AYSEL ARSLAN : ROMA İMPARATORLUĞU’NUN YIKILMASINA MÜLTECİ KRİZİ
SEBEP OLDU

Yazar: Tarih: 13 Mayıs 2016

Roma İmparatorluğu’nun yıkılmasının başlangıcı 378’de
Gotlarla yapılan savaşa dayanıyor. Bu savaşın sebebi ise mülteci kriziydi.

3 Ağustos 378’de günümüzde Edirne’de bulunan Adrianopolis
şehrinde büyük bir savaş yaşandı. Aziz Ambrose bu savaştan “tüm insanlığın sonu
dünyanın sonu” şeklinde bahsetmiştir.

Gotlar ve Romalılar arasındaki bir savaşın betimlendiği lahit

Kısaca Valens olarak bilinen Doğu Roma imparatoru Flavius
Julius Valens Augustus kendi birliklerini Fritigern tarafından yönetilen ve
Romalıların “barbar” olarak adlandırdıkları bir Cermen topluluğu olan Gotlarla
karşı karşıya getirdi. Yeğeninin yani Batı Roma imparatoru Gratian’ın askeri
yardımlarını beklemeden hareket eden Valens 40.000 askerle savaşa girdi.
Fritigern yönetimindeki Gotlar ise 100.000 kişiydi.

Sonuç tam bir katliamdı: 30.000 Roma askeri yaşamını yitirdi
ve imparatorluk yenilgiye uğradı. Bu mağlubiyeti pek çokları takip edecekti; bu
savaş Batı Roma İmparatorluğu’nun 476 yılındaki çöküşünün başlangıcı olarak
kabul edilir. Savaşın yapıldığı dönemde Roma İmparatorluğu toprakları 600
milyon hektarlık bir alana yayılmıştı. Nüfusu ise 55 milyonun üzerindeydi.

Adrianopolis yenilgisi Valens’in inatçılığı güce susamışlığı
ya da rakibinin gücünü hafife alması yüzünden yaşanmamıştı. Roma İmparatorluğu
tarihindeki en önemli mağlubiyet sayılabilecek bu yenilginin altında bambaşka
bir sebep yatıyordu: mülteci krizi.

İki yıl önce Gotlar sığınabilecekleri bir yer bulmak için
Roma topraklarına girmişti. Got mültecilere karşı yapılan kötü davranışlar bir
olaylar zinciri başlatarak insanlık tarihinde bilinen en büyük politik ve
askeri güçlerden birinin yıkılmasına sebep oldu.

Bugün Avrupa’da yaşananlarla büyük benzerlikler taşıyan bu
olaylar tarihten ders çıkarılması gerektiğini bir kez daha gözler önüne
seriyor.

Romalı tarihçi Ammianus Marcellinus’a göre 376’da Hunlardan
kaçan Gotlar Doğu Avrupa’daki topraklarını terk ederek güneye göç etmek zorunda
kaldılar. Marcellinus’un deyimiyle bu “benzeri görülmemiş acımasızlıkta bir
yarıştı. ” Hunlar “ulu dağlardan sanki dünyanın merkezindeki gizli yerlerinden
kalkmışlar gibi bir kasırga gibi indiler ve önlerine çıkan her şeyi yağmalıyor
yakıp yıkıyorlardı. ”

Korkunç bir katliam yaşandı. Gotların çoğu tıpkı bugün savaş
nedeniyle yerlerinden edilmiş Suriyeliler ve diğerleri gibi kaçmaya karar
verdi.

Trakya’ya Tuna Nehri kıyılarına yerleşmenin en iyi çözüm
olduğuna karar verdiler; buradaki topraklar verimliydi ve nehir de Hunlara
karşı bir savunma sağlayacaktı.


Bu haritada Cermen kavimlerinin 150’den 1066’ya
kadar ettikleri göçleri görebilirsiniz. Gotların göçleri de haritada
belirtilmiştir. Görsel: University of Texas at Austin. Historical Atlas –
William Shepherd (1923-26)


Ancak burası sahipsiz bir arazi değildi; Valens’in
yönetimindeki Roma İmparatorluğu’na aitti. Bu nedenle Gotların önderi Fritigern
Roma İmparatorluğu tebaası olarak kabul edilmelerini istedi. Gotlar hiçbir
sorun çıkarmayacak ve gerekli olduğunda Roma ordusuna yedek birlikler
göndereceklerdi. Roma’nın bu anlaşmada çıkarları büyüktü. Gotların yerleşmek
istedikleri toprakların işlenmesi gerekiyordu ayrıca imparatorluğun her zaman
daha fazla askere ihtiyacı vardı. Valens’ten bahsederken Marcellinus “Kendi
insanlarıyla bu yabancıların güçlerini birleştirirse kesinlikle yenilmez bir
ordusu olabilirdi” diyor.


Fritigern Valens’e minnettarlığının bir göstergesi
olarak Hıristiyan oldu.


Her şey nispeten olaysız başladı. Romalılar
günümüz arama kurtarma çalışmalarına benzer bir çalışmaya giriştiler. “Tek bir
kişi bile geride bırakılmamıştı ” diyor Marcellinus “ölümcül hastalığa tutulmuş
olanlar bile terk edilmemişti. ” Gotlar “gemilerle sallarla veya ağaç
gövdelerinden oydukları kanolarla ardı arkası kesilmeden gece gündüz nehri
geçiyordu. ” Marcellinus bu süreçten “teknenin içinde gereğinden fazla insan
olduğu için birçoğu boğuldu. Karşıya yüzerek geçmeye çalıştılar ama tüm
çabalarına rağmen akıntıya kapıldılar. ” şeklinde bahseder.


Bu beklenmedik öncülü görülmemiş büyüklükte bir
mülteci akınıydı (bazı kaynaklar gelen Gotların sayısını 200.000 kişiye yakın
olarak verir). Gotların göçünden sorumlu yöneticiler mültecilerin sayısını
hesaplamaya çalışıp bunun imkansız olduğuna karar verdiler.


Geleneksel olarak Romalıların “barbarlara” karşı
tutumları zorba olsa da sağduyuluydu. Topluluklar kendilerinin ne istediği göz
önünde bulundurulmadan genellikle imparatorluğun onlara en çok ihtiyaç duyduğu
yerlere gönderiliyordu. Ancak yabancıları eninde sonunda vatandaş haline
dönüştüren yoğun bir asimilasyon politikası da güdülüyordu. Göçmenlerin
soyundan gelen kişiler sıklıkla orduda ya da yönetimde üst kademelere
çıkabiliyordu. İmparatorluğu diğer toplulukların saldırılarından korumanın
çözümü basitti: onları imparatorluğa kabul et ve Romalıya dönüştür.


Ama zamanla her şey değişti. Gotlara yardım
dağıtmaktan sorumlu olan askeri yetkililer ahlaksızdı ve mülteciler için
gönderilen yardımlardan çıkar sağlıyorlardı. Açlık çeken Gotlar Romalılardan
köpek eti satın almak zorunda kalıyordu.


Marcellinus’un bu konuda en ufak bir şüphesi bile
yok: “bunların tehlikeli aç gözlülükleri hepimizin [Romalıların] yıkımının
sebebiydi. ”


Kötü muamele görmüş Gotlarla Romalıların
arasındaki güven Adrianopolis savaşından önce birkaç kez bozulmuştu; sonunda
Gotlar Romalı olmak istemeyi bırakıp Roma’yı yok etmeyi istemeye başladılar.


İki yıldan daha kısa bir süre sonra Marcellinus
şöyle diyor “gözleri öfkeyle yanan barbarlar insanlarımızı kovalamaya başladı.
” Sonra da imparatorluğu devirdiler.


Bugün Avrupa’ya gitmeye çalışan mülteciler
ayaklanma çıkarmak üzere değiller; Avrupa da Roma İmparatorluğu değil. Yine de
bu hikaye göçlerin eskiden de hayatımızın bir parçası olduğunu bundan sonra da
olacağını gösteriyor. Mültecilerle ilgilenmenin iki yolu var: birincisi
karşılıklı diyalog ve onları hayatımıza dahil etmekken diğeri dostça olmayan
umursamaz tavırlar sergilemek. İkinci yöntemin eskiden felaketlere yol açtığını
biliyoruz. Eğer tekrar edilirse bir şekilde yine aynı sonuca varacağı da çok
açık.


Hunlar Roma İmparatorluğundaki Yerleşimcilerle
İşbirliği Yapmış Olabilir


Beklenmedik Şekilde Ölen 7 Roma İmparatoru


LİNK : http://arkeofili.com/roma-imparatorlugunun-yikilmasina-multeci-krizi-sebep-oldu/