YABANCI ORDULAR & SAVAŞ & SAVAŞ TARİHİ & TAKTİKLERİ & TEÇHİZATI & YÖNTEMLERİ

Mürsel DOĞRUL : Japonya’nın Askeri Dönüşümünde Afrika’nın
Yeri

Necmettin Erbakan Üniversitesi Öğretim Görevlisi

Japonya, II. Dünya Savaşı sonrasında uygulamaya koyduğu
Anayasası gereği savaşma hakkı elinden alınmış, pasifist bir ülkedir.[1] Ancak
Japon Anayasası Japonya’ya, insanî yardım ve dünya barışı meselelerinde belli
ölçülerde diğer devletlere ve koalisyonlara destek verebilme imkânı
tanımaktadır. Bu imkân dahilinde son zamanlarda artan küresel terör olayları
sonrasında Japonya’nın da Birleşmiş Milletler misyonlarına katılım oranı diğer
yıllara göre oldukça artmıştır.[2] Bu
zamana kadar Japonya dünyanın çok farklı bölgelerinde gerek barışın tesisine
katkı sağlamak gerekse de insanî yardım için birçok girişimde bulunmuş ve yakın
zamanda da Güney Sudan’a BM bünyesinde birliklerini gönderme kararı almıştır.
Ancak Japonya’nın son yıllardaki BM girişimleri sadece Dünya barışına katkı
sağlamak temelinde olmayıp ülke içinde de süre giden bir dönüşüme hizmet ettiği
görülmüştür.[3] Buradan
hareketle Japonya’nın özellikle Afrika özelinde katılmış olduğu BM
misyonlarına, iç politika ve dış politika bağlamında bakmak faydalı olacaktır.

 

Güney Sudan’daki olayların yeniden hareketlenmesinin ardından BM Barışı Koruma
Birlikleri’nin (UNMISS) sayısının, Japon birliklerin takviyesi ile 12.500’e
ulaşması gündemde oldukça kendine yer bulmuştur.[4] Japon
birlikleri hala bölgedeyken şiddet eylemlerinin artması, sivillerin tehdit
altında olması ve Hindistanlı iki Barışı Koruma askerinin öldürülmesi, Japon
askerlerinin kısıtlı ve karmaşık angajman kurallarında önemli değişikliklerin
yapılmasına sebep olmuştur.[5] Ayrıca
bu durum ülkenin pasifist anayasasını değiştirme amacında olan Başbakanı Şinzo
Abe’ye de önemli fırsatlar da tanımıştır.

 

Abe askeri anlamda normal bir ülke tesis etmek için Afrika’da ki sıkıntıları
öne süren ilk Japonya başbakanı değildir. Ayrıca 2009 yılında Taro Aso, eskiden
Abe’ni yardımcısı ve şu an ise Japonya’nın Dışişleri Bakanı, Somali kıyılarında
korsanlarla mücadele için uluslararası koalisyonlara katılan Japon birliklerin,
gerekli hallerde askeri donanımlarını kullanımlarına izin veren yasa için
girişimlerde bulunmuştur. Bu birlikler BM Güvenlik Konseyi kararlarına dayansa
da Taro ayrıca “deniz polis icraatları” adı altında Japonya Öz Savunma
Birlikleri için özel bir korsanlıkla savaş protokolünü başlatmıştır.[6] Bu
protokol Japonya askerlerine küresel korsanlıkla mücadele operasyonlarının bir
paçası olma, yabancı gemilere eskortluk yapma ve askeri mühimmat sağlama
konusunda yasal bir dayanak getirmiştir.

 

Aso’nun arkasında gelen Yukio Hatoyama da bu tarz girişimleri devam
ettirmiştir. Onun zamanında Japonya, 40 milyon dolar harcayarak Djibuti’de
askeri bir üs kurarak bölgedeki askeri varlığını artırmıştır. Bu üs Japon Deniz
Öz Savunma Birlikleri için kurulmuş ve II.  Dünya Savaşı’na sonra
Japonların yarı-kalıcı olarak elde ettiği ilk üst mahiyetindedir.  2013
yılının sonlarına doğru Abe kabinesinin çıkardığı yasanın bir maddesi Japonya
bayrağı taşıyan gemilerdeki güvenlik görevlilerine silah edinme hakkı tanırken
uzun süredir bekleyen ve özel vatandaşların silah taşımasını ve kullanmasını
engelleyen politikalardan da bir kopma gerçeklemiştir. Yasa, Diet’ten (Japonya
parlamentosu) hem iktidarın hem de muhalefet partisinin oyunu alarak geçmiştir.[7]

 

Abe, Güney Sudan’a BM bünyesinde birlik gönderirken geçmişteki benzer olayları
işaret etmiştir. Hem Güney Sudan’a gönderilen birlikler hem de korsanlarla
mücadele için Afrika Boynuzu’na gönderilen birlikler, Japonya’nın uzun zamandır
insan güvenliğini merkeze alan ve insani gelişmeyi temel amaç edinen
politikasına vurgu yapılarak gönderilmiştir. Abe ayrıca Güney Sudan’da Japon
mühendislik çalışmalarının yaygınlaşması için girişimlerin başladığı yönünde
beyanda bulunmuş ve bunu da BM Genel Kurul’unda dile getirerek birliklerin
orada bulunma mantığını detaylandırmıştır.[8] Diğer
yandan bu sayede Abe, ‘Barış’ın Pro-aktif Katılımcısı Ülke’[9] hedefini,
BM’nin Barış’ı Koruma ve güvenlik meselelerine dahil olarak gerçekleştirme
imkânı bulabilmiştir.[10] Ancak
Japon halkı askerlerin Afrika bulunmasını sorgulamaya başlamışsa bile Güney
Sudan meselesinde Japonya’nın geri adım atması, Abe’nin politik hedeflerinin
bir parçası olduğu için belli bir süre gündeme alınmamıştır. Lakin 2014 yılında
Güney Sudan’a gönderilen askeri birlikler, 2017 yılında geri çağrılmıştır.[11] Bu
süreç boyunca halk, Abe’ye güven bağlamında asker gönderme meselesine tartışsa
da daha önceki yönetimlerin uluslararası arenada oluşturdukları imaj ve
müttefik ilişkileri gereği, Japonya üstüne düşeni yapmak durumunda kalmıştır.

 

Böylece Doğu Afrika’daki BM destekli operasyonlar, Abe’nin askeri anlamda
normal bir ülke oluşturma amacına yönelik önemli avantajları beraberinde
getirmiştir. Özellikle 2015 yılının eylülünde Abe yönetimi, ülkenin BM
misyonlarında daha aktif rol alabilmesi için bir güvenlik yasası değişikliğine
imza atması, ulusal ve uluslararası muhalefeti artırmıştı.[12]

 

Bir noktaya dikkat çekmek önemlidir ve Güney Sudan meselesi beklentilerden de
öteye giderek ciddi politik, diplomatik ve askeri zorlukları, Abe hükümetine
yaşatmıştır. Özellikle birlikler gönderildikten sonra artan şiddet olaylarına
rağmen Abe’nin ilk başlarda birliklerin görevde kalacağı yönünde beyanları
burada etkilidir. Çünkü bu misyon Japonya’nın “proaktif pasifizm”[13] olarak
da adlandırılan yeni strateji açısından oldukça değerli bulunmuştur. Ancak bu
şekilde Japonya “normal” askeri gücü olan bir ülke olma yönündeki mekanizmaları
harekete geçirebilmektedir.

 

Farklı bir zaviyeden bakılırsa, ülkenin şu an ki askeri gücünün ve yetilerinin
Japonya’nın normal bir ülke gibi davranmasına imkân sağlayacak kapasiteden
oldukça uzakta olmasından dolayı, Abe yönetiminin dikkatli olması
gerekmektedir. İşte bu yüzden Japon askerler BM’nin Barış’ı Koruma yasasının
beş prensibinin[14] dışına
çıkabilecek kapasiteye tam olarak sahip değildirler. Bu sebeple Japon
askerlerin gerek kendi arkadaşlarını gerekse diğer Güney Sudan’lı sivilleri
korumak için ortak bir savunma yapmaları yasaklanmıştır. Burada ilginç olan bu
BM misyonunun (UNMISS) temel amacının sivilleri korumak olmasıdır. Abe bu
noktanın farkına varmış bir başbakan olarak, ortak savunma konusunda bir
yasanın çıkarılması için çalışmaları başlatmıştır. Nihayetinde 2015 yılında
ülkenin anayasasının 9. maddesinde yorumsal değişikliğe gidildikten sonra,
Japon birlikleri tam yetkili bir şekilde Barış’ı Koruma operasyonlarına
katılabilme hakkını elde etmiştir.

 

Japonya’nın pasifist halinden normal askeri güce sahip bir ülkeye doğru
kayması, insanların normal karşılaması pek muhtemel olmayan bir durumdur ve Abe
yönetiminin de oldukça eleştiri almasına sebep olmuştur. Çünkü Abe yönetimi
sadece yasaları çıkarmakla kalmayıp uygulamayı da bir an önce hayata
geçirmiştir. Örneğin Japonya’nın Güney Kore’de bulunan BM Barış’ı Koruma
Birliklerine, askeri olarak ikmal yapması bu tartışmaları alevlendirmiştir.
Abe’nin perspektifinden bakılırsa bu askeri yardım, yıllardır süre giden silah
kısıtlamaları konusunda bir fırsattı.[15] Abe
sadece silah konusunda değil yine burada da Japon birliklerin rolün artırmak
istemiştir.

 

Yukarıdaki Kore örneği önemli bir noktayı aydınlatmaktadır ve Japonya’nın askeri
anlamda normalleşmek için Afrika Barış’ı Koruma operasyonları ile sınırlı
kalmadığını göstermiştir. BM bünyesindeki Japon birliklerin bu zamana kadar
Doğu Afrika’da yürütmüş oldukları görevler sayesinde, kollektif savunma gibi
ülke dışı operasyonlar için gerekli olan belli başlı angajman kriterlerine
aşina hale gelerek önemli değişikliklere adapte oldukları görülmüştür.

 

Sonuç olarak bu tarz BM misyonlarının avantajını Japonya’nın gelecekte görmesi
olasıdır. Böylece Afrika konusundaki girişimlerin oldukça önemli bir tecrübe
sağladığı şimdiden görülebilmektedir. Zira Japonya artık hem normsal hem de
kapasite anlamında kendi müttefiklerini savunabilir bir ülke halini almıştır.
 Nihayetinde görüleceği üzere, Japonya’nın Doğu Afrika Barış’ı Koruma misyonunun,
görünenden daha kapsamlı sonuçları olmuş ve ülke anayasasında yorumsal
değişikliğin önünü açarak Abe yönetimine hedeflerini gerçekleştirme konusunda
önemli fırsatlar sunmuştur.

Kaynakça

 

ABE Shinzo, “Address by Prime Minister
Shinzo Abe, at the Sixty-Eighth Session of the General Assembly of the United
Nations,” Prime Minister of Japan and His Cabinet, September 26, 2013.

Link : http://www.kantei.go.jp/foreign/96_abe/statement/201309/26generaldebate_e.html
(Erişim Tarihi: 17.04.2018)

ALAGÖZ, E., “Japonya’nın Yeni Güvenlik Yasası: Pasifizmin Sonu
mu?”, BİLGESAM, 28 Eylül, 2015.

Link : http://www.bilgesam.org/incele/2178/-japonya-nin-yeni-guvenlik-yasasi–pasifizmin-sonu-mu-/#.Wubg_NOWTBI
(Erişim Tarihi: 20.04.2018)


ITO Masami, “Debate starts on bill to free up MSDF”, The Japan Times,
April 15, 2009.

Link : https://www.japantimes.co.jp/news/2009/04/15/national/debate-starts-on-bill-to-free-up-msdf/#.Wubsk9OWTBI
(Erişim Tarihi: 15.04.2018)


MATAKE Kamiya, “Proactive Pacifism On Parade”, The Japan Journal, August, 2014.


MIZUHO Aoki, Abe eases weapons export rules, The Japan Times, April1, 2014

Link : https://www.japantimes.co.jp/news/2014/04/01/national/politics-diplomacy/abe-eases-weapons-export-rules/#.WubuGNOWTBI
(Erişim Tarihi: 16.04.2018)


SOBLE Jonathan, Japan’s Parliament Approves Overseas Combat Role for Military,
The New York Times, September 18, 2015.

Link : https://www.nytimes.com/2015/09/19/world/asia/japan-parliament-passes-legislation-combat-role-for-military.html
(Erişim Tarihi: 18.04.2018)

“South Korea to Return Ammunition Provided by Japan,” The Japan Times, December
27, 2013,

Link : http://www.japantimes.co.jp/news/2013/12/27/national/south-korea-to-return-ammunition-provided-by-japan
(Erişim Tarihi: 25.04.2018)


TAYLOR Jeremy and WALSHUN Edward Micheal, “Operations in Africa Provide a
Mechanism for Japan’s Military Normalization Agenda”, The National Bureau
of Asian Research, January 7, 2014.

TAYLOR Jeremy and WALSHUN Edward Micheal, “Time to Reconsider the
Japanese Peacekeeping Mission in South Sudan,” African Arguments, web log, December
23, 2013.


United Nations Peacekeeping Operations Principles and Guidelines, 2008.

Link : http://www.un.org/en/peacekeeping/documents/capstone_eng.pdf
(Erişim Tarihi: 20.04. 2018)


“UN to Send More Troops to South Sudan”, Al Jazeera, December 26,
2013.

Link : https://www.aljazeera.com/news/africa/2013/12/south-sudan-death-toll-thousands-20131224184529888976.html
(Erişim Tarihi: 16.04.2017)

[1] Emine Alagöz, “Japonya’nın Yeni Güvenlik Yasası: Pasifizmin
Sonu mu?”, BİLGESAM, 28 Eylül, 2015.

Link : http://www.bilgesam.org/incele/2178/-japonya-nin-yeni-guvenlik-yasasi–pasifizmin-sonu-mu-/#.Wubg_NOWTBI

[2] Bkz; Ek-1, Japonya’nın yakın zamanda yurtdışı askeri
katılımları.

[3] Jeremy Taylor  and Micheal Edward Walshun,
“Operations in Africa Provide a Mechanism for Japan’s Military
Normalization Agenda”, The National Bureau of Asian Research, January 7, 2014.

[4] “UN to Send More Troops to South Sudan”, Al Jazeera, December 26, 2013.

Link : https://www.aljazeera.com/news/africa/2013/12/south-sudan-death-toll-thousands-20131224184529888976.html

[5] Michael Edward Walsh and Jeremy Taylor, “Time to Reconsider
the Japanese Peacekeeping Mission in South Sudan,” African Arguments, web log, December 23, 2013.

[6] Masami Ito, “Debate starts on bill to free up
MSDF”, The Japan Times, April 15, 2009.

Link : https://www.japantimes.co.jp/news/2009/04/15/national/debate-starts-on-bill-to-free-up-msdf/#.Wubsk9OWTBI

[7]  Aoki Mizuho, Abe eases weapons export rules, The Japan Times, April1, 2014

Link : https://www.japantimes.co.jp/news/2014/04/01/national/politics-diplomacy/abe-eases-weapons-export-rules/#.WubuGNOWTBI

[8]  Shinzo Abe, “Address by Prime Minister Shinzo Abe, at
the Sixty-Eighth Session of the General Assembly of the United Nations,” Prime
Minister of Japan and His Cabinet, September 26, 2013

Link : http://www.kantei.go.jp/foreign/96_abe/statement/201309/26generaldebate_e.html

[9] Kamiya Matake, “Proactive Pacifism On Parade”, The Japan Journal, August, 2014.

[10] A.g.e., Abe.

[11] Last Japanese troops leave U.N. peacekeeping mission in South
Sudan, Reuters, May 25, 2017.

Link : https://www.reuters.com/article/us-southsudan-security-japan/last-japanese-troops-leave-u-n-peacekeeping-mission-in-south-sudan-idUSKBN18L1VN

[12] Jonathan Soble, Japan’s Parliament Approves Overseas Combat
Role for Military, The New York Times, September 18,
2015.

Link : https://www.nytimes.com/2015/09/19/world/asia/japan-parliament-passes-legislation-combat-role-for-military.html

[13] A.g.e., Matake.

[14] United Nations Peacekeeping Operations Principles and
Guidelines, 2008.

Link : http://www.un.org/en/peacekeeping/documents/capstone_eng.pdf
(Erişim Tarihi: 20.04. 2018)

[15] “South Korea to Return Ammunition Provided by Japan,” The Japan Times, December 27, 2013.






























































































































Link : http://www.japantimes.co.jp/news/2013/12/27/national/south-korea-to-return-ammunition-provided-by-japan

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir