I.
Balkan Savaşı


Balkan Savaşları, Osmanlı Devletinin
Balkan topraklarında Bulgaristan, Sırbistan, Karadağ ve Yunanistan’a karşı
giriştiği savaşlar dizisidir. Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik ve
özgürlük havası içinde bütün çok uluslu devletler yıkılma sürecine girmişti.
Osmanlının çok uluslu yapısı nedeniyle özgürlük ateşi Balkan topraklarında
alevlenmeye başladı. Gayrimüslim halkın ayrılıkçı faaliyetleri Boğazlar ve
Anadolu topraklarında ebedi emelleri olan yabancı devletlerin iştahını
kabartmıştı. 19. yüzyılda Osmanlı devleti bütünüyle bu kaos ortamını ve
ayaklanmaları bastırmakla uğraştı. Rusya Balkanlardaki çatışmaların içine
Panistlavist propaganda ile nifak tohumları ekmiştir. Ayrıca yıllardır
Balkanları kilise çatışması ile sübvanse eden II. Abdülhamit П. Meşrutiyet ile
tahttan indirildiğinde İttihat ve Terakki Rum-Ortodoks arasındaki çatışmaları
çözmüştür. Kilise anlaşmazlığı çözüldükten sonra Balkan ulusları topraklarını
genişletmek için Osmanlının güçsüz durumundan faydalanmak istemişlerdir. (1)


Savaş öncesi Balkanlar ve isyan çalışmaları


Balkanlarda huzursuzlukların baş
göstermeye başladığı 17. yüzyılda Rusya Panislavist propagandayı bahane ederek
Balkan uluslarını kışkırtmaya başladı. Aslında Rusya’nın asıl amacı Baltık
Denizi ve Boğazlardaki amaçlarını gerçekleştirmek için Osmanlıyı bölme
çabasıydı. Bu planını uygulamaya koyarak ırk ve din olarak kendisine yakın olan
Balkan prensliklerini Osmanlıya karşı kışkırtmaya başladı. Osmanlı Devleti,
Trablusgarp’ta savaşırken Sırbistan’ın başkenti olan Belgrat’ta bulunan Rus
elçisi Bulgaristan ve Sırbistan’ı Balkan topraklarını paylaşmaları yönünde
telkin ediyordu. Sırbistan ise Bulgaristan ile paylaşım yapmaktansa Babıali ile
anlaşmaya çalıştı. Fakat İttihat ve Terakki Partisi Sırbistan’ın bu
çalışmalarına hiç önem vermedi. Bu arada Bulgaristan ve Yunanistan aralarındaki
anlaşmazlığı çözmüştü. Birbirine karşı olan bu devletlerden Bulgaristan, Sırbistan,
Yunanistan ve Karadağ Osmanlı Devletine karşı adeta savaş açmak adına ittifak
kurdular. Bu sıralarda ordu İttihatçı ve İhtilafçı olarak ikiye ayrıldığı için
bölünmüşlük hat safhadaydı. Ayrıca Sofya Hariciye Nazırlığından Asım Bey
Rusların Balkanlarda bir savaşa müsaade etmeyeceği yönünde bir teminat verince
hükümet hiçbir hazırlık yapamadı ve Rumeli’de bulunan 120 tabur asker terhis
edildi. (1) (4)


Taraflar arasında 1878 tarihinde imzalanan
Berlin Antlaşması Bulgaristan’a istediklerini vermemişti. Bosna-Hersek’in
bağımsızlığı ise Sırbistan’ın ayrılıkçı fikirlerini ateşlemeye başladı.
Balkanlarda bunlar yaşarken 1912 tarihinde İngiltere ve Rusya boğazlar
üzerindeki haklarla ilgili gizli bir protokol (1908 Reval Görüşmesi) imzalandı.
(2)


Balkan Savaşları’nın Birinci Dönemi


Balkan ulusları Trablusgarp savaşından
destek alarak Makedonya için ıslahat istediler. Fakat Osmanlı yapılan bu
istekleri kesinlikle reddetti. 8 Ekim 1912 tarihinde Karadağ Osmanlıya savaş
açtı. Bu savaş ilanının ardından Yunanistan, Bulgaristan ve Sırbistan’ın destek
açıklamaları geldi. Fakat Osmanlı ordusu düzen olarak bozulduğu için ikmal
yapılamadı. Savaşa katılacak 5 kolordu “Şark Ordusu” namıyla Balkanlara
müdahaleye girişti. Yunanistan’a karşı ise Selanik’te bulunan kolordu ve Yahya
Kalesi’ndeki kuvvetler harekete geçirildi. Sırbistan’a karşı ise Garp Ordusu
kumandanı Sadrazam I. Ferik Ali Paşa savunmaya geçmişti. (1)


Savaşın ilk çatışmaları Bulgarlara karşı
yapıldı. Fakat orduların başında bulunan Nazım Paşa’nın hazırlık yakalanması nedeniyle
resmen büyük bir hezimet yaşanmıştı. Osmanlı orduları bütün Trakya’yı bırakarak
Çatalca’ya kadar çekilmek zorunda kaldı. Sırbistan’a karşı Kumova’da da büyük
bir yenilgi alınmıştı. 6 Kasım tarihinde ise Yunanlılar Prevezeyi alarak diğer
kuvvetlerini Selanik üzerine gönderdi. Yunan ordularının saldırısıyla birlikte
Osmanlı kuvvetlerini komuta eden Tahsin Paşa tek kurşun dahi atmadan bütün
orduyu silahlarıyla birlikte Yunan birliklerine teslim etti. Selanik ele
geçirildikten sonra Yunanlılar Ege adalarına Bozcaada, Limni, Somatraki ve
Taşoz adalarını ele geçirdi. Kuzey Arnavutluk ise Sırbistan ve Karadağ
tarafından ablukaya alındı. Çatalca’ya kadar geri çekilen Osmanlı orduları,
Şükrü Paşa komutasında Edirne’yi güçlükle müdafaa ederken kurşun ve erzak
eksikliği nedeniyle 22 Ekim 1912 tarihinde teslim olmak zorunda kaldı. Osmanlı
Devleti Bulgaristan’dan ateşkes istedi. 3 Aralık 1912 tarihinde taraflar
arasında yapılan ateşkes ile çatışmalar durdu. Balkan Devletleri ve Osmanlı
arasında Londra’da 30 Mayıs 1912 tarihinde Londra Barış Antlaşması imzalandı. .
Londra’da antlaşma imzalanırken Osmanlı Kamil Paşa hükümeti İttihat ve Terakki
tarafından Babı-ali İsyanı’yla indirilmiştir. II. Abdülhamit kontrol altında
tutulduğu için yenilgiden çok sonradan haberdar olmuştur. (1) (2)


Londra Barış Antlaşması ve Sonuçları (30 Mayıs 1913)


Anlaşmanın ardından yeni Osmanlı-Bulgar
sınırı Midye-Enez hattı olmuştur. Trakya ve Edirne Bulgaristan’a, Güney
Makedonya, Selanik ve Girit Yunanistan’a, Arnavutlu bağımsızlığını ilan ederken
Makedonya’nın merkezi Sırbistan’a bırakılmıştır. Yenilginin ardından imzalanan
antlaşma ile birlikte Osmanlı’nın Ege ve Balkanlardaki hakimiyeti sona erdi.
Antlaşma hükümleri ile Bulgaristan Ege Denizinde sahil sahibi oldu. Çizilen son
sınırların ardından Balkanlarda sınırımız olan tek komşu Bulgaristan olmuştur. (3)
(4)


Kaynaklar


1) http://www.akintarih.com/turktarihi/osmanli/balkansavaslari/balkansavaslari.htm


2) http://cengizdamar.blogcu.com/1-ve-2-balkan-savaslari-1912-1913/7758271


3) http://www.hakkindabilgi2016.com/1-2-balkan-savaslarinin-1912-1913-nedenleri-ve-sonuclari-nelerdir-5579.Aspx


4) http://www.kurtulussavasi.gen.tr/balkan-savaslari.html





II. Balkan Savaşı



Osmanlı Devleti, I. Balkan Savaşından yenik ayrılmış ve
Balkan topraklarının hepsini kaybetmişti. Fakat ilk başlarda Balkan
topraklarının paylaşılması makul gözükürken taraflar zamanla birbirilerinin
sınırlarına saldırmaya başladılar. Balkanların paylaşılmasında Sırp-Bulgar
bölüşümüne uymayan Sırbistan, çizilen sınırların dışına çıktı. Bulgaristan
tarafından yapılan bütün uyarılara rağmen Sırbistan aldığı toprakları vermeyi
kabul etmedi. (1)


I. Balkan Savaşları sonunda Londra Konferansında yenik düşen Osmanlı
topraklarının Balkan kesiminin büyük bir kısmı Bulgaristan’a bırakıldı. Eşitlik
olmayan bu paylaşım başta Yunanistan ve Sırbistan olmak üzere ittifak grubunu
rahatsız etti. Özellikle paylaşımın ardından Bulgaristan’a verilen toprakların
Ege Denizine komşu olması Yunanistan’ı korkutuyordu. Olası Bulgar tehlikesine
karşı Yunanlılar Sırplarla yakınlaşmaya başladı. Yapılan ittifakı öğrenen
Bulgarlar 29-30 Haziran 1913 tarihinde hiçbir hazırlık ve seferberlik yokken
taraflara saldırdı. Birleşen Yunan ve Sırp orduları Bulgarları Makedonya’dan
çıkartı. Bulgarların yenilgisini gören Romenler, hemen Yunan-Sırp tarafında
savaşmaya başladı. Karşı ittifak güçlerinin saldırılarıyla parçalanan Bulgar
ordusu cephelerde yenilmeye başladı. Bulgarların birçok cephede savaşmasını
fırsat bilen Osmanlı Devleti, Edirne’yi geri almıştır. Bulgarlar aldıkları
yenilgilerin ardından hem Osmanlı hem de Balkan devletlerine anlaşma çağrısında
bulunmuştu… (1) (2) 


·        
İkinci Balkan Savaşı Sonunda İmzalanan Antlaşmalar


1.     Bulgaristan-(Sırbistan-Romanya-Yunanistan)
arasında Bükreş Antlaşması (10 Ağustos 1913). Bulgar ve Balkan
devletleri arasında 10 Ağustos 1913 tarihinde imzalanan Bükreş Antlaşması ile
birlikte yeni Romanya ve Bulgaristan sınırı belirlendi. Antlaşmanın ardından
Tuna’nın güneyinde kalan önemli bir toprak parçası Romanya’ya bırakılmıştır.


2.     Osmanlı
Devleti ile Bulgaristan arasında İstanbul Antlaşması (29 Eylül 1913).
Bulgaristan ve Osmanlı Devleti arasında 29 Eylül 1913 tarihinde İstanbul
Antlaşması imzalanmıştır. Anlaşma hükümlerine göre Osmanlı Kırklareli, Dimetoka
ve Edirne’yi Bulgarların elinden kurtarmıştır. Ayrıca Bulgaristan’da bulunan
Osmanlı tebaası için mal ve can güvenlikleri için Bulgarlardan teminat
alınmıştır.


3.     Osmanlı
Devleti ile Yunanistan arasında Atina Antlaşması (14 Kasım 1913).
Taraflardan Yunanistan ile 14 Kasım 1913 tarihli Atina Antlaşması ile Girit
tamamen Yunanlılara bırakılmış, diğer Ege adalarının kaderi ise büyük
devletlerin nezaretinde yapılacak görüşmeye ertelenmiştir.


4.     Osmanlı
Devleti ile Sırbistan arasında İstanbul Antlaşması (13 Mart 1914).
Sırbistan ve Osmanlı arasında ise 13 Mart 1914 tarihinde varılan antlaşma
hükümlerine göre iki tarafın ortak sınırı olmadığı için toprak meselesi
konuşulmamış; fakat Sırbistan’da bulunan Osmanlı halkının can ve mal güvenliği
teminat altına alınmıştır.




·        
İkinci Balkan Savaşının Sonuçları


1.     Balkan
savaşlarının savaş acılarını ve şiddetini yaşayan Balkan Türkleri Anadolu
topraklarına göç ettiler.


2.     Osmanlı
Devleti Balkan savaşlarından ağır kayıplara çıktıktan sonra mekanik ve askeri
teçhizat olarak Almanya destekli ıslahatlara girişti.


3.     Birinci
Dünya Savaşının ayak sesleri duyulurken dünya üzerinde oluşan kutuplaşmalar
Osmanlı Devletinin Alman dostluğuna itmiştir. Almanya’dan subay ve komutanlar
getirilerek ordu düzeltilmeye ve eğitilmeye çalışılmıştır.


4.     Savaşların
ve sınırların değişmesi demek yüz binlerce Türkün Balkanlardan Osmanlıya
sığınmasına neden olmuştur. büyük göç beraberinde yerleşim ve devletin maddi
olanaklarını giderek çökertmiştir.


5.     Çizilen
son sınırların ardından Osmanlı Devleti yüzyıllarca hüküm sürdüğü Balkanlardan elini
çekmiştir. Balkan varlığı Trakya ve Edirne ile sınırlanmıştır.




·        
Kaynaklar


1) http://www.akintarih.com/turktarihi/osmanli/balkansavaslari/balkansavaslari.htm


2) http://cengizdamar.blogcu.com/1-ve-2-balkan-savaslari-1912-1913/7758271


3) http://www.hakkindabilgi2016.com/1-2-balkan-savaslarinin-1912-1913-nedenleri-ve-sonuclari-nelerdir-5579.Aspx


4) http://www.kurtulussavasi.gen.tr/balkan-savaslari.html

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet