Adım Adım BITCOIN !

Bitcoin konusunda hemen herkeste
inanılmaz bir kafa karışıklığı var. Kimse ne olduğunu tam olarak bilmiyor. Bu
aşamada yazılımcılarla, ekonomist ve finans sektöründe çalışanlar karşı karşıya
gelmiş durumda. Bugün Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek Bitcoin’in spekülatif
olduğunu ve yatırım yapanlar için büyük riskler taşıdığını söyledi. Öte
taraftan SPK ve Maliye Bakanlığı Bitcoin kazançlarının vergilendirilmesi
konusunda çalışma yaptığını duyurdu. Bu yazıda sizleri aydınlatmayı
amaçlıyorum.

Bu aydınlatma ve finansal okur
yazarlığınızı geliştirmesini beklediğim yazının her satırında önemli bilgiler
var. Bu yazıyı okuduktan sonra Bitcoin hakkında en azından en sağlıklı bilgiye
sahip olacağınızı düşünüyorum. Çünkü bu konuyu çok basitleştirerek anlatacağım.
Eğitimci olduğum için en karmaşık konuların bile basite indirgenmesinden
yanayım.  Ekonomi gibi karmaşık bir konuyu bile “Para Harekatı” kitabımda
sıradan insana anlatmayı amaçlamıştım ve kitabımla ilgili olarak kitap satış
sitelerinde yapılan yorumlardan, bana gelen mail ve mesajlardan bu zorluğu
başardığım konusunda görüş oluştu. Şu an birçok Üniversite’de kitabımın
yardımcı bir ders kitabı olarak okutuluyor olması da bunun bir göstergesidir. İnsanlarımıza
bir konuyu gerçekten basit anlatmalı ve anlamalarını sağlamalıyız. Adım adım
anlatacağım…

Adım-1 -Her icat mutlaka bir ihtiyaçtan
doğar.
 Sevdiği
kızla buluşmaya çalışan ama kızın sürekli olarak “kış gelmeden bu çorapları
örmem lazım, bunlar bitmeden görüşemeyiz” cevabını alan adamcağızın en sonunda
çorap ören makineyi icat etmek zorunda kaldığını bir yerlerde okumuştum. Belki
gerçek değildir ama mesaj çok net. Her
icat bir ihtiyaçtan doğar. 

Adım-2: Ödeme
aracı: Türkiye’de herkesin çok yaygın olarak kullanmaya başladığı
PAYPAL’ın Türkiye’deki faaliyet izni sonlandırılmadan önce ödemelerde inanılmaz
kolaylık sağlayan bir araç olduğu için, ben de kullanıyordum. Şu an bütün
dünyada paypal ile ödeme yapabiliyorsunuz (Türkiye’de aktif değil). Bunun
Bitcoin ile benzerliği belki dolaylı yoldan olabilir ama Brezilya’daki bir
adamdan Türkiye’de ödeme alabiliyordunuz ve paypal, hesabınızdaki parayı,
isterseniz kendi bankanıza isterseniz kredi kartınıza gönderebiliyordunuz.
FAKAAAAT! Paypal işlem başına ciddi komisyonlar alıyor ve ciddi para
kazanıyordu. Bir bakıma dünyadaki kredi kartlarının tümünün kesişim noktasıydı.
Sadece aracılık işlemi yapıyordu. Fikir çok mükemmeldi ama standart bir ödeme
aracıydı. PAYPAL’ı doğuran ana neden uluslararası ödemelerde adeta bir takas
görevi üstlenmesi ve ödeme işini saniyelere indirmesiydi. Ama bunun bir
maliyeti vardı.

Adım-3- Para gönderme komisyonları: BİTCOİN’i doğuran ana sebep,  aç
gözlü aracılara (Bankalar, Paypal, Pos makinaları vs) komisyon ödemeden ve
sıfıra yakın maliyetle para transferi yapma ihtiyacıydı. Ama bu sistemdeki para
birimi ABD doları olamazdı, çünkü ABD doları Amerikan Merkez Bankası FED’in
kontrolündeydi ve siz yeni bir dolar basamazsınız. Hiç bir ülkenin para
biriminin esiri olmadan küresel bir para yarattığınızda eğer insanlar ilgi
gösterirse tüm dünyada bu para birimi kullanılabilirdi. Bürokrasi sıfıra
indirilmiş oluyordu. Dijital olacağı için, her an her yerden ulaşabileceğiniz
bir paraya sahip oluyordunuz.

Adım-4- Bitcoin’in ortaya çıkışı- Satoshi Nakamoto isimli kişi bir
makale yayınlayarak (
makaleye buradan
ulaşabilirsiniz
) Bitcoin’i dünyaya tanıttı. Nakamoto’nun özelliği matematikçi ve yazılımcı
olması. Araya hiç bir finans kuruluşunu sokmadan direkt olarak alıcıdan-satıcıya veya ödeyenden-ödeme alan kişiye  para
transferini gerçekleştirme boşluğunu çok doğru bir şekilde görmüş 
ve  muazzam bir ödeme sistemi kurmuş. Bu sistemin ayrıntısına ben
girmeyeceğim ve basit bir örnekle anlatacağım. Fakat güvenilirliği konusunda
şunu söyleyebilirim. Bankadaki paranız ne kadar güvendeyse, bitcoin
cüzdanınızın  da o kadar güvende olduğunu gördüm.

Adım-5- Bitcoin teknik detaylar:  Bu yazıyı okuyan herkesin herhalde
bir mail adresi vardır. Mail hesabınıza başkası girebiliyor mu? Eğer şifrenizi
verirseniz tabi ki girer. Ya da hack edilirse mail adresiniz başkası tarafından
ele geçirilebilir. Birisine mail gönderebiliyorsunuz. Şöyle düşünün… Aynen mail
kutusu gibi bir sanal cüzdanınız var  (bitcoin cüzdanı) ve buradan bitcoin
cüzdanı olan dünyadaki herkese  bitcoin gönderebiliyorsunuz. Bitcoin
gönderimi yaparken çok cüzzi bir komisyon (on binde 5 gibi) ödüyorsunuz ama
bitcoin alırken komisyon ödemiyorsunuz. Üstelik bu işlem anında gerçekleşiyor
ve bankalarda olduğu gibi 2-3 gün beklemiyorsunuz. Bitcoin’i size kim satıyorsa
o kişi komisyon ödüyor. Burada aklınıza güvenlik sorunu gelebilir, fakat kripto
şifreleme, mail programlarındaki şifrelerden çok çok ileri düzeyde olup,
yazılımcılar bunun kırılmasının imkansıza yakın olduğunu belirtiyorlar. Konunun
teknik detaylarını Türkçe olarak anlatan en başarılı videonun 
linki buradadır (bu vdie linkini gönderen Levend Kafadar’a teşekkür ediyorum). Bu
videoda yazılım açısından konu ele alınıyor, bitcoin madenciliği, işlemlerin
nasıl gerçekleştiği ve çift ödemenin nasıl engellendiği çok ayrıntılı bir
şekilde anlatılıyor.  Teknik bilgi için bu videoyu izleyebilirsiniz. Ben
sizlere şimdi çok çok daha önemli olan ve yazılımcıların hiç bilmedikleri ve
farkında olmadıkları, kendi uzmanlık alanım olan konuları anlatacağım.

Adım-6- Herhangi Bir şeye nasıl değer
biçeriz? 
İşte yazılımcıların güvenlik konusuna odaklanarak, Bitcoin konusunda
kaçırdıkları en önemli nokta budur. BITCOIN kaç dolar olmalı? Şu an pahalı mı?
Daha da yükselme olasılığı var mı? Aslında bitcoin’e değer biçebilir miyiz?
İnsanlar gelirlerini iki şekilde kullanabilirler. Ya tüketirler ya da
harcamadıkları kısmı (tasarrufu) yatırım araçlarına yatırırlar. Tüketilecek
varlığa veya yatırım yapılacak varlığa değer biçmek çok ayrı konulardır. Bir
tüketim kararı verirken bize sağlayacağı tatmin duygusuyla ödeyeceğimiz fiyatı
ve bütçemizi karşılaştırırız. Evinize televizyon veya kendinize araba satın
alacağınız zaman, elinizdeki bütçe ile size en güçlü tatmin duygusunu (marjinal
faydası en yüksek) veren ürünü alırsınız. Bu konu mikro-ekonomi dersinin
Tüketici Kararları kısmında incelenir. Bitcoin yenilip, içilecek bir şey
olmadığı için tüketim amaçlı ödeme yapamayız.Tasarrufların yatırıma dönüşmesi
ise çok ayrı bir konudur. Bir kişi elindeki sermaye ile köşe başında bir
çerezci dükkanı ya da cafe açıyorsa, bir yatırım yapıyordur (tüketim değil)
Çünkü bu harcama sonrasında bir getiri beklentisi vardır. Mevduat yapmak veya
borsada hisse senedi almak ya da gayrimenkul yatırımları da bu tür kararlardır.
Herhangi bir yatırım’a değer biçerken, bu yatırımdan elde etmeyi beklediğiniz
nakit akışını belirli bir iskonto oranıyla (beklediğiniz getiri oranıyla)
iskonto eder ve buna fiyat biçersiniz.  çerezci dükkanı açana biri 100 bin
lira yatırım yaptığında her yıl 15 bin lira net kâr elde edeceğini düşünüyorsa
ve bu yatırımdan %20 yıllık getiri bekliyorsa  15.000 /(1+%20)^1 + 15.000/(1+%20)^2 +
15.000/(1+%20)^3 +…..+ 15.000(1+%20)^n + hurda değeri formülüyle
çerezci dükkanına yıllık %20 getiri sağlamak için ne kadar yatırım yapması
gerektiğini bulur(İndirgenmiş nakit akımları yöntemi). Bir başka yöntem de
yatırdığınız paranın geri dönüş süresidir. Hisse senedine değer biçerken de
birden çok yöntem vardır. Örneğin firmanın gelecekteki nakit akışlarını bugüne
indirger ve bir hisseye değer bulursunuz (indirgenmiş nakit akımları yöntemi).
Bir başka yol ise şirketin karlılık ve mali perfromansına göre piyasa
çarpanlarının ne olması gerektiğine benzer durumdaki şirketlerin piyasa
çarpanlarına (F/K, PD/DD, Temettü verimi vs..)  bakarak karara verebilirsiniz
(Çarpanlar yöntemi). Bir de Gordon Modeli vardır arzu edenler internetten
araştırabilirler (basit anlatımla gelecekte elde edeceğiniz temettüleri bugüne
iskonto edersiniz).

Adım-7- BITCOIN bir yatırım aracı mıdır? Devlet tahvili alırsanız, dönemsel
ve dönem sonu faiz alırsınız. Borsaya yatırım yaparsanız, ileride kâr payı
alırsınız + hisse değer kazanırsa sermaye kazancı/kaybı (alım-satım farkı) elde
edersiniz. Altın alırsanız, bankalar yıllık %1-2 faiz ödedikleri için yıllık
bazda %1-2 getiriniz olur + Altından kaynaklanan sermaye kazancı ya da kaybı
sizin getirinizdir.  Demir ticareti yapıyorsanız, aldığınız demiri fiyatın
üzerinde satarsınız ve kâr elde ederseniz. Bu nedenle yatırımdır. Kuyumcular,
altın alıp satarlar ve aradaki farktan kâr elde ederler. Altının fiyatı
yükselse de düşse de, kuyumcu aradaki alım satım farkından kazanır. Bu yüzden
kuyumcu için getiri kârdır.

BITCOIN’i icat eden Nakamoto, yazdığı makalenin hiç bir yerinde bunun bir yatırım aracı olduğunu söylemiyor ve
sadece neredeyse bedavaya yakın bir maliyetle kolay ödeme aracı olduğunu
belirtiyor ve teknolojik yapısını ve ayrıntılarını veriyor. Teknolojik alt
yapısıyla bitcoin küresel ödeme alanında bir devrimdir. Tüm dünyada ödeme
yapabileceğiniz sanal para birimidir. Üstelik bu ödemelerde parayı gönderen
kişi isterse kendini gizleyebilmektedir, fakat bu özelliği ileride ciddi
problem olabilir. Yani en önemli özelliği dolar yoluyla tüm ülkelerin para
birimlerine çevrilebilme ve ödeme yapılabilme özelliğidir.

BİTCOİN’in bir getirisi yoktur. Yani bitcoin’ininizi bir bankaya yatırıp faiz
alamazsınız. Sadece fiyatının artacağını düşünerek spekülatif bir
amaçla (sermaye kazancı sağlamak) için BITCOIN almayı düşünebilirsiniz.
Halbuki, bitcoin’in temel fonksiyonu ödeme
aracı olmasıdır. Bitcoin’i altına benzetenler var. Altın hiç olmazsa sanayide
(bilgisayarların chip üretiminde)  ve mücevher sektöründe kullanılıyor.
Kongo ormanlarında bir kabileye altın verseniz ve karşılığında yemek isteseniz
size yemek verebilirler. Altın, yenmiyor içilmiyor ama gösteriş için tüketen
çok büyük bir kitle var. Ama bitcoinin böyle bir fonksiyonu yok. Bitcoin bir yatırım enstrümanı değil, bir
ödeme yöntemidir. 

Adım-8- Bitcoin’in yanlış dizaynı: Bitcoin’İn fiyatının artmasının sadece
bir tane açıklaması var. Tüm dünyada sadece 21 milyon adet bitcoin
basılabilecek olmasıdır. Şu ana kadar tedavüle 16.4 milyon adet Bitcoin çıkmış
durumdadır. “Bitcoin madenciliği” ile insanlar büyük boyutta server’lar kurarak
bitcoin transferlerinin sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesini sağlarken,
karşılığında ödül olarak bitcoin sahibi olabiliyorlar (
Yukarıda verdiğim videonun 10. dakikasında bunun ne olduğu anlatılıyor). Bitcoin fiyatı arttıkça “bitcoin
madenciliğine” yatırım yapanların sayısı da inanılmaz bir şekilde arttı.
Aslında Bitcoin’i icat eden Nakamoto bence
işte bu noktada büyük bir hata yapmış. Eğer bir finans uzmanı ile konuşmuş
olsaydı, bitcoinin bir hesaptan diğer bir hesaba transferi için gereken
güvenliği sağlamak adına bu tür bir ödül yöntemi geliştirmek (bitcoin
madenciliği) yerine, bu transfer güvenliğini sağlayacak HASH süreçlerine
yatırım yapanlarla komisyon paylaşımı yapabilirdi.  Normalde 1 BITCOIN=1
ABD Doları olarak sabit bir kur belirleseydi, BITCOIN gerçek bir devrim
olabilirdi ama BITCOIN’i bitirecek
olan şey, bitcoinin değerinin AŞIRI DALGALI, SPEKÜLATİF ve ÇOK YÜKSEK
FİYATLARDA olmasıdır. Karşılıklı ödemelerde kullanılacak bir para
biriminin sahip olması gereken en önemli unsur İSTİKRAR’dır.  Olayı şöyle düşünün, Amerika’daki
arkadaşınıza 17000 $ para göndereceksiniz. Siz bu işlemi yaparken 1 BTC=17.000
$ olsun.  Gönderme işinin 5 dakikada gerçekleştiğini düşünelim. Para hesaba
geçtiği anda 1 BTC=16.800 $ ise burada büyük bir sorun vardır. Aşırı volatilite
ve çok kısa sürelerdeki aşırı dalgalanma nedeniyle bir türlü bu parayı tam
olarak gönderemeyebilirsiniz. Eğer 1 bitcoin=1$ olarak belirlenseydi böyle bir
sorun olmaz ve tüm dünyada insanlar bankalara yüksek komisyonlar ödemekten
kurtulup sadece bu yolla para gönderebilirlerdi. Dolayısıyla herkes bir Bitcoin
cüzdanı açtırırdı. Şu an aslında hiç kimse BITCOIN’i bu tür ödemeleri yapmak
için talep etmiyor! BITCOIN’ e olan talebin tek sebebi fiyatının artıyor olmasıdır. Fakat yukarıda
da söylediğimiz üzere BITCOIN bir yatırım aracı değildir. Bitcoin
altın değildir. Bitcoin hisse değildir. Eğer Nakamoto finans konularından briaz
anlıyor olsaydı, bir şirket kurup, 1 BTC= 1 $ yapardı ve ben de bu şirketin
hisselerini alırdım. Dünya çapında oluşacak milyar dolarlık para transferinden
on binde 1 komisyon alsanız bile dehşet büyüklükte paralar yapar ve dünyada
yaygınlaştıkça hisse değeri uçardı. Bu hisse senedinin fiyatının ne olmasını
gerektiğini rahatlıkla hesaplayabilirdik. Peki bu haliyle bitcoin’e değer biçebilir miyiz?

Adım-9- BITCOIN’in fiyatı ne
olmalı?  
Bir yatırım enstrümanı olmadığı ve belli bir vadede bir getirisi olmadığı
için yukarıda verdiğimiz formüller BTC için geçerli değildir. Şöyle bir hesap
yapmaya çalışalım; Şu an dünyada 16.4 milyon adet çıkarılmış bitcoin var. 
1 BTC = 17000 $ olduğuna göre toplam değeri 278.8 milyar dolar ediyor. Dünyanın
en fazla ihracat yapan ilk 20 ülkesinin toplam ihracatı 13 trilyon dolar civarındadır.
Varsayalım ki bu ihracatın tamamında ödemeler  BTC ile yapılacak olsun. Bu
durumda 13 trilyon doları 21 milyon BTC’ye bölerseniz BTC’nin fiyatı 616 bin
dolar olabilir. Benzer şekilde, ithalatı veya ülke içi alışverişleri de BTC ile
hesaplayabilirsiniz. Örneğin ABD’de 1 yılda yapılan toplam tüketim 11 trilyon
dolardır. Eğer BTC sadece ABD’de işlem görüyor olsaydı ve herkes bütün
harcamalarını BTC ile yapıyor olsaydı BTC’nin değeri  407 bin dolar
olabilirdi.  Tüm dünyadaki tüketimin tamamı  45-48 trilyon dolardır.
Bu tüketimin tamamı eğer BTC ile yapılıyor olsa ve herkes kredi kartlarını
atsa, bankaları kullanmasa, bütün tüketimini BTC  ile yapsa 1 BTC 2 milyon
dolar eder.

Şimdi sadede gelelim ve uçuk rakamlar yerine akıl
yürütelim. Acaba dünya genelinde tüketicilerin tamamı BTC’yi kullanacak olsa,
toplam 45-48 trilyon dolarlık  tüketimin  % kaçını BTC ile yaparlar?
Gelecek 10 yılda acaba toplam tüketimin BTC ile yapılan kısmı  %1’e
ulaşabilir mi?  Varsayalım ki ulaştı. Bu durumda 45o milyar  doları
21 milyon’a bölünüz. Bu da 21 bin 500  dolar yapıyor. Yani eğer dünyadaki
toplam tüketimin %1’i BTC ile yapılırsa  1 BTC, 24 bin dolar
olabilir.  Şimdi 10 puanlık uzman sorusu. Dünyadaki toplam tüketimin Yüzde
1’i BTC ile mi yapılıyor? CEVAP KOSKOCAMAN BİR HAYIRRRR. Şu anki fiyat çılgın
bir fiyattır.  Ama bitcoin’e fiyat biçenler bunun yaygınlaşacağını ve
ileride herkesin ödemelerde bitcoin kullanacağını varsayarak uçuk fiyatlardan
bahsediyorlar.

Adım-10- Bitcoin’i Bitirecek En Önemli
Unsurlar:

1 . Bitcoin aldığınız veya birine
gönderdiğiniz andan itibaren geri dönüşü yok. Karşı taraf size kendi rızasıyla
geri ödeme yapmadığı sürece paranızı geri almanız mümkün değil. Kredi kartıyla
bir ödeme yaptığınızda, bunu iptal ettirebilir ve kredi kartınıza iade yapılabilir.
Sizi tüketici yasaları koruyor. Fakat bir ödemeyi bitcoin ile yanlışlıkla yapan
veya yanlış yere para gönderen birini koruyan bir tüketici yasası ve
başvurabileceği bir birim yok. Bitcoin ile ödemeler yaygınlaştıkça, bitcoin
kabul eden sahte alışveriş siteleri   hızla çoğalacak, ödemeyi alacak
ama istenilen mal veya hizmeti göndermeyebileceklerdir. Şu anda bile, 850
TL’Lik cep telefonunu 150 TL’ye sattığını söyleyen ama ödemeyi aldıktan sonra
cep telefonu yerine kutu içinde salatalık gönderen siteler var. Bu sitenin
bitcoin ile ödeme aldığını düşünsenize… Dolayısıyla AŞIRI VOLATİLİTE,
İSTİKRARSIZLIK ve SAHTEKARLIK için bunu kullanacak olan sitelerin olması
nedeniyle BTC asla dünyada gelişen bir ödeme birimi olamaz.

2. Bitcoin’in fiyatının çok yükselmesinin
bir diğer nedeni kara para aklama işine çok açık olmasıdır. Hesap cüzdanı
açtığınızda kimliğinizi veriyorsunuz ve bitcoin satın almak için gerekli olan
parayı banka veya diğer bir finans kuruluşundan yapabiliyorsunuz. Finans
kuruluşuna para yatırırken ise mevzuat gereği örneğin Türkiye’de paranın
kaynağını göstermek zorundasınız. DOlayısıyla Bitcoin cüzdanına giden paranın
kaynağı bir nebze bellidir. Fakat, Türkiye’ye çuvalla para getirebilirsiniz. Ya
da Rusya’da hesap açıp kaynak göstermeden parayı bir bankaya yatırıp bitcoin
cüzdanınıza BTC alabilirsiniz. Transferlerin tamamı loglarda tutuluyor ama
sadece siz görebiliyorsunuz. Dolayısıyla uyuşturucu ticareti yapanlar için
muazzam bir fırsat doğmuştur. Hatta bu tip kara para aklayanların BTC fiyatını
yükselterek, çok daha yüksek miktarlarda transferlerini gerçekleştirme amacı
taşıdıklarını düşünüyorum. Şüpheniz olmasın ki birçok ülke bu konuda
düzenlemeler getirecektir ve para transferi loglarının tamamının Merkez
Bankaları tarafından açıkça görülmesi zorunluluğunu getirebileceklerdir.
Amerika bu tür gizli transferlere izin vermeyecektir ve maliye bakanı zaten bu
konuda çalışma yapıldığını açıkladı. Yasal düzenlemeler bitcoin konusunda ciddi
bir soru işaretidir.

3. BTC’ye yatan  paranın tamamı
acaba yapılan alışverişler veya para gönderimi amacıyla mı talep edildi? Cevap
kesin olarak HAYIR. Yani şunu demek istiyorum. Amazon.com’dan kitap satın almak
istediğiniz ve kredi kartı üzerinden komisyon ödememek için mi bitcoin cüzdanı
açıp bitcoin satın aldınız?  HAYIIIIR… Eğer almışsanız, sadece ileride
fiyatının daha da artacağını düşünerek satın aldınız. BTC ile yapılan
alışverişe ilişkin bir veri olsa, daha sağlıklı değerlendirme yapmak mümkün
olabilirdi. Ama bu veri yok.  Üstelik BTC çok aşırı dalgalı olduğu için
alışveriş amacıyla  kimse kullanmak istemez. Sadece şuursuz bir yatırımcı
kitlesi zengin olma hayaliyle almaya devam eder.

4. Bitcoin’i bitirecek en önemli unsur, bunu
alanlar tarafından BTC’nin bir yatırım aracı değil, sadece bir ödeme aracı olduğunu
anladıklarında olacaktır. 1 tanesi 17 bin dolar olan BTC ile alışveriş ve ödeme
yapmak anlamsızdır. Şu an 1300 tane bitcoin benzeri para birimi bulunuyor.
Bunlardan hangilerinin değer kazanacağını tahmin ederek bu para birimlerine de
yatırım yapanlar var. Merak etmeyin bu sanal para furyası kendisine ait
“HAMDIM-PİŞTİM-YANDIM” sürecini yaşadıktan sonra 5-10 yıl içinde düzene
girecek, ama bitcoin tarihteki yerini alacak, insanlar merkez bankalarının
çıkaracağı sanal paralarla çok düşük maliyetli ödemeler yapabileceklerdir. Ya
da bu 1300 tane para biriminden en istikrarlı olan fiyatı pek değişmeyen para
birimi ödemelerde en çok kullanılan para olacaktır.

Bitcoin 17 bin dolar olduğu gibi 30-40
bin dolar da olabilir veya bir sabah bakarsınız ki 2-3 bin dolara düşmüş.
 Bunların hepsi daha önce tarihte
yaşandı. İngilteredeki South Sea şirketinin değeri bugünkü parayla 85 trilyon
dolara kadar yükselmişti. Finansal piyasalarda bunlar olur… Önemli olan furyaya
katılıp katılmayacağınızdır.

Adım-11- Gökten Üç Elma Düştü 

“Geçmişi hatırlamayanlar onu tekrarlamaya
mahkumdur” Tarihçi George SANTAYA

Yalnızca iki tür yatırımcı olduğu söylenir;

1- Piyasanın hangi yöne gideceğini bilmeyenler

2- Ve bunu bilmediklerini bilmeyenler.

Fakat oldukça acınası bir üçüncü tür de vardır ki, bu
da;

3- Piyasa uzmanlarıdır.     (Yatırımın Dört Temel Taşı Kitabından alıntıdır)

“Yeni olan hiçbir şey yoktur, yalnızca tarih
okumamışsınızdır.” Larry SWEDROE

Para kuramcısı Hyman Minsky her türlü balonun oldukça
mantıklı bir açıklamasına yakınlaşmıştır. Bunun dört ön koşulu olduğunu
varsaymaktadır.

* Birincisi; modern dönemde genellikle devrimci
teknoloji ya da finansal yöntemlerde önemli değişmeler anlamına gelen “yerini
alma”dır.

* İkincisi;  kolay kredinin bulunabilmesi, yani
spekülasyon için borç para alınabilmesidir.

* Üçüncüsü; yatırımcıların en son çılgınlığı unutmuş
olması gerekir. Bu nedenle yaklaşık her kuşakta bir kez balonlar ortaya
çıkmaktadır.

* Dördüncüsü; beklenen getirileri ve risk primlerini
hesaplama yeteneği bulunan rasyonel yatırımcıların yerini, yeni varlığı satın
almaları için yalnızca makul bir hikayeye gereksinim duyanların alması.

Son iki koşul tek bir kelimeyle özetlenebilir: Coşku. Yatırımcılar fiyatların
yükselmesinden başka bir gerekçe olmadığı halde, varlık satın almaya başlarlar.

“Hangi saatte hangi yıldız ve gezegenin nerede
olacağını sizlere tam olarak söyleyebilirim ama insanların çılgınlıklarını
asla” Sir İsaac Newton (İngilterede’ki
South Sea balonunda bütün parasını kaybettikten sonra bunu söyledi.)

Gökten üç elma düştü,

biri okuyanların başına,

diğeri yazanın başına,

sonucusu da Bitcion’e yatırım yapanların
başına…
















































































“Paranız Sağlığınızı Bozmasın” ( Bu da
yılların tecrübesiyle söyleye geldiğim sözüm)

Para Harekatı – Yaşar Erdinç

Hülya, 21 Şubat 2001 krizi sonrasından kaybettiği
babasını mezara gönderen süreci anlamak istiyordu. Nasıl olmuştu? Krizler bir
anda mı geliyordu? Nedenleri neydi? Bütün bir ekonomik sistem nasıl çalışıyordu
ve krizler nasıl ortaya çıkıyordu? Bu krizlerden kurtulmak mümkün değil miydi?
Başka hangi ülkeler, ne tür krizleri neden yaşamışlardı? Krizler önlenebilir
miydi? Yoksa birileri bir yerlerde düğmeye mi basıyordu?…

Sayfa Sayısı: 376

Dili: Türkçe

Yayınevi: Scala Yayıncılık

Sayfa Sayısı : 376

İlk Baskı Yılı : 2006

Dil : Türkçe






Ekonomik krizler ve finansal
teröristlerin taktikleri. Ücretsiz pdf olarak BURADAN indirebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet