Kara Para ve Aklama
Faaliyetleri nelerdir ???

Kara Para Nedir?

Karapara kelimesinin sözlük
anlamı “Yasal işlerden elde edilmemiş ve/veya vergisi ödenmemiş para’dır.”
(Kumkale, 2014, 298) 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun  Suçtan
kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama başlıklı 282. Maddesinin 1. Fıkrasında
“Alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan
kaynaklanan malvarlığı değerlerini, yurt dışına çıkaran veya bunların
gayrimeşru kaynağını gizlemek ve meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat
uyandırmak maksadıyla, çeşitli işlemlere tabi tutan kişi, iki yıldan beş yıla
kadar hapis ve yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”
Hükümleri bulunmaktadır.  

Bu maddeye göre,  Kara
para, alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan
kaynaklanan malvarlığı değerlerini, yurt dışına çıkarmak veya bunların
gayrimeşru kaynağını gizlemek ve meşru bir yoldan elde edildiği konusunda
kanaat uyandırmak maksadıyla, çeşitli işlemlere tabi tutulmasıdır.

91/308/EEC Sayılı Avrupa
Konseyi Direktifinde  karapara şöyle tanımlanmıştır; karapara, “Uyuşturucu
maddelerle ilgili faaliyetlerden ve bu faaliyetlere iştirak edilmesinden elde
edilen her türlü kazançtır.”

Viyana Sözleşmesinin 3.
Maddesinin 1/a bendine göre ise 91/308/EEC Sayılı Direktif çerçevesinde,
uyuşturucuya dayalı olarak bir karapara tanımı yapılmış, ancak bu tanımın
genişletilebileceği ve üye ülkelerin belirleyeceği diğer suçların da direktif
kapsamına alınacağı şerhi konmuştur. Ayrıca Viyana Sözleşmesinde, karapara;
“Bir iktisadi değere sahip maddi yada gayri maddi, taşınır yada taşınmaz her
türlü varlık ile bu varlıklar üzerindeki bir hakkı veya menfaati kanıtlayan her
türlü hukuksal belgeler ve araçlar suç sayılan faaliyetlerden kazanıldığı
takdirde “karapara” olarak nitelendirilirler.” denilerek karaparanın tanımı
genişletilmeye çalışılmıştır.

Karaparanın uyuşturucu madde
ticareti ile sınırlı olarak yapılan tanımı  29 Kasım – 1-Aralık 1994
tarihleri arasında gerçekleşen Strazbourg Konferansı’nda genişletilerek “her
türlü kriminal aktivitilerden elde edilen kazanç” olarak açıklanmıştır.
(Ramazan Başak, 50 Soruda Karapara)

Kara para nasıl oluşmaktadır

Karaparanın tanımlarındaki
ortak ifadelerden anlaşılacağı üzere karaparanın, yasal olmayan faaliyetlerden
oluşması ve ortada bir suç durumunun olması gerekmektedir. Ayrıca bu suçtan
dolayı bir menfaat temin edilmesi gerekmektedir. 

Karaparanın kaynağını, diğer
bir anlatımla karaparanın, uyuşturucu ticareti, silah kaçakçılığı, kadın
ticareti veya insan kaçakçılığı olarak kategorize etmenin doğru bir davranış
olamayacağını düşünüyoruz. Çünkü karapara yasal olmayan her çeşit
faaliyetlerden elde edilmektedir. Tamamen vergi dışında tutulan gelirdir. 

Karapara ile kayıtdışı Ekonominin karşılaştırılması

Kayıt dışı ekonomiyi, “resmi
kayıtlara girmemiş, diğer bir anlatımla Maliye’ye verilen bilançolar sonucunda
vergisi ödenmiş gelir olmayan kazançların oluşturduğu ekonomi” şeklinde
tanımlayabiliriz.

Kayıt dışı gelirler, Vergi
Usul Kanunu’nun öngördüğü Yasal belgelere ya hiç yansımamıştır, ya da eksik
yansımıştır. Sonuç olarak kayıt dışı ekonomi çerçevesinde elde edilen gelirler
vergiye tabi olmamaktadır. 

Kara para ise yasa dışı
faaliyetler sonucunda elde edilen paradır. Kara paradan elde edilen gelirler
vergi dışı kalmaktadır. 

Bu iki kavramı biri birinden
ayıran incelik, kara paranın yasa dışı yollarla elde edilmesi, kayıt dışı
ekonomide ise kazanılan paranın günlük ekonomik yasal faaliyetler içinde elde
edilmesine karşın vergiye tabi tutulmamasıdır. 

    

Aklamaya neden ihtiyaç duyulmaktadır

Aklamaya neden ihtiyaç
duyulduğu en yetkili ağız olan MASAK tarafından şu şekilde açıklanmaktadır,
Aklamanın genel amacı; yasal olmayan faaliyetlerden elde edilen gelirlerin
yasal olarak elde edilmiş gibi mali sisteme sokulması, bir başka deyişle bu gelirlerin
yasadışı faaliyetlerden elde edildiğinin gizlenmesidir. Bu şekilde; yapılacak
muhtemel denetimlerde gerekli açıklamalar yapılabilecek veya bu denetimlerin
yapılmasını gerektirmeyecek şekilde bu gelirler, şüpheden uzak bir niteliğe
kavuşturulacaktır.

Suç gelirine kaynaklık eden en
önemli suçun uyuşturucu ticareti ve bu suçtan elde edilen gelirlerin çok büyük
bir bölümünün nakit kullanımının düşük olduğu ve alınan önlemler nedeniyle
büyük miktarlı nakit işlemlerin dikkat çektiği ülkelerde oluştuğu dikkate
alındığında, bu gelirlerin nakit sisteme sokulması, aklayıcılar açısından daha
büyük önem kazanmaktadır. Çünkü nakit halindeki gelir, günlük kullanımlar için
harcanabilecek çok küçük bir kısmı hariç kullanılmaya uygun değildir.
Dolayısıyla nakit halindeki bu gelirin kullanılabilir hale getirilmesi yani
aklanması gerekir. (Masak, Aklama Yöntemleri)

Kara parada aklama yöntemleri

Kara paranın aklanması ile
ilgili olarak çeşitli açıklamalar yapılmıştır.  

Herhangi bir işlemin karapara aklama faaliyeti olarak tanımlanabilmesi için
öncelikle işlenen suç sonucunda bir gelir elde edilmesi, bu gelirin elde eden
kişinin beklenilen gelirinden fazla olması, gelirin kaynağındaki fiilin suç
olması, gelirin kullanılabilirliğini arttırmak ve değerini korumak için yasal
görüntü kazandırılması veya gizlenmesi gereklidir (Akar, 1997: 5). Kısa adı
FATF (Financial Action Task Force on Money Laundering) olan Karapara Aklanması
ile Mücadele Mali Eylem Grubunun konuyla ilgili getirdiği tanımlama yapılanlar
arasında en kapsamlı olanıdır. FATF’a göre karapara aklama, hukuki neticelerden
kaçınmak için suç içinde yer alan bir kimseye yardım etmek, bir malın kanunsuz
kaynağını gizlemek veya değiştirmek veya o malın suçtan kaynaklandığını bilerek
transfer etmek veya değiştirmek; bir malın suçtan kaynaklandığını bilerek, onun
doğru tabiatını, kaynağını, pozisyonunu, tasarrufunu, hareketini, üzerindeki
haklarını veya sahibini gizlemek veya değiştirmek; bir malın suçtan
kaynaklandığını bilerek o malın elde edilmesi, sahiplenilmesi veya kullanılmasıdır
(EGM KOM Daire Başkanlığı,1998:63). (Şen ve Yalçın, 2007/1 – 4 /65 – 94) 

Belirli bir sayı vermek mümkün değildir. Pek çok kişinin aklına gelmeyecek
yöntemler kullanılabilir. Bu açıdan sınırsız sayıda aklama yöntemi vardır demek
yanlış olmaz. Aklama yöntemleri ülkeden ülkeye, finansal sistemlerde kullanılan
araçların çeşitliliğine bağlı olarak değişir. Ayrıca günümüzde yasadışı gelir
elde edenler artık kendi paralarını kendileri aklamamakta, bu işte
profesyonelleşen aklayıcıları kullanmaktadırlar. Aklama işiyle uğraşanlar
işlerini çok iyi bilen muhasebeciler, bankerler, hukukçular, mali danışmanlar
vs. olabilir. Bunların sağlam bir mesleki geçmişi vardır, çoğu sabıkasızdır,
öncül suçla hiçbir alakaları yoktur. Hizmetlerine karşılık olarak komisyon,
prim adı altında gelir elde ederler. (Masak, Aklama Yöntemleri)

Kara paranın ekonomiye girişi

Kara paranın büyüklüğü kayıt
dışı ekonomiye göre daha belirsizdir. Bu belirsizliğin altında yatan nedenler
ise; kara paranın kayıt dışı ekonominin en karanlık yüzünü teşkil etmesi, kara
para tanımının ülkeden ülkeye değişmesi ve aklanan miktarın tespitinde
kullanılan yöntemlerin yetersizliğidir. Tüm dünyada aklanan kara para miktarı
hususunda BM tarafından yapılan bir tahmine göre; bir yılda aklanan kara para
miktarı 0,5- 1,5 trilyon dolar civarındadır. IMF bu rakamı daha sonraki yıllar
için en fazla 2 trilyon dolar olarak tahmin etmiştir. 2000’li yıllara ilişkin
BM tahminlerinde ise; aklanan kara paranın dünya GSYİH toplamının %2-5’i
arasında olduğu tahmin edilmektedir. Çeşitli nedenlerle mevcut kara paranın
tümü aklanmamaktadır. Yapılan genel tahminlere göre; kara paranın % 70-80’i
civarında olan kısmı aklanmaktadır. (Kaya, Maliye Uzmanı) 

Not : Bu yazı, Terazi Hukuk
Dergisinin 100. Sayısında yayımlanan ve tarafımızca yazılan “VERGİSEL
SORUNLARIN KÖKENLERİ VE EKONOMİYE ETKİSİ” başlıklı makalenin Vergi Adaleti
bölümü esas alınarak ve geliştirilerek kaleme alınmıştır. 

Rüknettin KUMKALE

rkumkale.ymm@gmail.com

YARARLANILAN KAYNAKLAR

Akar, Y, 1997 Karaparanın
Aklanması, Ankara: Sermaye Piyasası Kurulu Yayınları.

Kaya Murat, Maliye Uzmanı, Suçtan Elde Edilen Gelirlerin Vergisel Boyutu Maliye
Uzmanları Derneği http://webcache.googleuser
content.com
/search?hl=tr&q=cache:edFF0LHTkdEJ:

LİNK : https://www.mud.org.tr/uploads/yuklemeler/14_muratkaya.pdf%2BSu%C3%A7tan+Elde+Edilen+Gelirlerin+Vergisel+Boyutu&gws_rd=ssl&&ct=clnk 

(Erişim: 27.07.2014)

Kumkale Rüknettin Yeminli Mali Müşavir, Vergi ve Muhasebe Sözlüğü, Seçkin
Yayınları, 2014

MASAK Mevzuatı ve Yayınları  http://www.masak.gov.tr/tr/content/aklama-yontemleri/59

LİNK : https://www.dunya.com/kose-yazisi/kara-para-ve-aklama/23459






















































LİNK : https://yenidenergenekon.com/436-kara-para-nedir/