PATRICK
DEVEDJIAN : HAYATI BOYUNCA TERÖRİZMİ SAVUNMUŞ BİR NEO-FAŞİST




Analiz No : 2020 / 11 

Yazar : Maxime GAUIN




09.04.2020


1944 yılında
doğmuş olan Patrick Devedjian (Patrik Deveciyan) 29 Mart 2020 tarihinde
KOVİD-19 sebebiyle vefat etmiştir. AVİM’in geleneğinde insanların ölümü
sebebiyle sevinmek yoktur. Ancak, Devedjian’ın vefatı onun rahatsız edici
geçmişini aklayamaz.


Daha lise
yıllarından itibaren aşırı sağcı fikirleri savunan Patrick Devedjian, 1964
yılında kurulan neo-Faşist Occident
örgütünün kurucularından idi. Bugün bile solcu öğrenciler ile fiziksel
çatışmaları ile hatırlanan Occident,
1968 yılında yasaklanmıştır. Devedjian ise 1965 yılında ruhsatsız silah
bulundurmaktan ve araba hırsızlığından hüküm giymiştir.[1] Ocak 1967 tarihinde Rouen Üniversitesi
kampüsüne gerçekleştirilen oldukça şiddetli bir saldırıda yer almış ve
sonucunda diğer Occident
üyeleri ile tekrar hüküm giymiştir. Devedjian baskından sonra bazı yoldaşları
tarafından hatalı bir şekilde polis muhbiri olarak değerlendirilmiş ve işkence
görmüş, sonrasında ise çıplak halde pencereden sokağa atlayarak kaçtıktan sonra
tutuklanmıştır.[2]  


Devedjian
neo-Faşist eylemlerden vazgeçmek bir yana, Yahudi karşıtlığı-Siyonizm
karşıtlığı-Holokost inkârcılığı üçgenini Fransız aşırı sağ kanadı içinde yaymak
amacı ile François Duprat tarafından kurulan bir halkla ilişkiler grubunun
muhasebecisi olmuştur (Occident’in
eski lideri François Duprat da bir muhbir olarak değerlendirilmiş ve Patrick
Devedjian ile aynı anda örgütten dışlanmıştır). 1977 civarında Fransız aşırı
sağının çoğunluğu Holokost inkârıyla hâlâ ilgilenmiyor ve İsrail’i
destekliyordu, zira İsrail’i Sovyetler Birliği’nin Arap müttefikleri olan
Nasırcı Mısır ile Baasçı Suriye’ye karşı cesurca savaşan bir köylü-asker ulusu
olarak görüyorlardı. Devedjian, Duprat 1978 yılında suikaste uğrayana kadar
onun arkadaşı olarak kalmıştır.[3]


Patrick
Devedjian hukuk çalışmalarına geri dönerek Paris barosunda avukat olmuştur.
1979-1980’in kışında, bugün hâlâ tam olarak bilinmeyen sebeplerle, ücret talep
etmeksizin ve yasadışı eylemlerini tamamen destekleyerek Ermeni teröristlerin
avukatlığını yapmaya başlamıştır. İlk olarak “Ermeni Soykırımı Adalet
Komandoları” (1972 yılında Ermeni Devrimci Federasyonu-EDF/Taşnak Partisi
tarafından kurulan terör örgütü[4]) üyesi olan, Bern’deki Türk Büyükelçi
Doğan Türkmen’e cinayet teşebbüsü sebebi ile Marseille’de tutuklanan Max Hraïr
Kilndjian’ın savunmasını yapmıştır. İki günlük duruşma sırasında EDF’nin 2,000
üyesi ve destekçisinin oluşturduğu kalabalığın Aix-en-Provence’teki mahkeme
binasının içinde ve çevresinde toplandığını ve ikinci günün sonunda jüriyi
açıkça tehdit ettiği vurgulanmalıdır. Bu kalabalığın bir üyesi olan Franck
“Mourad” Papazian, Haiastan
adlı dergiye (Şubat 1982, s. 14) yaptığı açıklamada; kalabalığın “jürinin
kararına kesinlikle etkilediğini” ve tedbir amaçlı hapiste geçirilen iki yıldan
daha uzun bir ceza verilmiş olsaydı kalabalığın ne yapacağını “düşünmemenin
daha iyi olacağını” belirtmiştir.


Ermeni
teröristlere olan yakınlığını saklamayan ve destekçileri tarafından iyi
tanınmış bir gazeteciye göre dava konusu olan eylemdeki amaç; Fransa’da örgütü
tarafından tutuklanması için emir alan M.H. Kilndjian’ın, 1921 yılında Soghomon
Tehlirian’ın Talat Paşa’yı öldürdükten sonra akıl hastalığı sebebiyle aklanması
modeline benzer şekilde aklanması veya en azından çok hafif bir ceza elde
etmesiydi.[5] Oysa; Tehlirian’ın akıl sağlığının
yerinde olduğu, hiçbir zaman sevk ve iskâna tabi tutulmadığı (1914 yılında
Belgrad’dan doğrudan Rus ordusuna katılmıştır), hiçbir zaman bir katliamın
şahidi olmadığı ve kız kardeşinin olmadığı bilinmektedir. Dolayısıyla Tehlirian
yargılanmasının başından sonuna kadar yalan söylemiştir.[6] Kilndjian yargılanması sırasında
Devedjian açık bir şekilde Ermeni terörizmini savunmuş ve bu terörizmi
“direniş” şeklinde tanımlamıştır,[7] ki bu Nazilerle iş birliği yapmış bir
partinin üyesini savunan bir neo-Faşist’ten son derece ironik bir açıklama
olmuştur.[8]


Haziran 1981
tarihinde Devedjian; “Ermenistan’ın Kurtuluşu İçin Ermeni Gizli Ordusu” (ASALA)
üyesi, Cenevre’deki Türk Başkonsolosluğu Sekreteri Mehmet Savaş Yergüz’ün
suikastçısı Mardiros Jamgotchian’ın talebi üzerine adı geçenin savunmasını
üstlenmiştir. Devedjian; Cenevre yargılamasındaki savunmasını, Kilndjian’ın
yargılamasından daha da öteye geçecek şekilde Ermeni terörizmini haklı
göstermek üzerine kurmuştur. İşlenen suçları bir kez daha “direniş” olarak
tanımlamıştır.[9] Hem Kilndjian hem de Jamgotchian’ın
yargılanması sırasında; savunma tarafı Aram Andonian tarafından 1920 yılında
yayınlanan sahte belgeleri[10] kullanmıştır. İki vakada da davacıların
avukatları 1915 olaylarıyla ilgili bir sav ortaya koyamamış, ancak
Aix-en-Provence’teki durumun aksine Cenevre’deki mahkeme üyelerini için tehdit
teşkil edecek bir kalabalık söz konusu olmamıştır. Netice itibarıyla M.
Jamgotchian 15 yıl hapis cezasına çarptırılmıştır. Temmuz 1982 tarihindeki
tutuklamalardan 1985 tarihindeki duruşmaları (birinci derece, sonra temyiz) ve
mahkumiyetlerine kadar, Devedjian aynı zamanda ASALA’nın Fransa’daki lojistik
şebekesinin üyelerinin savunma ekibinin bir parçası olmuştur.[11]


Haftalık Türk
dergisi Nokta’nın
7 Mart 1983 tarihli nüshasında yayınlanan, 7 Ocak tarihinde yapılan
röportajında Devedjian; Türk Hava Yolları ile seyahat etmenin tehlikeli olduğu
fikrini yaymak amacıyla yeni bir terör dalgasını savunmuştur. Bu röportajın
yayınlanmasından iki aydan kısa bir süre sonra; Türkiye’de turizm alanında
uzmanlaşmış Paris’teki bir seyahat acentesi ASALA’nın bir bombası ile harabeye
çevrilmiştir (saldırıda acentenin sekreteri Renée Morin hayatını kaybetmiştir).[12] Daha sonra, aynı yılın 15 Temmuz gününde
Orly Havalimanı saldırısı gerçekleştirilmiştir. Saldırıda sekiz kişi hayatını
kaybetmiştir, ancak esasen bombanın uçağın içinde patlayarak 117 kişinin
öldürülmesi planlanmıştır -bu anlamda bu saldırının günümüzde DAEŞ (IŞİD)
tarafından yapılan terörizmden bir farkı yoktur. Devedjian ASALA’nın gelecekteki
saldırıları konusunda bilgisinin olduğunu acemi bir şekilde itiraf etmiş olduğu
için; ASALA üyelerinin bombalamadan dolayı yapılan yargılamalarında (ikinci
Créteil duruşması, Şubat-Mart 1985), Temmuz 1982 tarihindeki tutuklamaların
ardından oluşturulan yeni lojistik şebekenin parçası oldukları için yapılan
yargılamalarında (birinci Créteil duruşması, Aralık 1984) veya Orly bombasının
yapımcısı Soner Nayir isimli suçlunun saklanmasıyla ilgili yargılamalarında
(Bobigny duruşmaları, 1985) savunmada yer almamıştır. Buna karşın, Paris ile
Orly saldırılarından epey sonra, The
Armenian Reporter
dergisine (6 Haziran 1985, s.2) şu açıklamada
bulunmuştur: “Onlar bunun terörizm olduğunu söylüyorlar, ben buna direniş
diyorum. Ben bu oğlanları savunuyorum çünkü onlar baş kaldıran Ermenilerdir.”


Patrick
Devedjian hayatının sonuna kadar Ermeni terörizmini savunmaya ve özellikle de
Kilndjian duruşmasının sonucu ile gurur duymaya devam etmiştir. Ancak jüriye
alenen yapılan duruşma sonrası linç tehditleri konusunda elbette sessiz
kalmıştır.[13] Devedjian, fiziksel terörizmin yanında,
entelektüel terörizmin ciddi bir destekçisi olmuştur. “Ermeni Soykırımı
inkârını” suç haline getirmek amaçlı “Masse tasarısını” (Fransız Ulusal Meclisi
tarafından Ekim 2006 tarihinde kabul edilmiş, ancak Mayıs 2011 tarihinde Senato
tarafından reddedilmiştir), daha sonra da “Boyer tasarısını” (Fransız Anayasa
Konseyi tarafından iptal edilmiştir[14]) ön saflarda destekleyenlerden olmuştur.
Özellikle 24 Ocak 2012 tarihinde, La
Chaîne parlamentaire
(LCP) adlı televizyon kanalında “Bir bölgenin
[Çukurova] Fransa’nın mandası altında olduğunu, Fransa’nın bu bölgeyi 1916’dan
1922’ye kadar yönettiğini” iddia etmiştir. Bu tamimiyle yanlıştır: Çukurova
hiçbir zaman Fransa mandası altına girmemiştir, Fransa Suriye’yi mandası altına
almıştır ve Çukurova’nın işgali (bu mandadan farklı bir durumdur) 1916’da
değil, 1919’da başlamıştır. Bu işgal sırasında Ermeni lejyonerler sayısız suç
işlemiştir. İşlenen bu suçlar 1919 yılında bir seri mahkeme kararına ve
cezalandırmaya sebep olmuş, ardından Ermeni Lejyonunun 1920’nin yazında kesin
bir biçimde lağvedilmesine yol açmıştır.[15]


Patrick
Devedjian’ın entelektüel terörizminin bir başka yönü, Bernard Lewis’e yönelik
saplantısı olmuştur.[16] Bu saplantı, benzer görüşleri savunan
Robert Mantran (Aix-Marseille Üniversitesi’nde Türk tarihi profesörü) ve Xavier
de Planhol (Paris-IV Üniversitesi’nde tarihi coğrafya profesörü) gibi Yahudi
olmayan bilim insanlarına karşı sessiz kalması ile keskin bir zıtlık
oluşturmaktadır. 2005 yılında neo-Faşist Occident
örgütündeki yılları için herhangi bir pişmanlık duymayı halen reddettiği[17] ve François Duprat’ın yanındaki ortak
mücadelesi için hiçbir zaman bir pişmanlık göstermediği göz önünde
bulundurulduğunda, şu meseleden kaçınmak zordur: Devedjian’ın Bernard Lewis’e
yönelik saplantısını katıksız bir Yahudi düşmanlığı dışında ne tetiklemiş
olabilirdi?


Yukarıda ortaya
konan çerçevede; okuyucu, Patrick Devedjian gibi bir geçmişe ve fikirlere sahip
bir kişinin nasıl bir Fransız Parlamento üyesi ve Cumhurbaşkanı Nicolas
Sarkozy’nin bir bakanı olarak görev yapmış olduğunu merak edebilir. Bunun iki
temel sebebi vardır. İlk sebep; 1950’lerden 1970’lerin sonuna kadar Fransa’daki
özel sektörün en sol karşıtı cephesindeki önemli isimlerden biri olan Georges
Albertini’nin (1911-1983), özel sektörün (kararlı anti-komünistler
aranmaktaydı) ve sağcı siyasi partilerin (1970’lerde acilen eğitimli genç
personele ihtiyaçları vardı) yararına eski Occident
üyelerini toplayarak onlara imkan sağlamasıyla bağlantılıdır.[18] Başlarda Albertini’nin yardımını alan
Devedjian, 1980’lerde parlamenter sağ kanadın Paris’in banliyölerini ele
geçirmesinde vazgeçilmez bir isim haline gelmiştir. Bu vesileyle, Nicolas
Sarkozy’nin arkadaşlığını kazanmıştır.[19] İkinci sebep ise, Türk tarafı ile onun
destekçilerinin; Devedjian’ın Fransız siyasetinde yükselmesine engellemeye
yetecek bir iletişim kampanyası yürütmemiş olmasıdır. Bu çok vahim bir hata
olmuştur, zira Devedjian’ın aşırı soldan aşırı sağa kadar birçok düşmanı vardı.
Devedjian geçmişi ve fikirlerinden dolayı sol ve aşırı soldan; geleneksel sağa
katılmasından dolayı aşırı sağdan; kişiliği nedeniyle de geleneksel
muhafazakarlar ve merkez sağdan kendine düşmanlar edinmişti. Buna karşın,
Patrick Devedjian; Haziran 2007 tarihinde hezimete uğramış merkez sağ
milletvekili Bayan Anne-Marie Comparini’ye bir “sürtük” diye hitap ederek
siyaset sahnesindeki büyük umutlarını mahvetmiştir.[20] Nicolas Sarkozy, Devedjian’ın bu
sözlerini kamuoyu önünde kınamak zorunda kalmış ve arkadaşını hiçbir zaman
tamamen affetmemiştir.






[1] « En correctionnelle : Deux jeunes dévoyés en
vacances à la Croix Valmer avaient essoufflé la police — Un an de prison avec
sursis et trois de mise à l’épreuve pour chacun d’eux », Le Petit Varois, 11
novembre 1965, bakınız: http://www.cuverville.org/IMG/pdf/Petit_Varois-1965DevedjianetMadelin_2_.pdf


[2] Abel Mestre and Caroline Monnot, « La “folle
jeunesse” de Madelin et Devedjian revient sur le devant de la scène », Lemonde.fr, 26 février
2010, available at: https://www.lemonde.fr/politique/article/2010/02/26/la-folle-jeunesse-de-madelin-et-devedjian-revient-sur-le-devant-de-la-scene_5976914_823448.html


[3] Nicolas Lebourg and Joseph Beauregard, François Duprat, l’homme qui inventa
le Front national
(Paris : Denoël, 2012), s. 82-87, 91,
234-235, 298 ve 354, n. 8.


[4] Gaïdz Minassian, Guerre
et terrorisme arméniens, 1972-1998
(Paris : Presses
universitaires de France, 2002), s. 28-29 ve 32.


[5] Jean-Pierre Richardot, Arméniens, quoi qu’il en coûte (Paris,
Fayard, 1982), s. 187-188.


[6] Christopher Gunn, “Getting Away With Murder. Soghomon
Tehlirian, ASALA and the Justice Commandos, 1921-1984,” in Hakan Yavuz ve Feroz
Ahmad (ed.), War and
Collapse
(Salt Lake City: University of Utah Press, 2016), s.
896-917.


[7] Comité de soutien à Max Kilndjian (ed.), Les Arméniens en cour d’assises.
Terroristes ou résistants ?
(Roquevaire: Parenthèses, 1983), s.
173-174.


[8] [Arthur Derounian], “John T. Flynn and the Dashnags,”
The Propaganda Battlefront,
31 May 1944, bakınız: http://jfk.hood.edu/Collection/Weisberg%20Subject%20Index%20Files/F%20Disk/Friends%20Of%20Democracy/Item%2006.pdfTurkish-Russian
Academics. A Historical Study on the Caucasus
(Ankara: Terazi,
2016), s. 199-231, bakınız: 
http://mehmetperincek.com/nazi-dashnak-collaboration-during-world-war-ii/


[9] Jean-Pierre Richardot, Arméniens, quoi qu’il…, s. 115-118.


[10] Bu sahte belgelerle ilgili olarak bakınız: Ömer Engin
Lütem and Yiğit Alpogan, “Review Essay: ‘Killing Orders: Talat Pasha’s
Telegrams and the Armenian Genocide’,” Review
of Armenian Studies
, No. 37 (2018), s. 45-82; Şinasi Orel and
Sürreya Yuca, The Talât
Pasha “Telegrams”: Historical fact or Armenian fiction?
(Nicosia
and Oxford: K. Rüstem & Brothers/Oxford University Press, 1986).


[11] Richard Mels, « 30 mois avec sursis pour Charles
Sansonetti et Katchadur Gulumian », Hay
Baykar
, 25 novembre 1985, s. 5.


[12] « L’ASALA a revendiqué l’attentat contre une agence
de voyages turque — La mort d’une jeune secrétaire française », Le Monde, 2 mars 1983,
bakınız: https://www.lemonde.fr/archives/article/1983/03/02/l-asala-a-revendique-l-attentat-contre-une-agence-de-voyages-turque-la-mort-d-une-jeune-secretaire-francaise_3079338_1819218.html


[13] Özelllikle Marianne
ile yapılan röportaja bakınız; Nisan 2015 özel sayısı: https://www.marianne.net/politique/patrick-devedjian-le-genocide-des-armeniens-est-mon-identite-il-me-structure


[14] Decision no. 2012-647 DC of 28 February 2012,
bakınız: https://www.conseil-constitutionnel.fr/en/decision/2012/2012647DC.htm


[15] Maxime Gauin, “How to Create a Problem of Refugees:
The Evacuation of Cilicia by France and the Flow of Armenian Civilians,” Review of Armenian Studies,
No. 25 (2012), s. 71-76.


[16] Örnek olarak bakınız: Devedjian daha önce atıfta
bulunan Marianne’deki
röportajında Prof. Lewis’in The
Emergence of Modern Turkey
kitabının 1968 İngilizce basımında
“soykırım” suçunu itiraf ettiğini, ancak sonra Fransızca çeviride “bir buçuk
sayfayı” sildiğini iddia etmiştir. Söz konusu kitabın iki basımını da
incelendiğinde, her iki iddianın da tamimiyle yanlış olduğunu ortaya
koymaktadır.


[17] Le
Monde
ile olan röportajı için bakınız, 13 Şubat 2005: https://www.lemonde.fr/societe/article/2005/02/12/patrick-devedjian_397881_3224.html


[18] Laurent Lemire, L’Homme
de l’ombre
. George
Albertini,
1911-1983
(Paris : Balland, 1990) ; Pierre Rigoulot, Georges
Albertini : socialiste, collaborateur, gaulliste
(Paris : Perrin,
2012).


[19] Frédéric Charpier, Nicolas
Sarkozy. Enquête sur un homme de pouvoir
(Paris : Presses de la
Cité, 2006).


[20] « M. Devedjian a traité Mme Comparini de
“salope” », Le
Monde
, 30 juin 2007, bakınız:  https://www.lemonde.fr/societe/article/2007/06/29/m-devedjian-a-traite-mme-comparini-de-salope_929563_3224.html