Kolombiya: En Uzun Süreli Çatışma ve Barış Antlaşmasına
Kısa Bir Bakış


Bundan
52 yıl önce silahlı devrimci bir hareket olarak FARC(Kolombiya Devrimci Silahlı
Güçleri/ Revolutionary Armed Forces of Colombia) kurulduğunda dünyanın en uzun
süreli çatışmalarından birine Kolombiya’nın ev sahipliği yapacağı belki de hiç
tahmin edilmiyordu.  Fakat geçtiğimiz aylarda 4 yıllık bir çalışma sonunda
tamamlanan 297 sayfa ve 6 ana konu başlıklı anlaşma imzalandı ve de halk
oylamasına sunuldu[1].


Çatışmanın Özet Sebepleri


Kolombiya
yaklaşık 200 yıldır bağımsız bir cumhuriyet olarak varlığını
sürdürmektedir.  Çevredeki pek çok Latin Amerika ülkesi ile ortak
paylaştığı bazı sorunlar vardır.  Bunlardan en önemlisi ortak bir yönetim
anlayışına sahip olunamamasıdır. Bu ülke yönetimi üzerinde ki konsensüs yokluğu
pek çok farklı fikrin ve de siyasi gücün, yönetimde söz sahibi olmak istemesine
ve de her güçlü aktörün kendi yönetim anlayışını başa getirmek istemesine sebep
olmuştur. Ülkenin nasıl yönetileceği konusunda ki ortak anlayış yokluğu,
ülkenin siyasi yapısının dengesizleşmesine ve de güçsüzleşmesine yol açmıştır.


Ülkenin
sağ-sol veya ekstremist bir tavırla mı yönetilmesi gerektiği hala tartışmalı
bir konudur. Sağlam ve de köklü bir siyaset yokluğu, her gelen yönetimin yeni
bir tavır takınmasına ve de herhangi bir konuda düzgün bir siyasi geleneğin
oluşmamasına sebep olmuştur. FARC’ın kuruluş sebebini anlamak için de Kolombiya
tarihine bakmak son derece yararlı olacaktır.


1964’de
FARC ilk kurulduğunda da Kolombiya’nın durumu böyleydi. Bir çok defa anayasa
değişikliği yapan ülke, kırsal alanlar, toprak sorunları, etnik sorunlar gibi
bazı önemli konuları yok sayıyor veya konu üzerine eğilmiyordu. Ülke içerisinde
süregelen çiftçi ve toprak sahibi tartışmaları Liberal ve Muhafazakar partiler
arasında ki gerilimin artmasına ve de 1940’ların ortasında şiddet dolu bir dönemin
yaşanmasına sebep oldu. 9 Nisan 1948’de Liberal Parti liderinin suikaste kurban
gitmesi bu şiddet döneminin patlak vermesine sebep olmuştur[2]. 1964’e kadar
olan dönemde bazı gerilla örgütleri kurulmuş ve de ileri dönem ki uzun soluklu
çatışma için alt yapı oluşturmuşlardır.


Bazı
farklı aşamalardan geçerek bugün bilinen halini alan FARC Marksist-Leninist bir
çizgide, adaletsizlik üzerinde durarak işçinin ve ezilenlerin hakkını
savunmuştur. Bu görüş ve tutum, kırsal alanlardan gerillaların gruba katılmasını
sağlamıştır.[3] Zamanla grup büyüyerek örgütün temelleri sağlamlaştırdı.
Yapılan eylemlerle adını duyurarak örgütün devamlılığı sağlayacak olan para
kaynakları bulundu. Adam kaçırarak fidye isteme, uyuşturucu ticareti, kaçak
madencilik örgütün gelir kaynaklarını oluşturan eylemler arasında sayılabilir.
FARC’ın bu eylemleri, Kolombiya hükümetinin teröre karşı mücadele
politikalarıyla birleştiğinde pek çok farklı alanda insanların zarar görmesine
ve yerlerinden edilmesine sebep olmuştur.


Çatışmanın
Kolombiya’ya Maliyeti


Bir
akademik uzmanlık alanı olarak çatışma ele alındığında, çatışma süresinin
uzaması istenmeyen bir durumdur. Çatışma süresi uzadıkça sağlıklı bir şekilde
çatışmadan geri dönülmesi zor ve de çok masraflıdır. Masraftan kasıt para,
maddi ve manevi kayıplar olduğu gibi aynı zamanda büyük bir zaman kaybının da
ifadesidir. Çünkü çözülemeyen çatışmanın uzaması, çatışmanın köklerinin
derinleşmesine sebep olur ve de mantıklı bir çözüm yolunun uygulanmasını
zorlaştırır. Taraflar arasında ki kutuplaşma ve nefret artar ve de zarardan
dönmek çok zorlaşır.


Çatışmanın
Kolombiya’ya olan maliyeti 1964’den bu yana insan ölümleri, kayıp vakaları,
yerlerinden edilen insanlar, yok edilen tarım alanları, ekonomik zarar ve
enflasyon, mayın döşenmiş topraklar, adam kaçırma, suikastler ve de cinsel
suçlar başlıkları altında gruplanabilir. Farklı kaynaklarda farklı rakamlar
bulunmakla birlikte çatışma boyunca 8 milyona yakın insanın çatışmanın kurbanı
olduğu, 260 bin civarında insan ölümlerinin yaşandığı, 6.7 milyon civarında
insanın topraklarından edildiği, 25-45 bin arasında insanın kaybolduğu, 11418
insanın ülke topraklarının %63 ünü kaplayan mayınlar yüzünden öldüğünü ifade
eden raporlar bulunmaktadır.[4]


Yine
pek çok ulusal ve uluslararası çalışan ve görevlinin suikaste kurban gitmesi,
binlerce kadının cinsel saldırı ve şiddet görmesi, topluca yerinden edilmeler,
ordu eliyle yaşanılan sivil ölümleri ülkeye zarar verdiği gibi çatışmanın
derinleşerek uzamasına da sebep olmuştur.[5]


Barış
Anlaşması Ajandası


FARC
ve Kolombiya barış görüşmeleri 2012 yılında Küba’da, Norveç ve Küba’nın
garantörlüğü altında başlamıştır. Dört yıl süren görüşmelerde altı maddelik bir
ajanda belirlenmiştir. Ajandanın oluşturulması için beş farklı delegasyon
oluşturulmuş ve de her bir delegasyon konusunda uzman yaklaşık otuz kişi
tarafından kurulmuştur. Üzerinde tartışılan ve de çatışmanın çözülmesi gereken
hayati kısımlarını oluşturan bu altı madde şöyledir; toprak reformu, siyasi
katılım, uyuşturucu ile mücadele, kurbanlar, çatışmanın sonlandırılması ve
uyum. Bu maddeler çatışmayı çözme konusunda izlenecek yolların detaylı bir
taslağını oluşturur.[6] Kısaca bu maddelere göz atmak gerekirse;


Toprak
reformu; FARC’ın kurulma sebepleri arasında da ilk sıralarda bulunan toprak reformu, anlaşmanın
ilk maddesini oluşturmakta. Konu başlığı genel itibari ile kırsal alanda
yoksulluğu azaltma ve toprakların eşitsizliğinin giderilmesi temelleri üzerinde
duruyor. Kolombiya dünya üzerinde en yüksek düzeyde toprak eşitsizliğine sahip
ülkelerden biri ve de 6 milyondan fazla insanın toprakları üzerinden sürüldüğü
biliniyor. Ülke kurulduğundan bu yana bu soruna ciddi bir şekilde eğilinmedi.
Barış anlaşmasında geçen toprak reformu başlığı aslında kırsal alanın tamamen
kalkındırılmasına yönelik bir madde. Genel itibari ile toprak reformu üzerinde
durulsa da kırsal alanlara alt yapı sağlanması, eğitim-sağlık gibi konularında
devletin bu alanlara ulaştırması gerektiği doğrultusunda maddeler
bulunmakta[7].


Siyasi katılım; Gerilla örgütü olarak etkinliğine son
verecek olan FARC politikada aktif olarak varlığını sürdürmek ve toplumun
dezavantajlı kesimini savunmak istemektedir. Siyasi katılım başlığı, 2018’den
itibaren iki seçim dönemi boyunca FARC’ın, temsilciler meclisi ve genel meclis
de beşer üyesi olmasının garantilenmesi konusunu içerir. Gelecek seçim
dönemine(2018) kadar da her iki mecliste de oy hakkı olmayan, sessiz katılımcı,
olarak üçer temsilcisini bulundurabilecek. Bu yeni politik oluşum on yıl
boyunca devlet desteği alması da şartlar arasında. Ayrıca bu madde sadece
FARC’ın siyasi katılımda ki yerini korumayı içermekle kalmayıp, on altı
bağımsız adayın temsilciler meclisinde bulunmasını da öngörüyor.[8]


Yasa
dışı uyuşturucu; Kolombiya’nın en büyük sorunlarından biri olan yasa dışı
uyuşturucu ticareti de barış anlaşmasının bir diğer unsuru. Bu konuda alınacak
önlemlerin başında çiftçilerle anlaşma geliyor. Koka bitkisinin üretiminden
vazgeçip bunu garantileyen çiftçilere ekonomik sübvansiyon uygulanması en
önemli maddeler arasında. Ayrıca ek olarak uyuşturucu kullanımını önleyecek ve
halk sağlığı konusunda çalışacak programların uygulanmaya konulması da
düşünülüyor.


Kurbanlar; 52 yıllık çatışmanın sonuçları arasında 7-8
milyon civarında doğrudan veya dolaylı insan kaybı da bulunmaktadır. Bu
kayıpların belirlenmesi, sorumlularının cezalandırılması ve savaş suçlarının
ortaya çıkarılması için geçici adalet komisyonları ile doğruluk komitelerinin
kurulması öngörülmektedir. Hükümetle işbirliği yapan ve de suçlu bulunan
üyelerin en fazla sekiz yıl olmak üzere sınırlı ev hapsine tutulması,
işbirliğine yanaşmayanların ise suçların karşılığına göre yirmi yıla kadar
hapis cezasına çarptırılması maddeleri bulunmaktadır.


Çatışmanın Sonlandırılması; Anlaşmanın
imzalanması ve halk oylamasından geçmesi durumunda FARC’ın kendisini sonlandırması
ve de tasviye ederek çatışmanın tamamen bitirilmesinin ve de tasfiye-
silahsızlandırma ve yeniden topluma entegre etme programlarının uygulanması
öngörülmektedir. Tasfiye ve silahsızlandırma için örgütün bütün gerillaları 8
geçici kamp altında, 23 ayrı bölge de  toplanacak gerillalar için silah
bırakma ve de uyum süreci başlayacak.[9]


Uyum Süreci; Anlaşmanın taraflar nezdinde uyulması ve de
uygulanması, bunun içinde gözlem ve doğrulama mekanizmalarının kurulması, yine
diğer maddelerde geçen kurum ve kuruluşların oluşturularak bunlar için gereken
maddi alt yapının hazırlanması ile anlaşmanın bölgesel takibini içeren
maddeleri barındırmaktadır.[10]


Sonuç


İlk
görüşmelerin başlamasından bu yana sürecin zorlu geçeceği bilinmekteydi. Arada
ateşkes ve de barış için görüşmeler yaşansa da her biri başarısızlıkla
sonuçlandı. Köklü bir çatışma olması da barış anlaşmasının hazırlanmasını 4 yıl
gibi bir sürece yayılmasına sebep oldu. Hazırlanan Barış anlaşması halk
oylamasına sunulup, yarıdan fazla evet oyu alması durumunda yürürlüğe
girecekti. 2 Ekimde yapılan oylamayla az bir farkla barış anlaşması
reddedilmiştir. Kolombiya’nın barış sürecine bu kadar yaklaşmış olması aslında
çok önemli bir durumdur. Diğer ülkelerden barış sürecine geçilmesi durumunda
maddi ve de manevi destek de sunulmuştur. Sadece anlaşmanın evet olarak
oylanması bile hızlı bir şekilde ülke ekonomisi üzerinde olumlu bir etki
oynayacaktı. Tarafların neden evet neden hayır dediği başka bir makalenin
konusu olacaktır.


Aslıhan BAŞER


1.    
https://www.theguardian.com/world/2016/jun/23/colombia-farc-rebel-ceasefire-agreement-havana


2.    
http://www.as-coa.org/articles/explainer-farc-and-colombias-50-year-civil-conflict


3.    
 http://colombiareports.com/colombia-news/peace-talks/


4.    
http://www.as-coa.org/articles/weekly-chart-colombias-peace-process-numbers


5.    
 http://www.lawg.org/storage/documents/Col_Costs_fnl.pdf


6.    
https://www.theguardian.com/world/2016/jun/23/colombia-farc-rebel-ceasefire-agreement-havana


7.    
http://colombiareports.com/colombia-peace-talks-fact-sheet/


8.    
http://farc-epeace.org/peace-process/news/item/1674-brief-guide-to-understand-peace-agreements-in-colombia.html


9.    
http://www.cctv-america.com/2016/08/15/major-challenges-remain-in-colombia-farc-peace-talks


10. http://farc-epeace.org/peace-process/timeline.html



Kolombiya:
En Uzun Süreli Çatışma ve Barış Antlaşmasına Kısa Bir Bakış
yazısı ilk önce
TUİÇ Akademi üzerinde ortaya çıktı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet