BÜROKRASİ & DEVLET KURUMLARI & EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ & BAŞKANLIK & TBMMM


Gazi
M.kemal Atatrük’ün öngörüsüyle 15 Nisan 1931′ de “Türk Tarihi Tetkik
Cemiyeti” adıyla kurulmuştu. 17 Ağustos
1983’te kurucusunun vasiyetine aykırı  olarak  
 “Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu”na
dönüştürülmüştü. 
 

Uygar
uluslar düzeyine çıkarmak için önce tarihini bilmesi ve bunun içinde onu ilk
kaynaklardan kendisinin araştırarak öğrenmesi gerektiğine
inan Atatürk’ün direktifleriyle, 16 üye tarafından, 15 Nisan 1931′ de
“Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti” adı altında kurulan Kurum’un adı 3 Ekim
1935’te Türk Tarih Kurumu’na çevrilir.




****


Türk
Ocaklarının 27-28 Nisan 1930’daki kurultayında Aksaray delegesi Afet İnan ve
arkadaşları Atatürk’ün emriyle kurultaya bir önerge verilir.


Bu
şekilde, Türk Ocaklarına “Merkez Heyeti, Türk tarih ve medeniyetini ilmî
bir surette tetkik ve tetebbu eylemek vazifesiyle mükellef olmak üzere bir Türk
Tarih Heyeti teşkil…” etme görevi verilmiştir.
 

Türk
Tarih Heyeti, Türk Ocakları Merkez Heyeti tarafından teşkil
edilmiştir. Türk Ocakları Merkez Heyeti Hamdullah Suphi Tanrıöver
başkanlığında 16 kişiden oluşan heyetin 4 Haziran 1930’da  yapılan
ilk toplantısında yönetim kurulu seçilmiştir.




Türk Tarih Heyetinin diğer üyeleri de dikkat çekici
kişilerdir:


1. Afet (İnan): Ankara Musiki
Muallim Mektebi Tarih Öğretmeni,


2. İsmail Hakkı (Uzunçarşılı):
Balıkesir Milletvekili


3. Hâmit Zübeyir (Koşay): Ankara
Etnografya Müzesi Müdürü


4. Halil Edhem (Eldem): İstanbul
Müzeleri Genel Müdürü


5. Ragıp Hulûsi (Özdem): Dil
Encümeni Üyesi


6. Reşit Safvet (Atabinen):
Kocaeli Milletvekili


7. Zâkir Kadiri: Maarif Vekâleti
Telif ve Tercüme Heyeti Üyesi


8. Sadri Maksudi (Arsal): Ankara
Hukuk Fakültesinde Profesör


9. Mezaroş. Ankara Etnografya
Müzesi Uzmanı


10. Mükrimin Halil (Yinanç):
Tarih Öğretmeni


11. Vasıf (Çınar): Maarif eski
Vekili, İzmir Milletvekili


12. Yusuf Ziya (Özer): İstanbul
Hukuk Fakültesinde Profesör




Heyet
Başkanı Tevfik Bıyıklıoğlu amaçlarını şöyle izah ediyor:


– Meşgul
olacağımız mesele millî Türk tarihidir. 


– Bir millî Türk tarihinin
yazılması, tesbiti lüzumu hakkında yüksek huzurunuzda söz söylemeyi fazla
görürüm. 


– Türk millî tarihi, dünya
yüzündeki bütün diğer milletlerin tarihleriyle kıyas edilemeyecek kadar yalnız
şanlı şerefli tarih vesikalarıyla değil, fakat aynı zamanda bugünkü beşeriyetin
saadet ve refahını temin eden esaslı medeniyet vasıtalarını ilk olarak bulmuş,
kullanmış ve neşr ü tamim etmiş olmakla temeyyüz etmiştir. 


– Bu kadar feyizli ve şerefli
bir tarihi ihmal etmek bilhassa cumhuriyet devrinde hakikaten büyük günah
olurdu.


-
Yakın zamanlara kadar şimdiki medeniyetimizin yegâne membaı Yunanistan ve Roma
bilinirdi. Halbuki, bugün katiyen tahakkuk etmiştir ki, Yunan medeniyeti
orijinal değildir. Yunan dediğimiz İyon medeniyeti, kendisinden daha eski Türk
medeniyetlerinin ancak nakilidir.


-
“Vatanı düşman istilâsından eski zaman mucizelerini hakikaten gölgede bırakacak
bir surette kurtardıktan sonra milletimizi esaslı bir inkılâbın siyasî içtimaî,
iktisadî prensipleriyle techiz eden millî kahraman büyük Gazi’nin millî
tarihimizle bizzat meşgul olması ve heyetimizi yüksek himayelerine almaları
Türk milletinin yüksek talihine, tezimizin ve davamızın doğru olduğuna parlak
bir delil ve aynı zamanda bir teminattır.”




Türk
Ocaklarının kendini feshederek CHP’ye katılmasından sonra Türk Tarih Heyeti ,
Atatürk’ün direktifiyle ayrı bir dernek olarak çalışmalarına devam etmiş ve
Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti adını almıştır. 


****


12 Eylül
1980 darbesi sonrasında 83 Anayasası kapsamında  17 Ağustos 1983’te
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumunun kurulmasıyla, Türk Tarih
Kurumunun da bu kuruma bağlanması kararlaştırıldı. Halen Ankara’da bulunan
kurumun merkez binası yanında bir basımevi ve bir kütüphanesi vardır. Kurum üç
ayda bir Belleten adlı dergi yayımlamaktadır. ( 1 )


 


(1 )
82 Anayasasının 134. maddesi gereğince 2876 sayılı kanunla   17.8.1983
tarihinde Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi’nin
dönüştürüldü.


Anayasa Madde 134- Atatürkçü düşünceyi, Atatürk ilke ve
inkılâplarını, Türk Kültürünü, Türk tarihini ve Türk dilini bilimsel yoldan
araştırmak, tanıtmak ve yaymak amacıyla; Atatürk’ün manevî himayelerinde,
Cumhurbaşkanının gözetim ve desteğinde, Cumhurbaşkanının görevlendireceği
bakana bağlı; Atatürk Araştırma Merkezi, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu ve
Atatürk Kültür Merkezinden oluşan, kamu tüzelkişiliğine sahip “Atatürk Kültür,
Dil ve Tarih Yüksek Kurumu” kurulur.


Türk Dil Kurumu ile Türk Tarih Kurumu için Atatürk’ün
vasiyetnamesinde belirtilen malî menfaatler saklı olup kendilerine tahsis
edilir.


Atatürk, Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumunun
kuruluşu, organları, çalışma usulleri ve özlük işleri ile kuruluşuna dahil
kurumlar üzerindeki yetkileri kanunla düzenlenir.


LİNK : https://www.ayk.gov.tr/s9-hakkmzda/tarihce/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir