OĞUZ SOLAK : BAŞKANLIK BİZE
UYGUN MU ?



Uygun diyenlere en azından ders notlarımı
okumalarını,halkoyuna sunulan değişikler ile karşılaştırmalarını, doğru
bilgilere ulaşarak fikir sahibi olmalarını, Benzer yanları olsa da referandumla
önümüze sunulanın Başkanlık sistemi olmadığını,  daha vakur düşünmelerini,
Tarih ve soyumuzun “ Anav kültüründen başlatırsanız” 6000 yıllık birikimine
rağmen kibir ve kasıntı odaklı bir dayatma ile Ülkemize alelacele gelecek
yazmanın hiç yakışmadığını ve bu tercihin çok erken olduğunu söylerdim … Oguz
SOLAK/ Uluslararası ilişkiler Böl.


ABD DEVLET SİSTEMİ ÖZETİ: 240 yıllık
Başkanlık kültürü 324 milyon nüfus , 9.8 milyon km2 lik alanda 50 devlet, 1
federal bölge ve kendine has bir yığın farklı yapılarda bir ülke. Anayasası
1789 da yürürlüğe girmiş 7 madde ve 27 değişiklikten oluşur. ( 17 değişiklik
1795 den 1992 yılına kadar geçen sürede yapılmıştır.) Devlet sisteminin en
üstünde Federal Hükümeti oluşturan Yasama(kongre), Yürütme( başkan), Yargı
(yüksek mahkeme ) ve ona bağlı çok sayıda organ vardır.


1- Başkan Tüm yürütmenin
başı olup kendi atadığı Bakanlar ve Başkanlık kadrosu ile ülkeyi yönetir.ABD de
15 bakanlık vardır. bakanların dışında Başkana bağlı birçok (CIA, Milli
güvenlik Konseyi gibi) kurum ve kuruluş vardır. Dış politika yapımında başaktör
Başkan olup Dışişleri Bakanı kararların  uygulanmasında yardım etmekle
görevlidir.


# ABD karar alma
mekanizmasında Başkanın süper güç olarak tanıtılması REKLAM ve GÜÇ gösterisi
amaçlıdır. Gerçekte ABD siyasetinin tüm kararları,Başkan, Bakanlıklar,Kongre ve
Yüksek mahkemenin içinde bulunduğu bir süreç içerisinde yapılır. ( Türkiye de
uygulamanın böyle olmasını düşünmek Saflığın ötesinde kerizlik olur sanırım.)


2- Yasama işlevi Senato
ve temsilciler meclisi ismindeki iki yasama organından oluşan Kongre tarafından
yapılır.  Senato ve Temsilciler Meclisinden Oluşan Kongre’de iki Partili
düzen vardır. Kongrenin her iki kanadında da uzmanlık komiteleri vardır. Senato
her eyaletten seçilen 2 temsilciden ve 6 yıllığına seçilmiş olan 100 Senatörden
oluşurken Temsilciler meclisi, 2 yıllığına ülke çapındaki seçim bölgelerinden
seçilmiş olan 435 temsilciden oluşur.


3-Yüksek mahkeme,
Başkanın aday göstermesi ve senatonun onayıyla seçilen ve ömür boyu görevde
kalma yetkisi olan 9 üst düzey Yargıçtan oluşmaktadır.


# ABD devlet yönetiminde
“erkler /güçler ayrımı” denilen bir sistem vardır. Devletin yönetimi
yasama,yürütme ve yargı erklerine dağıtılmış ve her bir erkin yetki ve görevleri
anayasada tanımlanmıştır. ABD yi kuran liderlerin bu modeli seçmiş olmalarının
nedeni Avrupa ki krallıkların ve tiranlıkların ABD’de olmasını önlemektir.
Dönemin Avrupa modelinin aksine,yönetimin,güç ve yetkinin farklı kurum ve
yöneticilere dağıtılarak yapılması arzulanmıştır. Bunu sağlamak için sadece
güçler ve yetkiler dağıtılmamış, aynı zamanda bu güçlerin birbirini kontrol
etmelerini ve denetlemelerini sağlayacak bir düzen kurulmuştur. “CHECK and
BALANCE” anlayışına göre üç erkten herhangi birinin aşırı şekilde güçlenerek
tüm sistemi kontrol altına alması önlenmeye çalışılmıştır.


4-Başkan Yetki ve
Görevleri: Baş aktördür. En üst yöneticidir, devletin başıdır, başkomutandır,
Antlaşmaları müzakere eder, üst düzey yöneticilerin seçimi için aday gösterir,
diğer devletleri tanır, başkan tekeldir, kamuoyunu şekillendirir, Uluslararası
diplomatik faaliyetler yapar, Başkanlık doktrinleri yayınlar.


# ABD’de seçilme yaşı 25
tir. Türkiye’ye getirilmeye çalışılan sistemde seçilme yaşı 18 e indirilerek Üç
erkten birisinin kontrol altına almak niyeti vardır. ülkemizde (18 yaş )
sorumlulukların alındığı, kişinin başının çaresine baktığı yaş değildir. Torun
sahibi olursunuz hala anne ve babanın sırtından inilmez. İlaveten,Eğitim
kalitesinin düşürülmesi, öğretmen kontrolunun yok edilmesi , sorgulamayan,
bilimden uzak, politik saplantılı gençlik yetiştirilmesinin altında yatan sebep
emir kulları yetiştirmektir.


5-Kongrenin görevleri:
Yasa, Yapma, Cüzdan, Onaylama, Denetleme, Antlaşma onay ve Savaş ilanı gücü
vardır.


6- ABD Yönetimini
oluşturan Bakanlıkların atanması başkan tarafından yapıldığı ve görevlerinin
başkana yardım olması sebebiyle, ABD de Bakanlıklara BÖLÜM/ DEPARTMEN,
Bakanlara “SEKRETER/ SECRETARY” denir…Halk oyuna sunulan düzenleme ile bu
bilgileri karşılaştırmanızı, sistemin el değiştirken kontrol edemeyeceği
açıklarını da düşünmenizi öneririm…


Oguz SOLAK/ Uluslararası ilişkiler
Böl./ ABD Dış Politikası dersi notlarımdan.