GÜRSEL TOKMAKOĞLU : İdlib’de Ateşkes İhlali mi ???


10 Haziran 2020




Hassasiyeti halen devam
eden Suriye, İdlib’de, Rusya ve Türkiye arasında varılan Moskova Mutabakatı ve
6 Mart’ta yürülüğe giren ateşkesi ihlal eden olaylar mı ceryan ediyor? Endişe
duymalı mıyız? İdlib’de istikrarsızlık tekrar mı başlıyor? Türkiye ne mesajı
veriyor?


Önce yaşananları kısaca özetleyelim.


Türkiye, Rusya ve İran’ın katıldığı, 4-5 Mayıs
2017’deki Astana toplantısında, 1) İdlib’in tamamı ve komşu iller olan Lazkiye,
Hama ve Halep’in bazı bölgeleri, 2) Humus ilinin kuzeyi, 3) başkent Şam’daki
Doğu Guta ile 4) ülkenin güney bölgeleri olan Dera ve Kuneytra illeri olmak
üzere dört adet gerginliği azaltma bölgesi ihdas edildi. 


Hal böyle olduğu halde Rus hava desteği altındaki
rejim ve İran destekli güçler bu sayılan bölgelerde güneyden başlayarak kuzeye,
İdlib’e doğru ilerlemeye başladı. Rusya’nın buradaki bahanesi teröristlerce
kendi üslerine saldırıların olduğuydu.


Rejim güçleri Eylül 2018’de İdlib’e doğru askeri
yığınağını artırdı. Bunun üzerine Türkiye ve Rusya, 17 Eylül 2018’de ateşkesi
güçlendirmek için Soçi’de ek mutabakata vardılar. Buna rağmen rejim güçleri
Mayıs 2019’da bölgeyi tümüyle ele geçirmek için harekata başladı. Bu sayede
rejim ve destekçileri, İdlib’in güneyindeki önemli ilçelerine, Hama’nın kuzey
ve doğu kırsalına ve Halep’in güney ve batı kırsalında çok sayıda yerleşim
yerine hedef gözetmeksizin saldırdı, sivilleri öldürdü ve onları Türkiye’ye
doğru göçe zorladı.


Rus ve İran destekli Esad güçleri Türkiye sınırına
doğru önlerine Suriyeli sivilleri de katarak bir süpürme harekâtı
gerçekleştirmekteydi. Çatışmasızlık bölgesinde toplam bin 800’den fazla sivil
öldü, sayısı yine binlerce olan yaralı var ve iki milyona yakın göçmen Türkiye sınırına
hareket etti.


Türkiye 27 Şubat 2020 tarihinde, Astana ve Soçi
Mutabakatları gereği bölgede ihdas edilen gözlem noktalarını takviye etmek ve
Türk sınırına doğru sürülen sayısı milyona yakın sığınmacı göçünü durdurabilmek
adına bölgeye asker sevk ediyorken Rus askerlerinin de gözü önünde Esad
uçaklarının Türk askerini hedef alması üzerine 34 şehit verdi. 


Bu elim hadiseden sonra Türkiye 1 Mart 2020’de Bahar
Kalkanı Harekatı’nı başlatarak Esad güçlerinin geri püskürtülmesini kendi
başına sağladı. Esad güçleri o denli kayıp verdi ki bunun neticesinde Rusya,
rejimin daha fazla yara almamasını ve dahası Rusya’nın Suriye’deki askeri
varlık bulundurması meşruiyetini garanti almak adına araya girdi ve Moskova
Mutabakatı ile bölgede geçici bir istikrarın oluşmasına çözüm aradı.


Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Devlet Başkanı Putin, 5 Mart
2020’de Moskova’da yeni bir mutabakata vardı, ateşkes olacaktı. Bu son ateşkes
6 Mart saat 00.01’den itibaren yürürlüğe girdi. Rejim güçlerinin zaman zaman
ihlallerine rağmen, ateşkese büyük ölçüde riayet edilmekteydi.


Aradan geçen zamanda ilgili mutabakat gereği M-4
karayolunda 16 adet Türk-Rus devriyeleri icra edildi. Ateşkes ortamından
faydalanan 285 bin 403 sivil evlerine geri döndü. Suriye sınırları içindeki
Türk askeri bölgede istikrarı tesis etmekle meşgul. Türkiye sınırdaki bölgeye
briket evler yapıyor ve sığınmacıların geri dönüşlerini sağlıyor. Birleşmiş
Milletler de bu konuyu takip ediyor. Bu gelişmeler istikrarı cesaretlendirici
bir tablo çizmekteydi.


Bugüne gelelim ve soralım, ateşkes ihlal mi ediliyor?


Ancak Esad güçleri yine anlaşmanın hilafına bölgede
istikrarı bozacak türden bir eylem gerçekleştirdi. 8 Haziran 2020
itibarıyla, Suriye’nin İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi’ndeki ateşkesi ihlal
eden Rusya’nın havadan ve İran destekli terörist grupların karadan desteğiyle
Esad rejim birlikleri istikrarı tekrar bozdu, 5 bin 834 sivil yerinden edildi,
Rusya’nın saldırısıyla en az 3 sivil öldü, 8’den fazla sivil yaralandı.
Rusya’nın İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi sınırları içindeki yoğun hava
saldırıları nedeniyle, Cebel Zaviye ve Cebel Şahişbo bölgesinden, Kensafra
beldesi ile Mozara Ainlaruz, Fattira, Bara ve Keferavid köylerinden Türk
sınırına yakın kaplara doğru doğru göç hareketi tekrar başladı.


Cumhurbaşkanlığı’ndan (İletişim Başkanlığı, 9 Haziran
2020) yapılan bir açıklama var. Bunu aynıyla aşağıda sunuyorum:


“Sivillerin korunması, mülteci akınının durdurulması
ve terörle mücadele konusunda büyük kazanımlara imza atan Türkiye, İdlib’in
sürekli bir güvenli bölgeye dönüşmesi konusunda kilit ülke olarak girişimlerini
sürdürüyor.Türkiye için bölgede askeri gücünü artırmak ve Esed rejiminin
saldırılarına yanıt vermekten başka seçenekse bulunmuyor. Bu noktada ise
Suriyeyi doğudan batıya, güneyden kuzeye bağlayan M4 ve M5 Karayolları
stratejik önem taşıyor. Türkiye yaptığı başarılı askeri operasyonlarda İdlib’in
güneyi ve doğusundan geçen M4 ve M5 Karayolları’nın kuzeyi ve batısında kalan
bölgelerde güvenliği tamamen sağlamış durumda. Türkiye’de bulunan Suriyeli
mülteciler, Türkiye’nin güvenli alanı meydana getirmesiyle yeniden evlerine
dönmeye başladı. Diğer yandan Rusya ile görüşerek Esed rejiminin sivil
katliamlarını durduran Türkiye, yeni bir insanlık krizinin çıkmasının da önüne
geçmiş oldu. Türkiye sivillerin korunması, mülteci akınının durdurulması,
terörle mücadele konusunda büyük kazanımlara imza attı. Suriye iç savaşında
ateşkesin sağlanması, siyasal çözümün ön plana çıkması Türkiye’nin ulusal
güvenlik endişelerinin giderilmesi için İdlib’in sürekli bir güvenli bölgeye
dönüşmesi konusunda Türkiye girişimlerine devam ediyor. Rusya destekli
Esed rejimi, uluslararası güçlerce desteklenen terör örgütleri, Türkiye’nin
desteklediği Özgür Suriye Ordusu (Suriye Milli Ordusu) ve birçok grup
bölgede varlığını sürdürmeye devam ediyor. 5 Mart’ta imzalanan Moskova
Mutabakatı ile başlayan ateşkesin sona ermesi ihtimali ise her an gerçeğe
dönüşebilir. Türkiye ise kendi sınırlarına sıçrayacak bir savaşın önüne geçmek,
terör örgütlerinin faaliyetlerinin İdlib’e taşmasını engellemek, kazanımlarını
kaybetmemek ve yeni bir insanlık krizine yol açacak her türlü girişimi
durdurmak, bölgede barışın temini ve siyasal çözümler için arayışlarda kilit
ülke olarak varlığını İdlib’de sürdürmeye devam ediyor.”


Cumhurbaşkanlığı bu açıklamayla durumu özetledikten
sonra net olarak karşı tarafa, yani Esad’a ve Rusya’ya diyor ki, Bahar Kalkanı
Harekâtı kaldığı yerden devam edebilir. Dolayısıyla Moskova Mutabakatı’na
riayet edin ve ateşkesi kalıcı kılalım.


Gürsel Tokmakoğlu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet