Trandafir G. Djuvara

Pulat Tacar

İş Kültür Yayınları, 2017

584 sayfa, 37 TL.

http://www.turkishnews.com/tr/content/2017/10/23/batinin-gozunden-cilgin-turkler/


Batı’nın gözünden ‘Çılgın Türkler’

 

19’uncu yüzyılın son yıllarını İstanbul’da geçirmiş
Rumen diplomat Trandafir G. Djuvara’nın ünlü çalışması ‘Türk İmparatorluğunun
Paylaşılması Hakkında Yüz Proje’, Avrupalıların Türkleri bertaraf etmek
amacıyla tasarladığı tüm planların tafsilatlı bir incelemesini sunuyor.

 

Doğu ve Batı’nın çatışmasının kökenini hangi tarihe ve
hadiseye dayandırmalı? Perslerin Boğaz’ı aşıp Helenlerin ülkesine girmesine mi,
yoksa Büyük İskender’in tahtları devirerek Hindistan’a kadar uzanmasını mı?
Doğu Roma topraklarının Müslümanların eline geçmesine mi, Avrupa’nın dört
yanından Hristiyanların kutsal toprak addettikleri araziyi geri almak için
çıktığı Haçlı seferlerine mi? Doğu ve Batı’nın ebedi ve ezeli çatışmasının
kaynağını tespite kalkışmak, meselenin künhüne dahi inilse zor iş. Lakin şunu
pekala biliyoruz: Kadim Doğu-Batı mücadelesinin son bölümünde Doğu takımının
kaptanlığını Türkler üstleniyor…



19’uncu yüzyılın sonunda ‘dünyanın en güzel şehri’ addettiği İstanbul’da
elçilik vazifesinde de bulunmuş Rumen diplomat ve yazar Trandafir G.
Djuvara’nın meşhur ‘Türk İmparatorluğunun Paylaşılması Hakkında Yüz Proje’ adlı
eseri, 1281-1913 çerçevesinde Batı’nın Doğu’yla ilgili tasarruflarının
tafsilatlı bir silsilesini ortaya koyuyor. Yazarın başlıkta kullandığı ‘Türk
İmparatorluğu’ ifadesi, büyük ölçüde Selçuklu
ve Osmanlı hanedanlarının yönettiği topraklara karşılık geliyor.

 

Tarihe tutku
derecesinde düşkün Djuvara’nın Fransızca kaleme aldığı ve Osmanlı
İmparatorluğu’nun paylaşılmasıyla ilgili projelerin fiilen hayata geçişinin
hemen ardından 1914’te Paris’te yayımladığı eseri, tozlu arşivlerden el
emeği-göz nuruyla bulup çıkarılmış çılgınca planlardan tutun da imparatorluğun
taksimine dair uzun teatinin ardından hayata geçirilmiş senaryolara kadar
mebzul miktarda tasavvuru ihtiva ediyor. Kariyerini Avrupa kralları arasındaki
savaşı bitirip onları Türklere karşı birleştirmeye adamış Papa X. Leo, Türkleri
imha fikrine yıllarını harcamış büyük filozof Erasmus, sıcak ülkelere inmeyi
saplantı haline getirmiş Büyük Petro ve Çariçe Katerina, Fransa’nın ‘Güneş
Kral’ı 14’üncü Louis ve daha niceleri… Yüzyıllar boyunca Türklerin ülkesini ele
geçirmek için harcanan mesaiyi titizlikle inceleyen Djuvara, 500 sayfayı aşan
cüsseli eserini yazarken arşiv ve belgelere sıkça başvurmanın yanı sıra,
Osmanlı ve Avrupa külliyatının önemli eserlerinden de yardım almış.



Batı’nın 13’üncü yüzyılda kutsal toprakların geri alınmasıyla ilgili
projelerinde hedef bellediği Emeviler’in -ve hatta Bizans’ın- yerini kısa
sürede Türklerin alması, Türk fütûhât ve göçünün Asya ve Anadolu’da yarattığı
hızlı demografik dönüşümün bir tezahürü niteliğinde. Türk toplulukların Bizans
arazisini kısa sürede kontrolü altına alıp Avrupa’ya geçmesinin yarattığı etki
ise Avrupalıların nihai amacını Türkleri kıtadan defetmek olarak güncellemesine
sebebiyet veriyor. Djuvara’nın eseri, Batı’daki Türk imajının yüzyıllar içinde
nasıl değiştirdiğini açıkça ortaya koyması açısından fevkalade önemli. Yazarın
kitaba aldığı din adamları, düşünürler, maceraperestler, politikacılar,
soylular, krallar ve imparatorlar tarafından kurgulanmış tüm planlar, Doğu
uygarlığının baş temsilcisi Türk İmparatorluğu’nun Batı’yla olan muttasıl
mücadeledeki konumunu tespit ediyor. Bu açıdan, kariyeri boyunca bağımsız
Romanya’nın destekçisi olmuş Djuvara’nın Türklere karşı hayli objektif tavır
takınabildiğini söylemek gerek.



Pulat Tacar’ın okuyucu dostu çevirisi belli ölçüde özetleme ve kısaltma ihtiva
etse de yeterince detaycı ve titiz. Çevirmen sıkça başvurduğu notları
vasıtasıyla kitabın yazıldığı tarihten bugüne güncellenmiş bilgileri düzeltiyor
ve yanlış anlaşılmaları gideriyor. Dipnotlar hususunda hayli yoğun eserin
parçalı ve kronolojik yapısı, okumayı ve takibi kolaylaştırıcı hüviyette. Daha
evvel Gündoğan Yayınları tarafından yayınlanmış kitabın Türkiye İş Bankası
Kültür Yayınları tarafından çıkarılan bu baskısı, yazar Djuvara’nın İstanbul
anılarını ve Türkiye’ye dair görüşlerini ihtiva eden bir ek bölüm de içeriyor.
Eserin kıymetini artıran bir başka faktör de arka kapak içine mükemmelen
yerleştirilmiş, 18 farklı çalışmayı resmeden haritalar bölümü.

 

TALİP ERTÜRK






























taliperturk@gmail.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet