Cialis 20 Mg Cialis Viagra Satış Cialis 5 mg Viagra sipariş elektronik sigara


Gürsel
Tokmakoğlu
: Paralı Askerler


17 Haziran 2020




İnsanlık, harp tarihi
içinde daha ziyade “paralı asker” diye ifade edilen unsurları Antik
Yunan döneminden bu yana görmektedir. Yakın dönemde ise ABD’den Blackwater veya
Rusya’dan Wagner gibi grupların bölgemizdeki faaliyetlerine şahit olunca, bu
konunun önemini biraz daha anlamış olduk. Gelin kısaca göz atalım, bu konunun
başlıca bilinmesi gereke noktaları neler?


Paralı asker (mercenary) dışında aynı amaçla
birçok ismi kullanmak mümkündür. Aslında bu kategorideki birliklerin akademik
açıdan temel ismi Özel Askeri Şirket (Private Military Companies, PMC)
şeklindedir. Benzer ifade ile Özel Askeri Endüstri (PMI) diye de ifade edilen
yeni bir iş kolu halinde tanımlar da kullanılmaktadır. Buna kısaca özel ordu,
taşeron veya müteahhit (contractor) diyenler de vardır. 


Avrupa, daha ziyade Batı kültürü, bu konuyu hem
tartışmış hem de fiilen teşkil edip kullanmıştır. Thomas More Ütopya isimli
eserinde paralı askerlerin kullanılmasını savunmaktadır. Prens adlı
eseri yazan Niccolo Machiavelli ise paralı askerlere muhalif tarafta yer aldı.
Avrupa kaynaklı sömürgeci ve işgalci askerlerin tarihi ifadesi olan Fransız ve
Romalılar Lejyoner (Latince Legio ordu demek), Alman
Landsikneşt (Landsknecht) ve İspanyol Konkisdator (kısaca, daha çok
kâşif ve sömürgeci iş adamı) gibi popüler isimlendirmeler de vardır.


Daha gerilere gidip bir bakalım. MÖ 400’lü yıllardan
itibaren paralı askerle savaş alanlarında görev almışlardır. Antik Yunan,
Makedonyalı Büyük İskender, sonra Roma dönemi. Romalılar Ortadoğu coğrafyasına
gelince gördü ki bu bölgede de çeşitli kendi başına buyruk organizasyonlar para
veya başka çıkarlar için askeri faaliyetlere katılmaktalar. Avrupa kıtası 30
Yıl ve 100 Yıl Savaşları dönemlerinde paralı askerleri kendi içinde de
kullanmıştır. Modern dönemde Birinci ve İkinci Dünya Savaşları içinde de belli
uygulamalar ortaya çıkmıştır.


Kontratlı askeri faaliyetler Sömürgecilik döneminde
daha net görüldü. Özellikle Doğu ve Batı Hint Şirketleri gittikleri bölgelerde
güvenlik işlerini yerel veya başka bölgelerden taşıdıkları çatışmayı veya
önlemeyi bilen gruplarla çözmeye çalıştılar. Bu anlamda paralı askerler
İtalyan, İspanyol, İngiliz, Fransız ve Alman sömürgecileri tarafından ilgili
oldukları alanlarda bolca kullanıldı. Sömürge bölgeleri Çin’den başlayınız,
Güney Asya, Hindistan, Ortadoğu, Afrika, buradan Atlantik’i geçin, Latin
Amerika’ya kadar kapsanır. Bugün de bakılırsa modern paralı askerlerin çoğunlukla
kullanıldığı yerler yine aynı bölgeler olmaktadır. Bu bakışla PMI’nın çalışma
alanı bellidir.


Modern dönemde konunun uluslararası hukuk bağlamıyla
ele alınıp tartışıldığını görmekteyiz. Birleşmiş Milletler (BM) konuyu geniş
şekilde tartışmış ve ret etmiştir. BM konuyu Cenevre konvansiyonu ile defaten
kayda geçmiştir. Savaş suçları, esirler ve soykırım bahisleri içinde paralı
askerlerin asla kabul edilmemesi yönünde çıkışları olmuştur.


ABD, Soğuk Savaş’tan sonra hem kendi askerini
kullanmış hem de modern PMC’lerin gelişmesini sağlamıştır. Bu dönemde dikkat
çeken en önemli organizasyon DynCorp olmuştur. Blackwater ve GreyStone
şirketleri de bilinenlerdir. ABD yakın zamandaki bütün bu organizasyonlarını
istihbarat servisi CIA ile gerçekleştirmiş gözükmektedir. Daha sonra PMC’ler
rüştünü ispat etmiş ve CIA sadece koordinatör olmaya başlamıştır. 


Bir yönüyle sahayı düzenleyen CIA’nın veya benzer
başka dominant istihbarat servislerinin (örneğin FSB, Mossad vs.) geniş
coğrafyadaki operasyonlarında yerel unsurları kendine müzahir kılması söz
konusu olmuş, onları örgütlemiş ve maaşa bağlamıştır. Modern dönemde paralı
asker, vekil (proxy), milis ve melez (hibrit) güç gibi kavramlar karışık
bir şekilde kullanılır olmuştur. Çoğu çıkarcı grup ve istihbarat servisi ortamı
şekillendirirken bu PMC’nin sağladığı imkanlardan yararlanmışlardır. 


Bazı örnekler verelim: Executive Outcomes isimli
şirket 1998’de Angola, Sierra Leone, gibi yerlerde çalıştı. Sandline
International, 2004 yılında Papua Yeni Gine ve Sierra Leone’de oldu. Gurkha
Security Guards Limited aynı dönemlerde Sierra Leone’deydi. DynCorp
International çok yerde oldu, örneğin Bosna, Somali, Angola, Haiti, Kolombiya,
Kosova, Kuveyt, Afganistan (halen buradadır). Blackwater’in 2004’te Irak,
Felluce’de bulunduğu kayıtlara geçmiş bir operasyondur.


Temel olarak ülkelerin örtülü destek verdiği olayların
lehlerine gerçekleşmesinde kendine yönelecek karşı oklardan kurtulmak
maksadıyla bu yola başvurmaları söz konusu olmaktadır. Yakın zamanda örneğini
görüyoruz, Libya’da Wagner var, hem ABD Afrika Komutanlığı bunların 2 bin
civarında olduğunu iddia etmektedir, ancak Rusya Federasyonu devlet birimleri
asla bu hususu kabul etmemektedir. Bu bir yöntemdir ve paralı askerin tercih
edilme sebebidir. 


Rusya Libya görevi için Wagner’in başka ülkeler
tarafından finanse edildiğini ifade ediyor. En başta Birleşik Arap Emirlikleri
(BAE) var. Bu ülke ise bir kara-para cennetidir ve bu işler için uygun bir
sistemi temsil eder. BAE’nin kendi politikası ile yürütülen bir planın sonucu
olabileceği gibi, eğer birileri Wagner’in finansmanını burada toplayıp
aktarıyorsa da mümkündür.


Günümüz şartlarında PMC’ler hangi alanlarda geliştiler
ve kullanılıyorlar? Mayın ve patlayıcı temizleme ve dökme, istihbarat, suikast,
koruma, ayaklanma çıkarma, provokasyon, siber faaliyetler, örtülü operasyonlar,
gayri nizami harp. Çift taraflı çalışmak bile mümkündür.


ABD’nin örneğin Blacwater ile CIA ve Pentagon
operasyonları için kullanılmasında ABD adına bir pürüz çıkmaz. Veya benzeri
biçimde Wagner için FSB’yi de örnekleyebiliriz. Ancak bir başka ülke veya güç
odağı (Afrika ve Güney Amerika’da bunun örnekleri çoktur,) bu şirketlerden
birini kullanacaksa aralarında yapacakları kontrat çok büyük önem taşır. Çünkü
bu şirketler tam bir profesyoneldir ve evrakta yazılanı bile istismar
edebilecek pürüzleri çıkarıp ellerinde tutarlar veya sonradan
kullanabilirler. 


Başka bir örnek daha, bir paravan şirketle bir
operasyonun taşeronluğu kısa süre için gerçekleştirilir ve sonra ticari firma
ortadan kaybolur. Hak iddia etmek mümkün olmayabilir. Bu taşeron örneğin
Wagner’in veya DynCorp’un veya Blacwater’in bile olabilir. Piyasayı bunlar bir
biçimde konsolide ederler.


Adeta bu hayalet silahlı güçler her türlü ortamı kendi
amaçlarına göre dizayn edebilirler, dolayısıyla kontrolleri önemli olmaktadır.
BM’nin PMC’leri ret etmesi bir yana devletler de kendilerine göre yasalar
çıkarırlar ve kendilerini koruma altına alırlar.


Uluslararası sistemin, hukukun ve nihayette BM’nin
isteği ülkelerin (ulusların) resmi ordularla savaşmasıdır, özel ordularla (private
army
) değil. Savaş ve çatışma hukuku bununla ilgili konuları kapsar ve bu
durum aynı zamanda belli bir düzeni ve caydırıcılığı sağlar, kaotik hallerden
kurtulmaya neden teşkil eder.


Günümüzde paralı asker gibi “yabancı
asker” kavramı da gündemdedir. Örneğin Suriye ve Libya’da bazı ülkelerden
yabancı askerler davet edilmiş ve kullanılmaktadır. Eğer yerel ülke bir başka
ülke askerini resmen davet ettiyse ve bununla ilgili yasa çıkardıysa, bu durumu
BM uygun görmektedir. Ancak tersine bir durumda yabancı askerler
kullanıldığında suç teşkil eden durumlar söz konusu olur. Eğer PMC’ler aracı
olup bölgeye yabancı askerler veya savaşçılar derleyip getirdiyse, bunun
hesabını birilerinin mutlaka vermesi gerekir. Dolayısıyla yerel ülkelerde güç
mücadelesi içindeki odakların meşruiyetleri önemlidir ve muhataplık bakımından
bu bir uluslararası hukuk konusudur.


Her şeye rağmen günümüzde PMC’ler yeni bir çıkar alanı
ve geniş bir piyasa oluşturmuş haldedir ve uluslar sisteme karşı odaklanan her
bir gücün arkasında olabileceği çarpık bir oluşumdur. Genel konjonktürel
değerlendirme içinde uluslararası sistem ile buna karşı küreselci arayış
halindeki sistemin savunucuları arasında, daha özelde bakılırsa ABD ve Çin
rekabeti dahilinde, Asya-Pasifik bölgesinde bu tür yeni çatışma alanlarının
gelişeceği düşünülürse, paralı askeri yapıların istense de önüne geçilemeyeceği
söylenebilir. O halde ülkeler kendi politikalarına göre yeni planlar yapmak
durumunda kalabilirler.


Modern paralı asker çağındayız. Buna koşut olarak
Neomedyevalizm (Neomedievalism) ve Neomedyeval Savaş (Neomedieval
Warfare
) kavramları doğmuştur. Neomedyevalizm, çıkarların birleştiği
alanlarda kendini gösteren devlet merkezli olmayan ve çok kutuplu bir dünya
düzeniyle ilgili bir kavramdır. Ne devletlerin yıkılmasını veya anarşinin
başlangıcını önceden haber verir ne de böyle bir kaygısı vardır. Bunun yerine,
yeni küresel sistem gereği sorunlu olan her meseleyi kendi haline bırakır,
kalıcı bozukluğu kabul eder. İşte böylesi kaotik ortamın kabulü ile yaşamın
devam etmesi algısı içinde her güç unsuru kendine özgü silahlı, istihbarat ve
siber güçlerini kullanmaya başlıyor ve bunlarla kontrat yaparak kazanç elde
etmek isteyen bir endüstrinin mevcudiyeti kabul görüyor.


Bu neomedyeval dönemde Vekalet Savaşı, Hibrit Savaş ve
Siber Savaş öne çıkmaktadır. Bu savaş türlerinin hepsinde aktörler, karmaşıklık
içinden avantajla çıkmak adına PMC’lerden istifade ederler.


Halen Türkiye’nin bulunduğu coğrafyada ve etki sahası
Irak, Suriye ve Libya’da mevcut aktörler paralı askerleri kullanmaktadır. Ancak
görülmektedir ki, Türkiye’nin de yakın dönemdeki faaliyetlerine balılırsa,
gücünü sahaya aktarma biçiminde ve diplomasi manevralarında neomedyeval döneme
hazırlıklı bir tavır içindedir. Eğer böyle olmasaydı nelerin
kaybedilebileceğini sizler hayal edin!


Gürsel Tokmakoğlu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

deneme bonusu veren siteler | hd film izle | film izle | film izle | 4k film izle | bets10 giriş

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet novagra satın al viagra satış