Cialis 20 Mg Cialis Viagra Satış Cialis 5 mg Viagra sipariş elektronik sigara

Doğu Karadeniz Kıpçakları


  • Dr. İbrahim Tellioğlu


“Vazelon
Manastırı kayıtlarından anlaşıldığı kadarıyla bölgenin hâkimiyeti Osmanlı
Devletine intikal ettiği zaman yöredeki Hristiyanların yarısından fazlası Yunan
kökenli değildi. Bunların büyük kısmı Türkçe isimler taşımaktaydı. ”


Trabzon
Rumları ile Kıpçaklar arasındaki yakınlaşmanın resmi çerçevesi hakkında bilgi
ve belge yoktur. Ancak XIV. yüzyılın başlarından itibaren Trabzon Rum
Devleti’nin savunması büyük ölçüde Kıpçaklar eliyle sağlanırken karşılık olarak
onlara Trabzon ve çevresinde yurtlar verildiği anlaşılmaktadır. Hem batıdan hem
de güneyden Türkmenler tarafından çevrilen Komnenoslar güneyden ülkelerine
geçiş olabilecek stratejik yerlere Kıpçakları yerleştirmiştir. Böylece
Trabzon’un savunması için ihtiyaç duyulan asker gücü temin edildiği gibi
Kıpçaklar da güven içinde yaşayabilecekleri yerler elde etmişlerdir.


Trabzon
ve çevresindeki Kıpçak adı taşıyan yerleşim birimlerinin büyük kısmı önemli
savunma merkezleridir. Böylece Komnenosların Trabzon’un ve Kıpçakların
geleceğinde önemli değişikliklere yol açacak süreç başlamıştır.


Aleksios’un
Kıpçaklarla akraba olmasından sonra Trabzon ve çevresindeki Kıpçaklarla ilgili
kayıtlar da ortaya çıkmaya başlar. Komnenoslar içerisindeki Kıpçak unsurunun
ulaştığı gücün en üst seviyesi bir tarafı Kıpçak olan hanedan mensuplarıdır.
II. Aleksios’un oğulları Mikhael’in ikinci ismi Azahutlu (Atakutlu?)
Georgios’un ise Ahpugas (Ak-Boğa?) Anna’nın lakabı Anahutlu (Anakutlu?)’dur
(Lebeau 1836: 483). Bazı tarihçiler bu evliliğin Komnenosların Gürcülerle
akraba olmasını sağladığı gibi yanlış bir kanaate ulaşmıştı
(Siharulidze-Manvelişvili vd. 1998: 56). Oysa bu çocukların isimleri
Kıpçakların Komnenos sarayındaki varlığının delilidir (Zachariadou 1995: 285
vd).


Aleksios’un
çocukları arasında Trabzon Rum Devleti’nin tarihinde en etkili olan Anna Anahutlu’dur.
Babasının ölümünden sonra ortaya çıkan karmaşada tahtı ele geçirerek bir yıl
başta kalmıştır. 1341’de Türkmenlerin Trabzon’a düzenlediği akından sonra baş
gösteren bunalımda Anna dedesinin yurduna giderek buradan derlediği bir orduyla
iktidarı ele geçirmiştir.


Trabzon
kaynaklarında Lazika olarak adlandırılan yöre Kıpçak atabeyliği idi. Kıpçak
atabeyliğinin batıdaki sınırı Rize/Pazar’ın hemen güneydoğusundan
başlamaktaydı. Bölgede Anna Komnena’nın kısa sürede askerî yardım alıp iktidarı
ele geçirebileceği tek güç Kıpçaklardı.


Anna
Anakutlu Komnena yaklaşık 15 ay tahtta kaldı. Bu süre zarfında neler
yaşandığına dair kaynaklara yansıyan bir bilgi yoktur. Ancak kısa süre sonra
gerçekleşecek bazı olaylar sebebiyle Trabzon’da huzurun sağlanamadığı anlaşılmaktadır.
Mikhail’in oğlu Ioannes’i başa geçirmek üzere harekete geçen muhalifler 4 Eylül
1342’de şehre hâkim olmuştu. Ioannes başa geçerken Anna boğdurulmak suretiyle
öldürülmüştür. Ona yakın devlet görevlileri de sürgüne gönderilmiştir (Miller
2007: 31).


Vaftiz
isimleri Hristiyan ikinci isimleri Türk olan bu çocukların yanı sıra Aleksios
devrinden itibaren Kıpçak ismi taşıyan ailelerin de varlığına tesadüf
edilmektedir. 1306 tarihli bir belgede Trabzon’da Kamachenos isimli bir aileden
bahsedilir (Janssens 1969: 101). Bu isim Kamacı adının bozulmuş halidir (Bilgin
2000: 90). Kaynaklar Kamacı ailesi Komnenosların tarihinde önemli bir yer
tuttuğu ile ilgili kayıtlara sahiptir. Daha Aleksios’un tahta geçmesinin
üzerinden on yıl geçmeden Trabzon’un güçlü aileleri arasına girmesi dikkate
şayandır. Aleksios’un ölümünden sonra baş gösteren karışıklıklarda bu ailenin
ulaştığı konumla ilgili çok önemli bir bilgi vardır.


1335’te
çıkan bir isyan sırasında Kamacılar Komnenosların süvari ordusuna komuta
etmektedir (Miller 2007: 27 vd). Kamacı ailesi yanında bazı Kıpçak ismi taşıyan
ailelerin Komnenoslardan sonra da bölgede etkili olduğu anlaşılmaktadır.
Osmanlı tahrir defterlerindeki kayıtlara bakılırsa Andronikos Turalis Nikita
Rüstem Yanis Amiras Mirali gibi isimlere sahip bazı kişiler Trabzon’un geniş
mülk sahipleri arasında yer almaktadır. Bunlar Trabzon Rum Devleti zamanında
önemli görevlere getirilmiş kişiler olmalıdır (Bilgin 2000: 90 vd).


Aleksios
döneminde Kıpçaklarla kurulan akrabalık bağı III. Manuel (1390-1417) döneminde
yinelenmiştir. 1377’de Gürcü kralı V. Bagrat’ın (1360-1395) kızıyla evlenen
Manuel’in eşinin annesi Kıpçaktı. Komnenos kaynakları onun adını Eudokia olarak
kaydetsede asıl adı Gülhan’dı (Bryer 1975: 136). Ancak bu evliliğin ayrıntıları
siyasi yönü ya da Trabzon Rumlarına etkileri konusunda bir bilgiye
rastlanılamaz.


Trabzon
Rum Devleti zamanındaki Kıpçak varlığı ile ilgili kilise kayıtları Doğu
Karadeniz tarihini değiştirecek mahiyettedir. Özellikle Of ve Maçka ile alakalı
kilise defterleri Komnenoslar döneminde buralara yoğun bir Kıpçak yerleşimi
olduğunu gösterir. Of’taki Solaklı ve Büyükdere vadilerinde Osmanlı Devleti
zamanındaki nüfusu 10-12.000 haneye ulaşan Hristiyanların Türk kökenli olduğu
Rum kaynaklarından anlaşılmaktadır. Bu grup XVII. yüzyılda İslamiyet’i
benimsemiştir (Nakrakas 2003: 222). Of’tan batıya doğru ilerlendiğinde
Kıpçakların yoğun olarak yaşadığı diğer bir yer olarak Maçka karşınıza çıkar.


Vazelon
Manastırı kayıtlarından anlaşıldığı kadarıyla bölgenin hâkimiyeti Osmanlı
Devletine intikal ettiği zaman yöredeki Hristiyanların yarısından fazlası Yunan
kökenli değildi (Bryer 1986: 79 vd). Bunların büyük kısmı Türkçe isimler
taşımaktaydı (Shukurov 1996: 77 vd).


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

deneme bonusu veren siteler | hd film izle | film izle | film izle | 4k film izle | bets10 giriş

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet novagra satın al viagra satış