Hindistan-Pakistan savaşları


Pakistan’a ait olan PNS Ghazi Denizaltısı 1965 ve 1971
savaşlarında Hindistan için önemli bir tehdit unsuru olmuştu


1947’de
Britanya Hindistanı‘nın bölünmesi ve Hindistan ve Pakistan‘ın
bağımsızlıklarını kazanmalarından bu yana bu iki Güney
Asya
ülkesi birbirlerine karşı tam dört kez savaşmış ve sayısız kez sınır
çatışması yaşamışlardır. 1971 Hindistan-Pakistan Savaşı hariç,
direkt ya da dolaylı yoldan Hindistan ve Pakistan arasında gerçekleşen bütün savaş ve çatışmaların
ana kaynağı Keşmir Sorunu olmuştur. İki ülke
arasında ilişkiler halen savaş ekseninde sürmektedir.


Hindistan-Pakistan
Anlaşmazlığının Arka Planı


İngiliz Hakimiyetinde Hindistan


Pakistan ve Hindistan‘ın
kapladığı ve Asya alt-kıtası veya Hindistan alt-kıtası denen geniş topraklar
18. yüzyılın ortalarından beri İngiltere‘nin
sömürgesi idi. İngiltere burasını Yedi Yıl Savaşları (1756-1763) sonunda 1763
Paris barışı ile Fransa‘dan
almıştı. İngiltere Hindistan’ı tam bir sömürge şeklinde idare etmekle beraber,
özellikle 18’inci yüzyıldan itibaren yerli halk İngiliz idaresine karşı çok
mücadele etmeye başlamıştı.


I. Dünya Savaşı sırasında İngiltere sadece
Hintlerden meydana gelen bir askeri kuvvet oluşturdu ve bu kuvveti özellikle Orta Doğu‘da
kullandı. Bu yüzden, İngiltere 1919’da, Hindistan’daki bazı eyaletlerdeki bir
kısım yetkilerini halk tarafından seçilen yerlilere bıraktı. Fakat bu küçük
taviz Hindistan halkını tatmin etmekten uzaktı. Kaldı ki Büyük Britanya‘ya karşı bağımsızlık hareketi de
genişlemişti. Bağımsızlık hareketinde Hinduların lideri Mahatma
Gandi
ve Kongre Partisi, Müslümanların lideri ise Muhammed Ali Cinnah ve Müslüman Ligi idi. Bu
liderlerin İngiliz idaresine karşı mücadeleleri uzun sürdü. İngiltere nihayet
1935’te, halk tarafından seçilmiş üyelerden meydana gelen eyalet meclisleri kurulmasını
kabul etti ve 1937’de ilk seçimler yapıldı.


Bütün
Asya’daki sömürgelerde olduğu gibi, II. Dünya Savaşı’nda Britanya Hindistanı da Hindistan Milli Ordusu
adı ile bir kuvvet Japonlarla beraber savaştı. Bunun sonucunda Büyük Britanya 1942’de Hindistan
üzerindeki kontrolünü daha da gevşeterek, hükümetin yerli halktan olması
esasını getirdi. Sadece savunma ve dışişlerini kendi elinde tuttu. Aynı zamanda
yaptığı bir açıklama ile de savaştan sonra Hindistan’a bağımsızlık vereceğini
bildirdi.


Bağımsızlığın Kazanılması ve Bölünme


Büyük Britanya‘nın II. Dünya Savaşı sonrasında ekonomik ve askeri
alanda zayıf duruma düşmesiyle birlikte Britanya Hindistanı‘nın bölünmesine dair
teoriler de ortaya atılmaya başlamıştı. Buna göre Britanya Hindistanı‘nda Hindu nüfusun fazla
olduğu bölgelerde Hindulara ait bir Hindistan
devleti, Müslüman nüfusun fazla olduğu bölgelerde ise Müslümanlara ait bir Pakistan devleti
kurulacaktı. Ancak 1947’deki bölünme sonrasında Müslümanlara ait olan Pakistan
devletinin kurulmuş olmasına rağmen Müslümanların üçte biri hala Hindistan
topraklarında kalıyordu. Bölünmenin doğru yapılmaması sonucunda bölgedeki Hindular, Müslümanlar
ve Sihler arasında gerçekleşen
toplumlararası savaşlar milyonlarca can kaybıyla sonuçlandı.


Savaşlar


Britanya Hindistanı‘nın bölünmesine Keşmir, Cumnu, Haydarabad
gibi prenslikle yönetilen bağımsız bölgeler de dahil edilmişti ve bu bölgelerin
hükümdarına topraklarını Hindistan veya Pakistan‘a katma
seçeneği verilmişti. Fakat bu bölgelerin bölümü henüz yapılmamıştı. Bunun
üzerine Hindistan
ve Pakistan
bölgede hak iddia etmeye başladılar ve bu da çatışmaların ana kaynağı oldu.


1947 Savaşı (Birinci Keşmir Savaşı)


Ayrıca bakınız: I. Hindistan-Pakistan Savaşı


Bağımsızlık
sonrası halkının çoğunluğunun Müslüman olması sebebiyle Pakistan burasını almak
için asker sevk ettiğinde, hem Keşmir hükümdarının hem de Hindistan
kuvvetlerinin karşı koyması ile karşılaştı. 1947 yılına gelindiğinde Keşmir
hükümdarı Hindistan‘la
bir anlaşma imzalayarak topraklarını Hindistan‘a
devrettiğini ilan etti. Pakistan ise Keşmir
bölgesinin nüfusunun çoğunluğunun Müslümanlardan oluştuğunu ileri sürerek bu
anlaşmayı kabul etmedi. Bu olay 1948 yılında Keşmir yüzünden Hindistan ile Pakistan
arasında savaş çıkmasına sebep oldu. Birleşmiş Milletler araya girdi ve Keşmir’de
referandum yapılarak halkın oyuna başvurulması şartıyla ateşkes sağladı.
Pakistan bu çatışmada Keşmir’in ancak küçük bir kısmını ele geçirebilmiş, büyük
kısım Hindistan’da kalmıştı. Bu sebeple, Hindistan bugüne kadar elinde tuttuğu
Keşmir topraklarında referanduma yanaşmamıştır. Fakat Keşmir sorunu da,
Pakistan-Hindistan ilişkilerinde bir çıbanbaşı olarak devam etmiştir ve iki
ülke arasında ikinci bir savaşa neden olmuştur.


1965 Savaşı (İkinci Keşmir Savaşı)


Bu
savaş Pakistan
askerlerinin Cebelitarık Operasyonu
ile Hindistan
yönetimindeki Cummu ve Keşmir topraklarına asker göndererek
ayaklanma başlatmasıyla başlamıştır. Hindistan
Pakistan’ın bu tutumuna karşı saldırı başlatarak karşılık vermiştir. Beş hafta
süren savaşlar sonucunda her iki tarafta birbirine karşı üstünlük sağlayamamış,
üstelik her iki taraf da çok ağır zayiat vermiş ve binlerce can kaybı meydana
gelmişti. Ayrıca bu savaşta dünya II.Dünya Savaşı‘ndan bu yana tanklarla yapılan en
büyük savaşa şahit olmuştur.


Savaşın
sonlarına doğru her iki taraf küçük zaferler hariç bir başarı elde edememiş ve
savaş bir çıkmaza dönüşmüştür. Savaş Sovyetler Birliği ve ABD‘nin araya girmesiyle Taşkent Deklarasyonu‘nun
imzalanmasıyla sona ermiştir.


1971 Savaşı


Ayrıca bakınız: Bangladeş Kurtuluş Savaşı


Bu
savaşın nedeni Keşmir
olmasa da savaşın altında Hindistan ve Pakistan’nın Keşmir yüzünden
anlaşmazlık halinde olmaları yatmıştır. 1947’deki bağımsızlığın ardından
nüfusunun çoğunluğunun Müslüman olması nedeniyle Bangladeş
bölgesi Doğu Pakistan adıyla Pakistan’a bağlanmıştı. Asıl
Pakistan ise Batı Pakistan adıyla anılıyordu. Hindistan’ın elinde
kalan topraklar bu iki Pakistan’ı birbirinden ayırıyor ve bağlantıyı kesiyordu.
Ayrıca Doğu Pakistan‘ın elinde kalan topraklar İngilizlerin
sömürge döneminde özellikle ihmal ettiği topraklardı. Bu yüzden geri kalan Doğu
Pakistan
İslamabad tarafından sömürüldüğünü ileri sürüyordu. Ayrıca iki
bölge halkının da Müslüman olmasına rağmen çok farklı kültürlere sahiplerdi.
Savaşın hemen öncesinde Doğu Pakistan‘da siyasi hoşnutsuzluk giderek artmış
ve kültürel milliyetçilik hareketleri son derece sertleşmişti. Bu ve benzeri
problemler 1971’de Doğu Pakistan‘da büyük bir isyana sebep oldu. İsyanı
bastırmak isteyen Pakistan bölgede askeri operasyonlara başladı ve bu
operasyonlar sonucunda yaklaşık 10 milyon Bangladeşli
Hindistan
topraklarına sığındı. Bangladeşlilerin ülkesine sığınmasını bahane eden Hindistan, Doğu
Pakistan
‘ın yanında savaşa girdi. Savaş boyut değiştirerek Hindistan ile
Pakistan arasında sınır çatışmalarına dönüştü.Pakistan uçaklarının Batı
Hindistan’ı bombalaması üzerine çatışma açık savaş haline geldi ve Hindistan
ordusu Doğu Pakistan’a girdi. İki haftalık yoğun mücadele sonucunda Doğu
Pakistan
‘daki Pakistan kuvvetleri Hint kuvvetleri karşısında fazla
dayanamadı ve 90,000’den fazla Pakistanlı asker ve sivil teslim oldu.Pakistan
birliklerinin Hindistan kuvvetlerine teslim olduğu 15 Aralık 1971 günü Bangladeş‘in
kuruluşu resmen ilan edildi. Bu savaş Hindistan-Pakistan Savaşları içinde en
çok kayıp verilen savaştır. Bu savaş sonucunda iki ülke arasındaki gerilimi had
safhaya ulaştı ve iki ülke arasında büyük bir düşmanlık başladı.


1999 Savaşı


1999
yılında Kargil Savaşı patlak verdi. Mayıs ile temmuz ayları arasında iki ordu
Keşmir’in Kargil bölgesinde savaştı. Savaş sonunda Hindistan Pakistanlılar
tarafından bozulan sınırı eski haline getirdi.


Nükleer Yarış


İki
ülke arasındaki savaşlar nükleer alana da yansımış ve iki ülke arasında nükleer
mücadele başlamıştır.


  • Pokhran
    I (Gülen Buda)
     :
    18 Mayıs 1974’te Hindistan ilk füzesi Pokhran I’i uzaya fırlattı.
  • Kirana I : 1980’li yıllarda nükleer füzeye sahip
    Hindistan’a karşı Pakistan Atom Enerjisi Komisyonu
    tarafından icat edildi.
  • Pokhran-II : 1998 yılında Hindistan Pakistan’a gözdağı
    vermek için Pokhran-II adıyla bir dizi nükleer füze denemesi yaptı. Bu
    denemeler Batılı devletlerce kaygıyla karşılandı ve bazı Batılı devletler
    Hindistan’a yaptırımlar uyguladı.
  • Chagai-I : Hindistan’ın Pokhran-II denemesinden
    sadece yarım ay sonra Pakistan tarafından Hindistan’a cevap olarak
    Chagai-I füze denemesini yaptı.
  • Chagai-II : Bu füze denemesi
    Chagai-I’den iki gün sonra Pakistan tarafından gerçekleştirilmiş ve iki
    ülke arasındaki nükleer alandaki son sürtüşme
    olmuştur.


Yıllık Kutlamalar


  • 28
    Mayıs (1998’den beri) Pakistan’da Azamet Günü (Youm-e-Takbir) olarak.
  • 26
    Temmuz (1999’dan beri) Hindistan’da Kargil Zaferi Günü (Kargil Vijay
    Diwas) olarak.
  • 6
    Eylül (1965’ten beri) Pakistan’da Savunma Günü (Youm-e-Difa) olarak.
  • 7
    Eylül (1965’ten beri) Pakistan’da Hava Kuvvetleri Günü (Youm-e-Fizaya)
    olarak.
  • 8
    Eylül (1965’ten beri) Pakistan’da Zafer Günü/Ordu Günü (Victory Day/Navy
    Day) olarak.
  • 4
    Aralık (1971’den beri) Hindistan’da Ordu Günü olarak.
  • 16
    Aralık (1971’den beri) Hindistan’da Zafer Günü (Vijay Diwas) olarak.