SON DAKİKA

Yurtsever ve Açık Bilgi Platformu | Özel Büro İstihbarat Grubu Özel Buro

MİLLİ SORUNLAR DOSYASI (Ege Adaları, Boğazlar, Kıbrıs, Darbeler, Doğu Türkistan, PONTUS – RUM Faaliyetleri)

DARBELER DOSYASI /// İngiliz ajanın İran itirafları : Musaddık’ı böyle devirdik

MİLLİ SORUNLAR DOSYASI (Ege Adaları, Boğazlar, Kıbrıs, Darbeler, Doğu Türkistan, PONTUS – RUM Faaliyetleri)
Bu haber 20 Ağustos 2020 - 0:00 'de eklendi.
Whatsapp Paylaş Telegram Paylaş

İngiliz ajanın İran itirafları : Musaddık’ı böyle devirdik


Bir İngiliz ajanın
1980’lerde verdiği, ancak yeni yayınlanan bir mülakat, İngiltere’nin 1953’te
İran Başbakanı Muhammed Musaddık’ın devrilmesi ve Şah’ın ülkeye dönmesiyle
ilgili rolünü gözler önüne serdi. ABD’yi darbeye ikna eden İngilizler, Şah’ın
kızkardeşine bile rüşvet vermiş.


Muhammed Musaddık, büyük bir seçim zaferiyle 1951
yılında iktidara gelmiş, ilk icraatlarından biri İngiliz-İran Petrol şirketini millileştirmek olmuştu.
Musaddık bu hamlesiyle kendisini, Şah ve Şah yanlılarıyla büyük bir çekişmenin
içinde bulmuştu.


YILLAR SONRA YAYINLANDI


İngiliz The Guardian gazetesi şimdi o günlere ışık
tutan bir mülakatı haber yaptı. Buna göre darbeyle ilgili operasyonu
Kıbrıs’tan bizzat yöneten MI6 (İngiliz dış istihbarat örgütü) ajanı Norman
Darbyshire, 1985 yılında Granada Televizyonu’na ‘Bir İmparatorluğun Sonu: İran’
adlı film için mülakat verdi, lakin ekranda görüntü
vermediği gibi adının geçmesini de istemedi. Yeni bir belgesel hazırlığı
sırasında bulunan mülakatın daktiloyla yazılmış dökümü ise pazartesi günü
ABD’deki George Washington Üniversitesi Ulusal Güvenlik Arşivi tarafından
yayınlandı.


ŞAH’IN KARDEŞİNE RÜŞVET


Buna göre, 1951 yılında dönemin İngiltere Başbakan
Yardımcısı Anthony Eden, üst düzey bürokratlara danışmadan, akademisyen ve
savaş döneminde casusluk yapmış bir kişi olan Robert Zaehner’i, Musaddık’ı,
Meclis üyelerini ve diğer önde gelen İranlıları rüşvet yoluyla kontrol etmek
suretiyle devirmekle görevlendirdi. Darbyshire, Zaehner’in faaliyetlerini
anlatırken, “Büyük paralar harcandı” diyor. “Büyük miktarda paraları bisküvi
kutularında saklayarak taşıyordu. Sanırım o sırada 1.5 milyon sterlini aşkın
para harcamıştır.” Darbyshire, İngiliz istihbaratının ABD’yi bu konuda
işbirliğine ikna etmesinin yıllar aldığını, MI6 ve ABD Merkezi Haberalma
Teşkilatı’nın (CIA) bu dönemde ajan listelerine almayı başardığı kişiler
arasında Şah Rıza Pehlevi’nin kız kardeşinin bile olduğunu iddia ediyor. Şahın
kız kardeşi, darbe konusunda pek istekli olmayan Şah’ı ikna etme işini
üstlenmiş. Fakat Zaehner’in faaliyetleri başarılı olmamış ve İran’dan ayrılmış.
İşte Darbyshire burada alternatif ve daha ucuza mal olduğunu söylediği bir
planla devreye girdi. “Darbe 700 bin sterline mal oldu. Biliyorum, çünkü ben
harcadım bu parayı” diyor.



İran Şahı Rıza Pehlevi,
kız kardeşleri ile birlikte.


DARBENİN BAHANESİ


Darbyshire’a göre başkent Tahran’da radyo gibi kritik
noktaların Şah’a sadık olduğu düşünülen birlikler tarafından alınmasına yönelik
klasik bir plan yapılmıştı. İngiltere’nin Musaddık’ı devirmek istemesinin ana
nedeni ise hükümetinde komünist Tudeh Partisi’nden sadece bir bakan olmasına
rağmen, onun eninde sonunda Sovyet etki alanına gireceğinden kuşku
duyulmasıydı.


EV HAPSİNDE ÖLMÜŞTÜ


İranlı politikacı Muhammed Musaddık, 1951 yılında İran
meclisinin büyük çoğunluğunu ele geçirdikten sonra Şah Muhammed Rıza Pehlevi
ile büyük mücadele içine girmişti. Bir ara ülkeden uzaklaşmak zorunda kalan
Şah, darbe sonrasında Tahran’a geri dönebilmişti. Vatana ihanet suçundan üç yıl
hapse mahkûm edilen Musaddık, hayatının geri kalan bölümünü ev hapsinde
geçirdi. İran’daki petrol tesisleri ise İran hükümetinin denetiminde kaldı.
Musaddık 1967’de evinde göz hapsinde iken öldü.


YENİ BELGESEL BUGÜN YAYINLANACAK


Muhammed Musaddık’a yönelik darbeyi konu olan ‘53
Darbesi’ adlı belgesel, bugün söz konusu darbenin 67’nci yılında yayınlanacak.
1993 yılında ölen İngiliz ajan Norman Darbyshire’ı İngiliz aktör Ralph Fiennes
canlandıracak.

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.

TÜM KATEGORİLER
POPÜLER FOTO GALERİLER
SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER