Jean Echenoz’dan ‘Casus’

 

“Casus”, satır aralarında siyasi eleştiriler
barındıran, günümüzün politik ortamına Kuzey Kore bağlamında ironiyle yaklaşan
ve Jean Echenoz’nun, klasik casusluk romanlarını ters yüz ettiği bir kitap.





İstihbarat müsameresi
 



Türkçeye çevrilmiş epey kitabı bulunan, yeni Fransız edebiyatının önemli
yazarlarının başında gelen Jean Echenoz’nun üslubunda belirgin iki özellik var:
Bunlardan birincisi, geçmişin unutulmak üzere olan isimlerinin hayatından
kesitleri romanlaştırması. İkincisi, günümüz ile yakın geçmiş arasında ironik
ve trajikomik bağlantılar kurması. Yazar, her ikisinde de popüler olanı dikkate
alıyor ama popülist davranmıyor. Anlattığı ana olayı yan hikâyelerle besleyen
Echenoz, günceli geçmişe bağlarken kimi zaman okurun önüne bulmacalar getiriyor
kimi zaman da yanıtları verip bulmacayı okurun kurmasını istiyor.

Echenoz’nun yeni romanı Casus, Paris’te ve Pyongyang’da geçen;
Fransız istihbaratının kendi tarafına katmaya uğraştığı üst düzey Kuzey Koreli
bir yöneticiyi karşımıza çıkarıyor. Yazarın kurguladığı parodi, okura uzattığı
yemin ardındaki bir kapana benziyor. 

 

TERTİPLENEN
OYUN

Kuzey Koreli üst düzey bir yöneticiyi kafalamayı düşünen Fransız
gizli servisi şefinin bu arzusunu yerine getirmeye çalışan istihbarat
elemanları, görevlerinin ilk aşamasını kazasız belasız atlatmayı umuyor.
Echenoz, romanın absürd denebilecek bu bölümlerinde, hem Koreli yöneticiyi hem
de onu avlamaya çalışan ajanları son derece saf bir şekilde resmediyor.

Mezarlık çevresinde gezinen ajanlar, tamirat işleri, başıboş
çantalar ve daha önce hiç gitmediği bir otele getirilen kadın… Yazar,
“uyuttuğu” okuru her zaman yaptığı gibi bir anda ayağa dikip olayların içine
çekiyor tüm bunların ardından.

Paris-Pyongyang arasında mekik dokuyan romanın Kuzey Koreli
karakter, Fransız istihbaratçıları ve onların kullandığı kadının yanı sıra
Echenoz’nun metne dahil ettiği ve saçma görünen (örneğin elinde matkabıyla mavi
tulumlu tamirci, Yeni Gine haritası, mangal vb.) unsurlar, adım adım yaklaşan
rezalete ya da beceriksizliğe hazırlıyor okuru.

Ortada bir oyun var; bunu tertipleyenler ve ne olduğunun ayırdına
varmadan rolünün gereğini yerine getirenler de cabası. İstihbarat şefinin
sabırsızlığına kızın “acemiliği” eklenirken gerilim, endişe ve her şeyin bir
anda çökebileceğine dair kuşku had safhada.

Echenoz, romanın içindeki olaylar kadar romanın kendisini de bir
oyun hâline getirmiş, zira sayfalarda gezinen “ilgili”-“ilgisiz” her şey,
okurun çözmek zorunda kaldığı bir bulmaca ya da parçalarını birleştirmesi
gereken bir yapboz. Kuzey Koreli yönetici ve Fransız istihbaratı; Pyongyang ve
Paris, buradaki kilit malzemeler. Elbette yeme dönüştürülen kadın da… 

 

BİR
HABER BÜLTENİ GİBİ

Romandaki kişi ve mekân bolluğu, yazar tarafından zihni kurcalayan
sözler eşliğinde veriliyor okura. Bunun nedeni Echenoz’nun, kurguladığı
istihbarat müsameresinin zeminini güçlendirmek istemesi. Üstelik yazar, o
güçlendirmeyi zamanlar arasında gerçekleştirdiği geçişlerle yapıyor; yakın
geçmişin istihbarat ve polisiye rezaletlerini anımsatıp konuyu romanın geçtiği
vakitlere getiriyor: İstihbaratçıların elindeki kişiyle duygusal bağ kurarak
görevini sekteye uğratma durumu…

Ortam böyle sallantılı bir hâldeyken Kuzey Kore’nin dengesini
bozacak gizli bir faaliyete girişmeyi düşünmek ne kadar mantıklı? Echenoz’nun
kurgusu ister istemez bunu sorduruyor. Dünyanın dışında ve dünyayı tehdit
ettiği söylenen Kuzey Kore’de bulunmak bile Fransız istihbaratçılarını epey
huzursuz ediyor ki yazarın, okuru buluşturduğu parodi ve adım adım sürüklediği
komedinin ipuçları bu şekilde belirginleşiyor.

Ortalığı yakıp yıkan saçmalıklar silsilesi, bugün Kuzey Kore’nin
yapmaya çalıştıklarının bir benzeri âdeta. Echenoz’nun politik ve trajikomik
romanı, kurmaca tarafları dışında oraya da imalı göndermelerde bulunuyor.


























Casus, satır aralarında siyasi eleştiriler barındıran, günümüzün
politik ortamına Kuzey Kore bağlamında ironiyle yaklaşan ve Echenoz’nun, klasik
casusluk romanlarını ters yüz ettiği bir kitap. Yazar, zaman zaman bir haber
bülteni sunar gibi davranan anlatıcı eliyle zamanda ve olaylarda kırılmalar
yaratıp okuru Paris ile Pyongyang arasında koşturuyor.    

KİTABI BURADAN SATIN ALABİLİRSİNİZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet