Türkiye’de
ve dünyada terör insanların en büyük korkusu haline gelirken, Türkiye’nin
terörden en çok zarar gören Avrupa ülkesi olduğunu söylemek mümkündür.
Geçtiğimiz 2016 yılında neredeyse her ay bir terör saldırısına maruz kalan
Türkiye, 2011 yılından beri çeşitli terör örgütlerinin düzenli saldırıları
altındadır.[1]
Türk toplumunun, 2017’nin ilk saatlerinde de İstanbul Ortaköy’deki kanlı
saldırıya şahit olması ve muhalefetin hükümetin terörle mücadele edemediği
iddiası, terörle mücadelede başarılı olan ülkelerin ne gibi yöntemler
kullandıklarını incelemek gerektiği gerçeğini de ortaya koymaktadır. Terörle
mücadelede en başarılı ülkelerden biri olan İngiltere, 2005’ten beri hiçbir
terör saldırısına maruz kalmamıştır. Farklı kültür ve inançlardan insanların
yaşadığı kozmopolit bir ülke olan İngiltere, güvenli bir ülke olmasını terörle
mücadelede uyguladığı modern yöntemlere ve geçmişte edindiği tecrübelere
borçludur[2].
İngiltere’nin terörle mücadelesinde başarının en önemli unsurları istihbarat
çalışmaları, uygulanmakta olan sıkı yasalar ve demokratik imkanların
genişletilmeye çalışılması gibi etmenler olarak gösterilebilir.


İngiliz
istihbaratının terörle mücadelede önemli bir yeri olduğu açıktır. Daha önce
sıkça rastlanan MI5 ve MI6 arasındaki rekabet, terörle mücadele için en aza
indirgenmiştir ve bu istihbarat kurumları arasında ortak bir çalışma ortamı
sağlanmıştır. MI5 ve MI6’in ne olduğunu bilmeyenler için, ünlü tarihçi Bernard
Lewis’ten de alıntı yaparak şu tanım yapılabilir: MI6, İngilizlerin ülke
dışında faaliyette bulunan istihbarat teşkilatıdır. MI5 da MI6’in yurtdışında
yaptıklarını, başkaları İngiltere’de yapamasın diye çalışan bir istihbarat
birimidir.[3] MI5’ın 5000, MI6’in 3500 çalışanı olduğu
iddia edilmektedir. Oralarda çalışan ajanların da geçmişteki IRA saldırıları ve
2005’teki cihatçı saldırıdan edindiği tecrübelerle yeni gelişebilecek
saldırılara hazırlıklı oldukları ortadadır. MI5 ve MI6’e onlarla beraber
çalışan GCHQ’ın da terörle mücadelede önemli bir yeri olduğu söylenebilir.
GHCQ, hükümete çeşitli yönlerden farklılık gösteren terör saldırılarının nasıl
önlenebileceği ile ilgili bilgiler verir. GHCQ’ın siber, kimyasal ve biyolojik
saldırılara karşı nasıl korunulacağı ve nasıl karşılık verilebeceği şeklinde
çalışmaları, hükümetin bu konudaki politikalarını belirleyen önemli bir
faktördür. İngiliz hükümetinin terörle mücadeleyi sürdürmek için uyguladığı
yasalar, şüphesiz ki GHCQ’dan aldığı bilgi ve görüşlerden de etkilenerek ortaya
konmuştur. Ayrıca yurtdışında görev yapan MI6 ve GCHQ ajanlarının, terör
örgütlerinin içine sızdıkları ve İngiltere’de planlanan terör eylemleriyle
ilgili MI5’a sürekli olarak rapor sundukları belirtilmiştir. [4]İngiliz
kökenli olup, Suriye’de IŞİD ve YPG gibi terör örgütlerine üye olan bireyler,
küçük bir ihtimal dahilinde de olsa İngiltere için istihbarat toplama amacıyla
bu örgütlere katılmış olabilirler.


Machiavelli’nin
dediği gibi bir ülkeyi güçlü kılan şeyler, ordusu ve yasalarıdır.[5]
Saldırıyı başlamadan önlemek için, güçlü bir ordu yerine güçlü bir
istihbarattan söz de edilebilir. İngiliz istihbarat teşkilatlarının, yalnız
Londra gibi metropollerde değil ülkenin her yerinde ofisler açtığı ve
çalışmalar yaptığı bilinmektedir. Ülkenin pek çok yerinde terörle mücadele ile
ilgili çalışmalar yapan merkezler bulunmaktadır. 2015 yılında Portsmouth’un
ünlü alışveriş merkezlerinden Gunwharf Quays yakınlarında bir cihatçı
teröristin etkisiz hale getirildiği ve bu kişinin yalnız Portsmouth’da öldürülen
dördüncü terörist olduğu bilinmektedir.[6] İngilizlerin terörle mücadele anlamında
yerelde de başarılı olmaları, orada bulunan yerel terörle mücadele birimi
olarak görebiliriz. İngiltere, bu yollarla 2013’ten beri 12 terör saldırısı
önlemiştir.[7] İngilizlerin, teröristlerin yeni
metodlarına karşı yeni önlemler alarak bu saldırıların gerçekleşmesini
zorlaştırdığı da görülüyor. Örneğin cihatçıların patlayıcı dolu araçlarla
kalabalık yerlere saldırdıkları düşünülünce, şehir meydanları veya kalabalık
yerlerin araçlara kapatılması ve bariyerlerle korunması alınan önlemler
arasındadır. Ayrıca uzaktan görünmeyen bariyerleri araçla girişi önleyecek
kapanları İngiliz şehirlerinin çeşitli yerlerinde görmek mümkün. Türkiye’de
kaldırımlarla yol arasına koyulan plastik dubalar, İngilizler tarafından her
türlü patlayıcı ve çarpmaya dayanıklı şekilde tasarlanarak araç girişinin yasak
olduğu yerlerde kullanılmaktadır. Mimarlar ve bilim adamları da bu bariyer ve
dubaları nasıl geliştirebilecekleri üzerine çalışmalar yapmaktadırlar.[8]
Artık  İngiltere’de kabalık bir ortamda etkinlik düzenlenirken, ilk
planlanan şey etkinliğin düzenlendiği yerde olası bir terör saldırısının nasıl
önleneceğidir. Buna karşın İngiltere’de teröre karşı alınan önlemler, yalnız
saldırıları önlemek ve teröristi yakalamak üzerine kurulu değildir.


İngilizler,
hapishanedeki radikal görüşlü teröristleri diğer suçlulardan farklı koğuşlara
koyuyorlar. Bu sayede bu teröristlerin daha iyi rehabilite edilebileceğini,
ayrıca diğer suçlulara da görüşlerini empoze edemeyecek durumda olacaklarını
düşünüyorlar.[9] Böyle bir örnek İngiltere’nin terörü
önleme konusunda ne kadar katı önlemler aldığının göstergesidir. İngiltere’nin
diğer Avrupa ülkelerine nazaran bu tür katı yöntemler uygulayabilmesinin
sebebi, AB içerisinde sahip olduğu ayrıcalıklardı. AB Üyeliği, terörle mücadele
için koordineli mücadele imkanı sunuyor olsa da, bazı yasa ve uygulamaların
engellenmesine sebep oluyordu. Bununla beraber bazı analistler; Brexit
sayesinde İngiltere’nin daha rahat yasalar yapabileceğini ve sınırlarını daha
iyi kontrol edebileceğini iddia etmektedir.[10]
Fakat AB üyeliğinden çıkmanın terörle mücadelede bazı dezavantajları da
olabilir. İngiltere’nin eski Savunma Bakanı John Hayes, İngiltere’nin AB
üyeliğinden çıkmakla terörle mücadelede daha iyi sonuçlar elde edeceğini; bunu
da ABD, Yeni Zelanda ve Avustralya gibi ülkelerle yaptıkları istihbarat
paylaşımına borçlu olduklarını belirtmiştir.[11]
Hayes’in açıklamalarından anlaşıldığı gibi, istihbarat faaliyetleri 
İngiltere’nin terörle mücadelesinde en önemli ve en geniş faktördür.
İngiltere’de bazı kurumların teröre finansman sağladığı istihbaratıyla ortaya
çıkarılan bağlantılar sonucu, yeni bir yasayla kurum ve kuruluşlara yapılan
bağışların sınırlandırılması ve devlet tarafından daha iyi kontrol edilmesi sağlanmıştır.
Bu durum da, İngiliz devlet yöneticilerinin GHCQ gibi kuruluşların
tavsiyeleriyle önlemler aldıklarının göstergesi olabilir. [12]
İngiltere, terörün yalnız ülke içinde mücadele edilerek önlenmeyeceğini
bildiğinden, istihbarat teşkilatlarıyla beraber yurtdışında da ciddi önlemler
almaya yönelmiştir. Teröre karşı alınan finansal önlemler, Irak ve Afganistan
gibi ülkelere uygulanan ekonomik yaptırımlarla da devam ettirilmeye
çalışılmaktadır. Ülkeye girip çıkacak olan yabancıların terörle bağlantısı olup
olmadığını İngiliz istihbaratı önceden belirleyebilmekte ve teröristin ülkeye
girişi bu yolla önlenmektedir. [13] Bununla beraber İngiltere’de yaşayan
yabancı terör örgütleriyle bağlantılı olduğu keşfedilen yabancılar, İngiliz
devleti tarafından derhal sınır dışı edilmektedir.


Bütün
bu önlemlerin yanı sıra, İngiliz devletinin terörle mücadele konusunda sivil
halkla sürekli yardımlaştığı ortadadır. Devlet, bütün Birleşik Krallık’ta özellikle
gençler için sağladığı psikolojik danışmanlık ve rehabilitasyon servisleriyle,
insanların terör örgütlerine katılmasını azaltmaya çalışmaktadır. Farklı
kökenlerden ve inançlardan gelen gençlerin topluma entegresi, özellikle sosyal
kulüpler ve aktivitelere dayandırılmaktadır. Ayrıca İngiltere’de terörle
mücadeleye destek vermeleri için eğitilen kamu çalışanlarından yüz
binlercesinin terörle bağlantılı insanların nasıl tespit edilebileceği
konusunda eğitim aldığı söylenmektedir. Sosyal medyadaki terör
propagandalarıyla ilgili eğitim alan kamu çalışanları ise, geçtiğimiz yıllarda
55,000’den fazla zararlı içeriğin internet ortamından silinmesini sağlamıştır.
Bununla beraber hükümetin sosyal medya aracılığı ile halka duyurduğu terörle
mücadele tedbirleri, milyonlarca insana ulaşmıştır.[14]
Hükümetin halka bilgi sağlamak amacıyla terörizmle sosyal medya üzerinden nasıl
mücadele edebileceği  üzerine öneriler yayınladığı da bilinmektedir.
İngiltere tarafından düzenlenen bu ve benzer terörle mücadele kampanyalarının
takip (saldırıları önlemek için), koruma (Kırılganlığı azaltmak için) ve
hazırlanma (Saldırıların etkilerini azaltmak için) amaçlı olduğu
belirtilmektedir.[15]  Buna ek olarak, terörle
mücadeledeki başarılarını İngiltere’deki insan hakları ve demokrasi
standartlarından bağımsız düşünmek doğru değildir. İngiltere’de ‘Home-grown
terrorism’ denilen, ülkenin kendi vatandaşları tarafından düzenlenecek terör
saldırılarının gerçekleşmemesi, ülkede azınlıkların dahi demokratik kanalları
kullanarak sesini duyurabilmesi açısından zorlanmamasına bağlanabilir. 


Değerlendirme


İngiltere,
terörle mücadelede en başarılı ülkeler arasındadır. Güçlü istihbarat, güçlü
yasalar, istihbarat birimlerinin yerele yayılması, teröristlerin güncel
metodlarına karşı önlemler alınması ve terörle mücadelede sivil halkla
dayanışma imkanı yaratılması gibi hareketler, İngiltere’nin yıllarca bir terör
saldırısına maruz kalmamasını sağlayan etmenlerden sayılabilir. Bütün bu
faktörler, uzun yıllar süren çalışmalarda elde edilen deneyimler sonucu ortaya
çıkmıştır. Türkiye gibi terörle ilgili daha büyük sorunlar yaşayan ülkelerin,
terörle mücadelede İngiltere kadar kapsamlı bir strateji oluşturamamış olması
manidardır. Türkiye gibi sürekli terör saldırılarına maruz kalan ülkelerin,
İngiltere gibi ülkelerle istihbarat paylaşımı yapması ve onlar tarafından
uygulanan yöntemlerden ders alması elzemdir. Bütün bunları göz önünde alarak,
terörle mücadelede başarılı methodlar uygulayan tek ülkenin İngiltere
olmadığının, bu konuda önde gelen ülkelerden olan Avustralya ve Yeni Zelanda
gibi ülkelerin de terörle mücadele stratejilerinin iyi incelenmesi gerektiğinin
bilincinde olmalıdır.


[1]  
“Türkiye’de Son 5 Yılda Meydana Gelen Terör Saldırıları”, http://www.cnnturk.com/turkiye/turkiyede-son-5-yilda-meydana-gelen-teror-saldirilari?page=5,
(18 Şubat 2016).


[2]  
“Counter  Terrorism: An International Blueprint”, https://www.mi5.gov.uk/news/countering-terrorism-an-international-blueprint,
(17 Haziran 2013).


[3]   Lewis,
Bernard. “Tarih Notları: Bir Ortadoğu Tarihçisinin Notları”, Arkadaş
Yayıncılık, 2014.


[4]   “British
MI6 Spies infiltrate ISIS HQ in fight against terror”, http://www.standard.co.uk/news/uk/revealed-british-spies-infiltrate-isis-hq-in-fight-against-terror-a3415581.html,
(8 Aralık 2016).


[5]  
Machiavelli, Niccolo. “The Prince”, University of Chicago Press, 2010, 
s.55.


[6]   “The
Last of the Portsmouth Bad Boys Jihadists Killed”, http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/terrorism-in-the-uk/11763913/Last-of-the-Portsmouth-Bad-Boys-jihadists-killed.html,
(26 Haziran 2015).


[7]  
MacAskill, Ewen. “The UK is at the high risk of a terror attack. But how has it
avoided one so far?”, https://www.theguardian.com/uk-news/2016/dec/22/the-uk-is-at-high-risk-of-a-terror-attack-but-how-has-it-avoided-one-so-far,
(22 Aralık 2016).


[8]   A.g.e.


[9]  
“Government sets out new measures to tackle extremism in prisons”, https://www.gov.uk/government/news/government-sets-out-new-measures-to-tackle-extremism-in-prisons,
(26 Ağustos 2016).


[10] Gomis, Benoit.
“Brexit Would Impair Britain’s Ability to Tackle Terrorism and Organised
Crime”, https://www.chathamhouse.org/expert/comment/brexit-would-impair-britain-s-ability-tackle-terrorism-and-organized-crime,
(16 Mayıs 2016).


[11] Christys, Patrick.
“Britain Will Be Better At Tackling Terror Threats Outside the EU”, http://www.express.co.uk/news/uk/678584/Britain-safer-terrorism-EU-European-Union-Brexit-David-Cameron-Theresa-May-politics-Hayes,
(10 Haziran 2016).


[12] “Britain to tighten
charities laws to tackle terrorism”, http://uk.reuters.com/article/uk-britain-politics-extremists-idUKKCN0IA2QZ20141021,
(12 Ekim 2014).


[13] “The United
Kingdom’s Strategy to Countering Terrorism: Annual Report for 2015”, https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/539683/55469_Cm_9310_Web_Accessible_v0.11.pdf,
(Temmuz 2016).


[14] “Driving Away the
Shadows”, http://www.economist.com/news/britain/21705307-early-intervention-prevent-terrorism-tough-get-right-britain-does-not-do-bad,
(20 Ağustos 2016).



[15] A.g.e. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet