Musul
Operasyonu’nu Anlamak


Musul Operasyonu’nun mezhep çatışması dinamiklerini hızlı bir
şekilde radikalleştirmesi durumunda, Musul içinde örgütün savunma kapasitesini
de arttırabilir.


Obama’nın
başta Suriye olmak üzere Irak stratejisinin Ortadoğu ölçeğinde
başarısızlığa uğraması, başkanlığının son iki ayını yaşarken kendisini son bir
başarı kazanma hikayesi arayışına sokmaktadır.


1. Musul Operasyonu’nun amacı ne?


Musul
Operasyonu 2003 Irak’ın işgalinden sonra Irak içinde yapılan en kapsamlı
operasyonların başında gelmektedir. Musul Operasyonu’nun üç temel amacı
olduğunu söyleyebiliriz. İlki, Musul vilayetinin DEAŞ’tan temizlenerek şehrin
kontrolünün yeniden sağlanmasından oluşan askeri amaçtır. Şehrin 2014 yılında
DEAŞ’ın kontrolü altına girmesinden bu yana uzun süren bir hazırlık dönemi
geçirildi ancak geçen iki yıllık sürede gerek Irak ordusunun operasyona yönelik
hazırlığı gerekse de operasyonda yer alacak diğer yerel unsurların organize
edilmesi tamamlanmamıştı. İkinci amacı ise, Musul’da DEAŞ sonrası güvenlikli
bir ortamın oluşturularak siyasi istikrarın yeniden sağlanmasıdır. Zira Musul
üzerinde halihazırda Irak içindeki aktörler arasında ciddi görüş ayrılıkları
söz konusudur. Operasyonun üçüncü amacı ise, şehrin bir bütün olarak yeniden
yapılandırılmasıdır. DEAŞ kontrolü altındaki şehrin geçtiğimiz iki yıl içinde
idari, ekonomik ve altyapısının önemli bir değişim geçirdiği söylenebilir.
Dolayısıyla Musul Operasyonu sadece askeri bir operasyon olarak görülmemelidir.


2. Musul Operasyonu’nda hangi teknik detaylar dikkat çekiyor?


Musul
Operasyonu’nun DEAŞ’ın savunma stratejisi ve operasyona katılan taraflar
açısından kompleks bir süreç olduğunu söyleyebiliriz. DEAŞ açısından Musul,
örgütün ekonomik, siyasi ve askeri düzeyde yükselişi ve genişlemesinde adeta
stratejik bir şehir olarak ön plana çıktı. Bu nedenle örgütün Musul’u
kaybetmesi halinde hızlı bir düşüşe geçecek olması askeri
açıdan operasyonun niteliği, kapsamı ve yöntemini önemli ölçüde
etkilemektedir. En temel öngörülerden biri, örgütün şehir savaşı
bağlamında bir ölüm kalım mücadelesi vereceği yönünde. Operasyona katılan
aktörler açısından da çok karmaşık bir resim söz konusu. Irak ordusu operasyona
katılan en büyük aktörlerin başında gelse de orduya paralel bir şekilde
çoğunluğu Şii milislerden oluşan Haşdi Şaabi diğer bir önemli aktördür. Bunun
yanı sıra Peşmerge, Arap Sünnilerden oluşan Haşdi Vatani ve ABD’nin başını
çektiği uluslararası koalisyon yer almaktadır. Türkiye başta olmak üzere diğer
bölgesel aktörlerin de Musul operasyonunda doğrudan ya da dolaylı olarak yer
alması süreci daha da komplike hale getirmektedir.


3. Musul’un DEAŞ için önemi ne?


Musul,
DEAŞ’ın merkez coğrafi alan olarak tanımlanan Suriye ve Irak’taki
varlığına kan pompalayan bir ana damar niteliği taşıyor. Örgütün ekonomik
olarak gücünü sağlamlaştırılmasında, askeri olarak Irak ordusundan kalan
silahları elde ederek güçlenmesinde ve siyasi olarak ise örgütün Irak ve
Suriye’de kök salarak genişlemesinde vazgeçilmez bir şehirdir. Dolayısıyla
Musul’un DEAŞ’tan temizlenmesi öncelikli olarak büyük bir stratejik kayıp
niteliği taşıyacaktır. Öncelikli olarak DEAŞ kurulmasından bu yana en büyük
topraklarından birini kaybedecek olması örgütün, yaşam döngüsü bağlamında hızlı
bir düşüş ve çöküş dönemine girmesine neden olacaktır. Örgüt böylece Irak içinde
toprak kontrol ederek tutunma opsiyonunu kaybetmiş olacaktır. Diğer taraftan
Musul’un alınması, örgütün ekonomik gücüne ağır bir darbe niteliği
taşıyacaktır. Başta petrol gelirleri olmak üzere Musul merkezli ticari ağının
sona erecek olması örgütün Suriye’de hayatta kalma süresini kısaltacaktır. Son
olarak Musul Operasyonu’nun başarıya ulaşması, örgütün siyasi iddiasını
zayıflatarak devlet yapısını bozacaktır.


4. Operasyonun yaklaşan ABD seçimleriyle ilgisi var mı?


Obama
yönetiminin DEAŞ ile mücadele stratejisinin iki önemli ayağı vardı: Zayıflatmak
ve yok etmek. Ancak geçtiğimiz iki yıl boyunca bu stratejinin hayata
geçirilmesi konusunda birçok sorun yaşanmıştı. Obama’nın başta Suriye
olmak üzere Irak stratejisinin Ortadoğu ölçeğinde başarısızlığa
uğraması, başkanlığının son iki ayını yaşarken kendisini son bir
başarı kazanma hikayesi arayışına sokmaktadır. Özellikle başkanlık
yarışında Cumhuriyetçiler ile Demokratlar arasında DEAŞ’le mücadele önemli
bir tartışma konusu olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle Musul Operasyonu,
Obama yönetimini ve demokratların DEAŞ’la mücadele söylem ve
pratiğinde ellerini güçlendirecek bir hamle
olarak değerlendirilmektedir.


5. DEAŞ Musul’u ne kadar savunabilir?


Askeri
operasyonun kapsam, nitelik ve şiddeti düşünüldüğünde DEAŞ’ın Musul’da uzun
süre tutunması oldukça zor gözükmektedir. Örgütün birkaç alternatifinin olduğu
söylenebilir. İlki, mümkün olduğunda operasyona katılacak güçlerin Musul
merkeze gelmesini engelleyebilmek için dışarda vur-kaç taktiğiyle bombalı
saldırılar yapmaktadır. Operasyonun başladığı 17 Ekim’den bugüne DEAŞ’ın şehrin
kenar-kuşağında 20’den fazla bombalı araçlarla saldırı düzenlediği
görülmektedir.


İkinci
alternatif ise, şehrin kademeli bir şekilde boşaltılarak örgütün asıl gücünü
Rakka’ya kaydırmasıdır. Musul’un Suriye’ye açılan Batı hattının operasyon
kapsamında şimdilik açık tutulduğu böylesi bir ihtimali güçlendirmekle birlikte
örgütün bu taktiği birincil önceliği olarak uygulama konusunda tedirgin
davrandığını söylemek mümkündür. Ancak yine de örgütün halihazırda Rakka’ya
yönelik bir güç kaydırması yaptığı görülmektedir.


Üçüncü
alternatif ise, topyekun bir savunma mantığıyla örgütün şehir merkezinde bir
ölüm-kalım savaşı vermesidir. Böylesi bir taktiğin her halükarda örgüt
tarafından uygulanacağı ise yüksek bir olasılıktır. Her üç alternatifte de
Musul’u savunmasının örgüt açısından zor olduğunu söylenebilir.
Ancak yapılan operasyonun mezhep çatışması dinamiklerini hızlı bir şekilde
radikalleştirmesi durumunda, Musul içinde örgütün savunma
kapasitesini de arttırabilir.


6. DEAŞ Musul’u kaybetmesi halinde hangi hamleleri yapabilir?


DEAŞ’ın
Musul’u kaybetmesi toprakları iyice azalmış topraksız-devletsiz bir DEAŞ
fenomeninin doğmasına yol açabilir. Böylesi bir durumun DEAŞ’ın siyaseti,
stratejisi ve söyleminde bir değişime giderek onu yer-altına çekilen bir
harekete dönüştürebilir. Bu durum terör eylemlerinin şiddetini daha da
artırdığı yeni bir güvensizlik sarmalının doğmasına neden olacaktır.


7. Musul’un Türkiye için önemi ne?


Musul
Operasyonu bağlamında Irak, Türkiye ve ABD arasında yaşanan gerginlik
Ankara’nın Musul’a hangi düzeyde önem verdiğini göstermektedir. DEAŞ’ın ortaya
çıkmasının en önemli nedenlerinin başında mezhepçilik anlayışı ve yanlış
politikaların yattığını düşünen Türkiye benzer hataların Musul’da da
yaşanmaması için daha aktif ve önleyici bir rol oynamaya
çalışmaktadır. Türkiye’nin kaygıları arasında, Musul merkezli
yaşanacak yeni bir mezhepsel çatışmanın Irak’ın geleceğini ve toprak
bütünlüğünü tehlikeye atma ihtimali yer almaktadır. Bu durum, hem
Türkiye’nin güvenliğini doğrudan etkileyecek bir potansiyele sahiptir hem de
yeni bir göç dalgasının ortaya çıkmasına neden olabilir. Musul merkezli yeni
bir çatışma, Türkiye’nin bölgeye yönelik siyasetini de olumsuz etkileyecek ve
Suriye benzeri bir istikrarsızlığın Irak’a da sirayet etmesiyle bölgesel bir
parçalanmanın önü açılacaktır.


8. Operasyonla ilgili olarak mezhep savaşı ve katliam vurgusu
yapılmasının nedeni ne?


Irak
ordusunun ve ona bağlı gibi gözüken ancak merkezi bir kontrolünün olmadığı
Haşdi Şaabi’nin DEAŞ’la mücadele kapsamında Ramadi, Felluce ve Tikrit gibi
şehirlerde insan hakları ihlalleri yaparak normal prosedürlerin dışına çıkmış
olması Sünniler arasında tedirginliğin oluşmasına neden olmuştur. Öte yandan
söz konusu aktörler Musul operasyonuna hazırlanırken mezhep vurgusunu çok fazla
ön plana çıkarması Musul’da yaşayan Arap Sünnileri daha fazla tedirgin
etmiştir. Uluslararası Af Örgütü başta olmak üzere birçok insan hakları izleme
örgütü Irak ordusu ve Haşdi Şaabi’nin operasyon sırasında ve sonrasında
faaliyetlerinden ihlalleri rapor etmeleri Musul için de aynı endişelerin
yeniden yaşanmasına neden olmuştur. Bu nedenler gerek askeri operasyon
sırasında gerekse de DEAŞ sonrası Musul’da Şiilerin bu hassasiyetleri dikkate
alarak davranması gerekmektedir.


[Sabah
Perspektif, 22 Ekim 2016
]


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet