Cialis 20 Mg Cialis Viagra Satış Cialis 5 mg Viagra sipariş elektronik sigara

Orta Doğu haritasını
İngiliz bir kadın çizdi – GERTRUDE BELL


“Basra ve Bağdat’ta
sınırların nasıl şekillendirileceğine o karar verdi. Meşhur İngiliz ajan
Lawrence bile, Gertrude Bell ile kıyas edilebilecek birisi değildi”


Gertrude Bell tarihteki
ilk resmî kadın ajandı… İyi bir tahsil gören Bell, 1900’lü yılların başında
Orta Doğu’da İngiliz devleti adına casusluk yaptı; medeniyetin kaynağı olduğuna
inandığı ülkesi için nefret ettiği Müslüman Türklere karşı oldukça gizli bir
savaşa girişti. Meşhur İngiliz casus Lawrence’tan bile daha faal olan kadın
ajan, az bilinen Arap lehçelerini öğrenip Irak gibi devletlerin sınırlarının
çizilmesinde en mühim rollerden birini oynadı. Biz de Kronik Kitap’tan çıkan
“Sınırları Çizen Kadın” isimli eserinde Gertrude Bell’i ele alan Prof. Dr. Taha
Niyazi Karaca ile bir sohbet gerçekleştirdik…


İngiltere, 18. asırda
Osmanlı ile ciddi bir müttefikti. Ne oldu da Osmanlının toprak bütünlüğüne göz
dikti?

Bu değişim, devrin İngiliz Liberal politikacılarının, ülkelerine biçtikleri
rolle alakalıydı. İngiltere’nin iki yüzü vardı. Envanjelik Hristiyan olan
Liberal politikacılar Osmanlıya çok karşı olmuşlardı. Muhafazakârlar ise kısmen
bizi desteklemişlerdi. Liberaller, kendi çıkarları doğrultusunda politika
yürütüyorlardı. Liberal Parti Başkanı Gladstone kendisini bir Haçlı savaşçısı
gibi görüyordu. “Türkleri geldikleri yere, Orta Asya’ya göndereceğiz” diye
sloganlar atıyordu. Başbakan Gladstone’un politikaları, Osmanlı ile
İngiltere’yi tam karşı cephelere itti.


YIKILIŞIN ASIL SEBEBİ

Osmanlının çöküşünü tamamen dış mihraklara yüklemek doğru değil ama
İngiltere’nin rolü tam olarak neydi?

Yıkılışın asıl sebeplerinden biri İngiltere’nin Osmanlı ile Rusya’yı karşı
karşıya bırakmasıydı. İngilizlerin 1875’te Ruslar lehinde değiştirdiği dış
politikayla Osmanlıyı çöküşe götüren 93 Harbi yaşandı. Bu harp, Osmanlı
tarihinin en büyük facialardan birisiydi.


Peki, İngiliz casusların fonksiyonu neydi?

İngiltere’de kara, deniz ve dışişleri bakanlığına bağlı olmak üzere faal olarak
çalışan farklı istihbarat birimleri vardı. Osmanlının yıkılışında bunlar aktif
rol oynamışlardı. İngiliz istihbaratının bizzat yetiştirdikleri ajanların
dışında, farklı meslek grupları da istihbarat ağının içerisinde yer alıyordu.


İNGİLİZLER SİNİR AĞI GİBİ SARMIŞTI

Neler yaptı İngiliz ajanlar?

İngiliz istihbarat servisinin özel ve büyük bütçesi vardı. Ajanlar genelde
insanlara rüşvet vererek bilgi alıyorlardı. İngilizler, Osmanlı topraklarında
bir sinir ağı gibi en küçük köylere kadar ulaşan bir sistem kurdular. Ben
çalışmalarımda gördüklerim karşısında hayrete düştüm; köylerdeki küçük
kabilelerin bile etnik kimlikleri ve politik duruşları kaydedilmiş.


Gertrude Bell’e gelirsek; onu diğer İngiliz
ajanlarından ayıran şey neydi?


Bell, çok enteresan bir şahsiyet. Önceleri kendisini arkeolojiye ve edebiyata
adamış, 1915’ten evvel resmî ajan olmadan dünyayı dolaşmaya başlamıştı.
Medeniyet kaynağı saydığı İngiltere’ye hizmet etmek isteyen Bell, bunun için
daha evvel hiçbir kadınının yapmadığını yaparak, profesyonel istihbarat ağının
içerisine dâhil oldu. Resmî olarak istihbaratçı kimliği almış ilk kadın oldu.
Bu 19. asırda neredeyse imkânsızdı fakat ailesinin çok zitibarlı olması, Bell’e
ajanlık yolunu açtı. Bell Irak’ı devlet hâline getirmek misyonuyla gittiği her
yerde istihbarat topladı.


Sınırları Çizen Kadın” iddialı bir sıfat değil mi?

Belki şaşırtıcı ama o dönemde sınırlardaki şekillenmelerde en aktif rollerden
birini Bell oynadı. Arapçayı lehçelerine kadar çok iyi bilen ajan Bell,
irtibatlar kurdu, haritalar üzerinde çalıştı. Basra ve Bağdat’ta sınırların
kime göre, nasıl şekillendirileceğine o karar verdi. Arapların desteklenmesi
projesini, o ortaya attı. Meşhur İngiliz ajan Lawrence bile, Bell ile kıyas
edilebilecek birisi değildi. Zaten bir mektubunda “Ben ayrılmak istiyorum ama
yapacağım işi burada yapacak kimse yok” diyor.


Bell’in faaliyetleri fark edilmedi mi?

Ajan Bell, arkeolog kimliğiyle seyahatlerini yaptı. Türk devleti ona koruma
maksatlı bir asker verdi ama ne yaptığını tam olarak ortaya çıkaramadı.


AKIBETİ İYİ OLMADI

En kilit rolü ne oldu?

Irak devletinin kurulması doğrudan Bell’in çalışmalarıyla alakalı bir durum.


Genel olarak maksadına ulaşmış o halde?

Aslıda Ajan Bell’in maksadı Osmanlıdan ayrı, tek bir büyük Arap devleti
kurmaktı. Bunun ilk safhası olan Irak devleti nin kuruluşunu başardı, Ayrıca
ilk kadın ajan olarak istihbaratta bir çığır açtı. Ama ölümü enteresan oldu.
Doğum gününe iki gün kala hap içerek intihar etti.


VEHHABİ KABİLELERLE ÇALIŞMIŞ

Din adamları ve Vehhabilik akımı, 19. asırdaki İngiliz istihbarat ağının
neresindeydi?

Müslüman din adamlarından bazılarının o yıllarda İngilizlerin emelleri
doğrultusunda hareket ettikleri görülmekte. Vehhabilik cereyanının ortaya
çıkışı 1740’lara kadar gidiyor. Ancak Vehhabiler Osmanlının yıkılış safhasında
İngiltere’ye çok yakın duruyorlardı. Anlaşmalar yaparak İngilizlerden yardımlar
alıyorlardı. Bu devirlerde İngiliz istihbaratı, Vehhabi aşiretlere yüksek
meblağlarda altın aktarıyordu. Daha sonra Şerif Hüseyin’e karşı Suudilerin
desteklemeleri bu minvalden yapılan işlerdi.


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

deneme bonusu veren siteler | hd film izle | film izle | film izle | 4k film izle | bets10 giriş

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet novagra satın al viagra satış