Cialis 20 Mg Cialis Viagra Satış Cialis 5 mg Viagra sipariş elektronik sigara


ERMENİSTAN’LA GÜRCİSTAN
ARASINDA YENİ BİR DÖNEM Mİ, YENİ GERGİNLİKLER Mİ ?




Aslan Yavuz ŞİR


Ermenistan-Gürcistan arasındaki ilişkiler Güney
Kafkasya siyasetinin en az çalışılmış konularından birisidir. Bölgenin
istikrarı ve güvenliği açısından iki ülke ilişkilerinde kritik öneme sahip
olmasına rağmen göz ardı edilmiş birçok konu bulunmaktadır. Her iki ülke de
birbiriyle sürdürülebilir ilişkiler muhafaza etmeye çalışmıştır. Ancak bu iki
ülkenin bölgesel siyasi ve ekonomik perspektiflerini farklılaştıran ve ikili
ilişkilere gölge düşüren bazı temel sorunlar var olmaya devam etmiştir.
Geçtiğimiz aylarda her iki ülkede yaşanan bazı önemli gelişmelerin ikili
ilişkilere katkıda bulunduğu kanaati oluşmuştur. Ermenistan’da Nikol Paşinyan
Başbakan olarak seçilmiş ve ülkede uzun süredir parlamentoda devam eden siyasi
dengeleri de altüst etmiştir. Gürcistan’da ise Salome Zurabishvili, gergin
geçen bir seçim süreci sonrası ülkenin ilk kadın Cumhurbaşkanı olarak
seçilmiştir.


Seçimlerden önce ve sonra her iki ülke lideri de
birbirlerine destek göstermişse de, bu çabalarda Nikol Paşinyan’ın daha da öne
çıktığı görülmektedir. Paşinyan Gürcistan’ın yeni Cumhurbaşkanı Zurabişvili’yi
Kasım’daki seçimlerden sonra “Ermenistan ve Gürcistan arasındaki yüzyıllarca
süren dostluk ilişkileri”ne atıf yaparak kutlamıştı; daha önce Ekim ayında ise
Paşinyan Gürcistan’a gerçekleştirdiği ziyaret sırasında “dostluk
ilişkileri”nden basheden açıklamalar yapmıştı. Bütün bu iyi niyet gösterilerine
rağmen iki ülke arasında hızlı bir şekilde soruna dönüşebilecek bazı konular
bulunuyor. Bugüne kadar açıkça gündeme gelmemiş olsa da bu konular, sıkça
bahsedilen “dostluk” ilişkilerinde keskin bir çatlak ortaya çıkarabilecek
potansiyele sahip görünüyor.


Ermenistan için Gürcistan, Ermenstan’ın dış dünya ile
bağlantısını sağlayan iki önemli koridordan birisi olma özelliğini
korumaktadır. Dağlık Karabağ’da süregiden işgali sebebiyle Ermenistan’ın
Azerbaycan ve Türkiye ile diplomatik ilişkileri bulunmazken, güney komşusu İran
ise Ermenistan için istikrarlı bir çıkış noktası olmamıştır. İşte bu sebeple
Gürcistan Ermenistan’ın dünyaya açılan kapısı olması sebebiyle büyük önem
taşıyan bir ülke olmayı sürdürmektedir. Nitekim 2008 Gürcü-Rus savaşı sırasında
bu erişim kesilmiş, Ermenistan tamamen izolasyon altında kalabilmiştir.


Bu bağlamda, Ermenistan’ın, sahip olduğu bu önem
sebebiyle komşusu Gürcistan ile dengeli ve istikrarlı bir ilişki sürdürmeye
çalıştığı varsayılmaktadır. Oysa ki iki ülke arasındaki ilişkilerde gerginlik
yaratan iki temel konu bulunmaktadır: birincisi, Gürcistan’ın Samtskhe-Cevaheti
bölgesinde yaşayan Ermeni azınlığın ayrılıkçı iddia ve eylemleri, ikincisi
Gürcistan ve Ermenistan’da bulunan tarihi Ermeni ve Gürcü kiliselerinin durumu.
Bu konulardan ikincisi, Ermeni Apostolik Kilisesi ve Gürcü Ortodoks Kilisesi
arasında ihtilaf konusu olmaya devam etmektedir. İlia ve Karekin II söz konusu
kiliselerin resmi olarak keydedilmesi ve statülerinin tanınması ve
Gürcistan’daki Ermeni azınlığın durumu konusunda müzakereler yürütmüşlerdir.
Ancak bu konunun da esasen, temel sorunlardan birincisi olan Gürcistan’ın
Samtshke-Cevaheti bölgesindeki Ermeni azınlığı durumu ile yakından ilgili
olduğu görülmektedir. Gürcistan her ne kadar bu bölgedeki Ermeni azınlıkla
Ermenistan arasındaki irtibatı yakından takip etse de, Ermenistan’ın
Gürcistan’a yukarıda bahsedilen bağımlılığına rağmen Ermenistan’ın Cevaheti
Ermenilerine dair politikaları bugüne kadar ifade edilen dostluk ilkesi ile
uyumlu olmamıştır.[1]


Gürcistan’ın Ermeni azınlığının ayrılıkçı hareketleri
ve bu azınlığın Ermenistan ve Rusya ile ilişkilerine dair rahatsızlığı 2008
Gürcü-Rus savaşı sonrasında zirveye çıkmıştır. Cevaheti Ermenilerinin
büyük bir çoğunluğu Rusya’da çalışmaktadır ve Ermenilerin Rusya’da çalışarak
elde ettikleri bu gelirler, bölgedeki azınlığın en önemli gelir kaynaklarından
birisi olmaya devam etmektedir. 2008 savaşı, Gürcistan vatandaşı olan Cevaheti
Ermenilerinin Rusya’ya bu sebeple girişinin engellenmesi veya katı vize
süreçlerine tabi tutulmaya başlamaları sebebiyle söz konusu gelir kaynağını
sekteye uğratmıştır. Bu değişiklik esasen Ermenistan’ın 2006’da diaspora
Ermenileri ile bağların güçlendirilmesi amacıyla kabul edilen yeni çifte
vatandaşlık kanununun yürürlüğe girmesi ile aynı döneme gelmiştir. O tarihten
günümüze Ermeni liderler daha fazla diaspora Ermeni’sine çifte vatandaşlık
almaları yönünde çağrılarda bulunmuşlardır. Bunun sonucunda 2006’dan günümüze
on binlerce diaspora Ermenisi çifte vatandaşlığa başvurmuştur. Bugüne kadar,
Gürcistan çifte vatandaşlığı kabul etmiyor olsa da 20.000 civarında Gürcistan
vatandaşı Cevaheti Ermenisinin Ermenistan pasaportu aldığı öne sürülmektedir.
Ermenistan pasaportu alan bu Cevaheti Ermenilerinden bazıları Gürcü
makamlarınca yakalanmışlar ve Gürcistan vatandaşlıklarını kaybetmişlerdir ki bu
da iki ülke ilişkilerinde yeni bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. Gürcistan
hükümetince çifte vatandaşlık önündeki engellerin hafifletilmesi yönünde bazı
girişimler olduysa da Cevaheti Ermenilerin durumunda herhangi bir değişiklik
yoktur. Ermenistan Gürcistan’ın Ermeni azınlığı mensuplarına pasaport
dağıtmaya, Gürcü makamları da bu süreci temkinli de olsa göz ardı etmeye devam
etmektedir.


Gürcistan için tehlike hiç bu kadar ciddi olmamıştır.
Cevaheti Ermeni örgütleri (ki bunlardan en dikkat çekici olanının adı “Rusya
Cevaheti Diasporası”dır) uzun bir süredir daha fazla öz yönetim hakkı, Cevaheti
Ermenicesine bölgesel dil statüsü verilmesi, Ermeni kiliselerinin iade edilmesi
ve en dikkat çekicisi Samstkhe-Cevaheti bölgesinde bir “silahsızlandırılmış
bölge” kurulması ile son olarak çifte vatandaşlık talebi iddialarını açıkça
dile getirmekten çekinmemektedir.[2] Bu taleplerin büyük çoğunluğu, özellikle
kültür, eğitim ve dil ile ilgili olanları Gürcistan hükümetince bir şekilde
karşılanmaya çalışılmıştır. Ancak söz konusu talepler dillendirilmeye devam
ederken bir yandan da Cevaheti Ermenilerine Ermenistan pasaportu dağımı da
devam etmektedir. Gürcistan hükümeti Cevaheti Ermenileri ve taleplerine olduğu
kadar Ermenistan hükümetinin Gürcistan topraklarında bir etki alanı yaratma
çabalarına da dikkat çekici bir tolerans göstermektedir.


Çelişkili bir şekilde, Salome Zurabişvili seçim
kampanyası sırasında önceki hükümetlerin, yakalandıkları için vatandaşlıktan
çıkarılmış olan Cevaheti Ermenilerinin Gürcistan vatandaşlığına dönme
taleplerinin reddedilmesi tutumunu eleştirmiş ve bu Ermenilerin durumunu da
Türklere vatandaşlık verilirken Ermenilere dahi verilmediğini söyleyerek bir
karşılaştırma yapmıştır. Zurabişvili, eski bir diplomat olarak, Ahıska
Türklerinin başka ülkelerin vatandaşlığına kendi istekleri ile değil evlerinden
ve köylerinden zorla çıkarılarak ve Sovyet yönetimince sürgüne gönderilerek
geçmek zorunda bırakıldıklarını unutmuş görünmektedir. Onların çektiği zulüm,
tamamen bilinçli bir şekilde başka ülke vatandaşlığına geçmiş Cevaheti
Ermenileri ve Ermenistan’ın da Gürcistan’ın toprak bütünlüğüne yönelik örtülü
müdahalesi ile karıştırılmamalıdır.


Bütün bu gelişmeler Ermenistan’ın Cevaheti
Ermenilerine yönelik siyasetinin iyi komşuluk ilişkileri ilkesi ile
bağdaşmadığını göstermektedir. Tam aksine, Ermenistan Gürcistan’daki ayrılıkçı
Ermeni azınlığa pasaport dağıtarak ve Gürcistan hukukuna aykırı bir şekilde
desteklemektedir. Nitekim Ermenistan’ın bu girişimi Gürcistan toprakları
içerisindeki ayrılıkçı hareketin güçlendirilmesine yönelik bir eylemdir. Yeni
Gürcistan Cumhurbaşkanı Salome Zurabişvili’nin Ermenistan’ın ayrılıkçı
hareketlere yönelik tavrı Ermenistan ile ilişkilerin geleceği açısından
belirleyici olacaktır.


[1] Samskhe Cevaheti bölgesindeki Ermeni azınlığın
Gürcistan ve Ermenistan’a dair algıları üzerine yakın zamanda bölgede
gerçekleştirilen saha çalışmasına dayanan bir çalışma için bkz. Turgut Tuncel
& Yuliya Biletska, “Ahıska Türklerinin Gürcistan’a Geri Dönüşü ve ‘Ermeni
Faktörü,’” in Gürcistan’daki Müslüman Topluluklar: Azınlık Hakları, Kimlik,
Siyaset (Ankara: Terazi Yayıncılık, 2016), 319-346.


[2] “Georgia better stay alert about Armenia’s
“brotherhood” claims,” Trend,
22 October 2018.


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

deneme bonusu veren siteler | hd film izle | film izle | film izle | 4k film izle | bets10 giriş

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet novagra satın al viagra satış