


Avrasya
Üniversitesi Türkoloji Enstitüsü Müdürü


Cantekin KARCAUBAY


Mimar
Sinan Güzel Sanatlar Ü. Tarih Bölümü’nde doktora öğrencisi


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

deneme bonusu veren siteler | hd film izle | film izle | film izle | 4k film izle | bets10 giriş

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet novagra satın al viagra satış