ERMENİ SORUNU VE TERÖRÜ & SÖZDE ERMENİ SOYKIRIMI & ERMENİ DİASPORASI


SOYKIRIM İDDİALARINA DAİR TUTARSIZ İFADELER
DİKKAT ÇEKMEYE DEVAM EDİYOR




Yorum No : 2020 / 17 

AVİM




27.03.2020


1915
Olaylarıyla ilgili soykırım iddiaları içeren haberlerde ve yayınlarda pek çok
yanlış bilgiye yer verildiği görülmektedir. Bu anlatı çerçevesinde Osmanlı
İmparatorluğunun; 24 Nisan 1915 tarihinde zararlı faaliyetleri olduğunu
saptadığı komitelerin kapatılmasına yönelik çıkarttığı genelgeden[1]
başlayarak, 1923 yılına kadar (yani Türkiye Cumhuriyeti’ni de zan altında
bırakmak maksadıyla) bir soykırım uyguladığı iddialarında bulunulmaktadır. Bu
iddiaların tutarsızlığı ve geçersizliği konusunda pek çok akademik çalışma
olmasına rağmen, Ermeni diasporanın da etkisiyle, Ermenistan basınında ve
yabancı basında bu iddiaların sıklıkla tekrarlandıkları göze çarpmaktadır.


Örnek vermek
gerekirse, yeni Koronavirüsü (SARS-CoV-2) salgını hasebiyle 12 Mart’ta
yayınlanan ve Ermenistan’ın geçmiş salgın deneyimlerine yer veren bir makale bu
tarz tutarsız iddialar içermektedir[2].
Söz konusu yazıda; Taşnaksütyun Partisinden (Ermeni Devrimci Federasyonu) yetkililerin
ağzından notlara yer verilerek, 1918 yılında Osmanlı’nın Birinci Dünya
Savaşından yenilmesinin ardından Ermenilerin işgal ettiği topraklarda halkın
çektiği kıtlıktan, tifo ve tifüs salgınlarından bahsedilmektedir. 1918-1919
kışında yaşanan kıtlık yaklaşık 180.000 Ermeni’nin açlıktan ölmesine yol
açmıştır. Ardından tifo salgınının başladığı ve açlıkla mücadele eden halkın
bir de tifo ve tifüsle mücadele ettiğinden bahsedilmiştir. Yazıdaki ilginç
notlardan bir tanesi de 1919 yılının yazında Ermeni nüfusunun yaklaşık yüzde
20’sinin salgınlarda hayatını kaybettiği belirtilmektedir.


Bu noktada
Hikmet Özdemir’in, Osmanlı’da yaşanan salgınlar ve hastalıklar nedeniyle
Anadolu’daki nüfusun değişimi üzerine yaptığı çalışmayı hatırlamak yerinde
olacaktır. Özdemir’in verileri ile yukarıda bahsi geçen makale birbirini
destekler niteliktedir. Özdemir’e göre “Kafkasya’da (…) 1919’da tifüs
salgınından ve açlıktan 200.000 Ermeni hayatını kaybetmiştir.[3]
Bu verilerden de anlaşılacağı üzere Ermeni nüfusun önemli bir kısmı iddia
edildiği gibi Osmanlı askerlerinin planlı bir eylemi sonucu değil, salgın
hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetmiştir.


Nitekim
Anadolu’nun pek çok yerinde çetin savaş ve kış koşulları nedeniyle pek çok
insan hastalıklara ve ağır yaşam şartlarına yenik düşmüştür. Birinci Dünya
Savaşı sırasında ve sonrasında Anadolu’nun pek çok yerinde benzer durumlar
yaşanmıştır. O dönemde Osmanlı topraklarında bulunan yabancı gözlemciler
binlerce askerin savaş sırasında tifüsten öldüğünü bildirmişlerdir[4].
Hatta Kafkas cephesinde Osmanlı’nın Üçüncü Ordusundaki pek çok asker bu
hastalık nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Joseph Pomiankowski’ye göre bu
salgınlarda en az bir milyon Müslüman hayatını kaybetmiştir[5].
Bazı akademisyenlere göre, Ermeni nüfus 1915-16 yıllarında sevk ve iskâna tabi
tutulmasaydı dahi hastalıklar nedeniyle, tıpkı Müslüman komşuları gibi
hayatlarını kaybedebilirdi[6].
Dolayısıyla o dönemde Anadolu’da yaşanan salgın hastalıklar ve kıtlık nedeniyle
yaşanan kayıplar, bu coğrafyada yaşayan tüm halkın ortak acısı olarak kayıtlara
geçmiştir.


Ancak ne yazık
ki yaşanan ortak acılar zaman geçtikçe farklı olaylara mal edilmeye başlanmış,
planlı bir faaliyetin parçası gibi gösterilmeye çalışılmıştır. Ermenistan
basınında çıkan ve soykırım iddialarının tutarsızlığını ele veren bu makaleyle
tekrar görüldüğü üzere, Birinci Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında Anadolu’da
yaşanan olaylar bir felakettir ve yalnızca Ermenileri değil tüm Anadolu halkını
etkilemiştir.


Fotoğraf: TOBB
ETU Hastanesi internet sitesi





[1] Tutku
Dilaver, “Tarih 24 Nisan 1915: Neler Olmuştu?” Avrasya İncelemeleri Merkezi
(AVİM)
, Analiz No: 2018/9, 24 Nisan 2018, https://avim.org.tr/tr/Analiz/TARIH-24-NISAN-1915-NELER-OLMUSTU


[2] Թաթուլ
Հակոբյան, “Մեր պատմության կորոնավիրուսը. բծավոր տիֆը և սովը Հայաստանում
1918-1919 թթ,
CivilNet.am, 12 մարտ,
2020, https://www.civilnet.am/news/2020/03/12/Մեր-պատմության-կորոնավիրուսը-բծավոր-տիֆը-և-սովը-Հայաստանում-1918-1919-թթ/378179
(Groong.edu tarafından
İngilizce çevirisi yapılmıştır: Tatul Hakobyan, “CIVILNET: The Coronavirus of
Our History: Spotted Typhus and Starvation in Armenia, 1918-1919”.)


[3] Hikmet
Özdemir, Salgın Hastalıklardan Ölümler, 1914-1918 (Ankara: Türk Tarih
Kurumu, 2005).


[4] Ramazan Çalık
ve M. Tepekaya, “Birinci Dünya Savaşı Esnasında Anadolu’daki Salgın Hastalıklar
ve Ermeniler,” Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,
Sayı 16 (2006): s 208, http://dergisosyalbil.selcuk.edu.tr/susbed/article/view/521


[5] Çalık ve
Tepekaya, “Birinci Dünya Savaşı Esnasında…,” s. 222.


[6] Çalık ve
Tepekaya, “Birinci Dünya Savaşı Esnasında…,” s. 226.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir