Morris Schinasi


Yaşanan ve
ibret verici bir olayın öyküsünü aktarmak istiyorum. Bu olaydan değişik ders ve
sonuçlar çıkarılabilir. Bunlardan birincisi; kişinin çalışması, direnmesi ve
aklını kullanması halinde mutlak surette başarılı olacağıdır. İkincisi; hangi
kökenden gelirse gelsin, namuslu ve onurlu kişilerin, ekmeğini yedikleri ülkeyi
ve yardımını gördükleri kişileri unutmayacakları ve eninde sonunda borçlarını
ödedikleridir. Günümüz koşullarında, çıkardığımız üçüncü sonucu, en sonda
vereceğiz.


Buyrun ibret
ve hayret verici olayın anlatımına:


Yıl 1855,
Manisa’da Safarat Yahudilerinden fakir bir ailenin bir erkek çocuğu olur.
İsmini “Moris” koyarlar. Moris dokuz yaşında kuşpalazı hastalığına yakalanınca
ölümle burun buruna gelir.


Şinasi isimli
bir Müslüman doktorun tedavisi neticesinde iyileşince, ailesi ona “Şinasi”
ismini de verir ve böylece “Moris Şinasi” olur.


Moris on beş
yaşına gelince fakir olan ailesine yardım etmek için “Yahudi mezarlığında bekçi
olarak” işe girer. Günlerden bir gün bir yahudi ailesi gelir ve mezarlıktaki
yakınlarının mezarını görmek ister. Mezarın yerini bilmedikleri için bekçi
Moris’den kayıtlara bakmasını isterler. Morris ise “okuma bilmediğinden”
mezarın yerini gösteremez. Bu aile durumu bölgenin yahudilerine bildirerek
Morris’i işten attırır.


İş arayan
Şinasi 1870 yılında henüz 15 yaşlarında yine bir Yahudi olan Garofolo isimli
bir tütün tüccarının yanında işe girer. Kısa zamanda patronunun gözüne giren
Morris gösterdiği başarıdan dolayı patronu tarafından Mısır’a götürülür. Orada
da gösterdiği başarılardan dolayı artık patronuyla dost olmuştur.


Morris 1890
yılında Amerika’ya gitmeye karar verir. Patronundan aldığı 25 bin dolarla yeni
dünyaya geçer. Tütün ve sigara konusunda edindiği tecrübe ile otomatik sigara
sarma ve paketleme makinesini geliştirip patentini alır. Şikago Beynelmilel
(uluslararası ) Fuarında bir sigara yapıştırma makinesi sergiler. Bu makine
oldukça ilgi görür. Buradan kazandığı para ile hem Garofolo’ya olan borcunu
öder, hem de bir iş kurma imkanı bulur.

Yıl 1903’e gelindiğinde ABD devleti Akdeniz’de ticaret yapabilmek ve gemilerini
geçirebilmek için sultan Abdulhamit’e başvurur.


Sultan bu
teklifi ABD’nin Osmanlıya “haraç” adı altında bir nevi vergi vermesi karşılığı
kabul eder. Yalnız bir şart daha koşar.ve der ki: “-Bizden tütün de satın
alacaksınız”. Amerika bunu da kabul eder ve tarihinde ilk ve tek olarak
Osmanlıya HARAÇ verir. İşte bu tütün anlaşması Morris’in yolunu açar. Ege
tütününü iyi tanır ve bağlantıları da vardır. Bu bağlantı avantajını iyi
kullanır. Kısa sürede önünde geniş ufuklar açılan Morris, erkek kardeşi
Solomon’u da Manisa’dan getirterek iş alanını iyice geliştirir.


New York’ta
Brodway 120, Sokakta SCHİNASİ BROTHERS COMPANY isimli bir sigara fabrikası
kurar. Bu bina hala ayakta kalmayı başarmıştır. Kurduğu bu fabrikada
Türkiye’den götürdüğü tütünleri kullanan Morris, Türk tipi sigaralarla üne
kavuşur. Türkiye’den özellikle Manisa ve Akhisar civarından aldığı tütünleri
yine bu bölgeden götürdüğü usta ve kalifiye işçilerle yüksek kalite mamuller elde
etmeyi ve satmayı başarır.


1903 yılında
Selanik’te iş arkadaşı olan Jozef Ben Rubi’nin küçük yaştaki kızı Laurette ile
tanışıp evlenir. Victoria , Juliette ve Altina isimli üç kızı ile Leon isimli
bir erkek çocuğu olur. Artık Morris çok zengindir. Hatta yunan yahudisi eşi
için o döneme göre oldukça gösterişli bir malikane yaptırır. Malikanenin 52
odalı olduğu rivayet edilir. Ev Türk usulü döşenmiştir ve evde piyano olmasına
rağmen, Morris eski Türk Müziği meraklısıdır ve bu müziği dinlemektedir.


1916 yılında
şirketinin tüm haklarını Amerikan Tobacco Company’e satar. Ve iş hayatından
çekilir. Bu arada çocukları ile kurduğu ve Morris’in arkadaşı Philip’in de
ortak olduğu (bir rivayete göre Morris bizzat kendisi kurmuştur) ve şu an dünya
tütün devi olan “PHİLİP MORRİS COMPANY” doğmuştur.


Peki, halen
Manisa da hizmet veren Şinasi Morris Hastanesi’nin bu kişi ile ne ilgisi
vardır?


Morris 1928
yılında memleketi olan ve doğup büyüdüğü yer olan Manisa’yı hiç unutmaz. O
kadar ki yaptırdığı evi Türk sitili yaptırır ve içini de yine Türk şark tarzı
ile döşer.


Çocukluğunda
çektiği hastalığı ve gördüğü vefayı da unutmaz. Bu amaçla bir milyon dolarlık
bir bütçe ayırır. Bunun 800 bin doları ile bir hastane yaptırır. Bu hastane
çocuk hastanesidir. Bu hastanenin çok geniş arazisi vardır ve burada inek,
koyun, keçi ve tavuk gibi hayvanlar beslenir ve sebze ve meyve yetiştirilir ki
hasta çocuklar taze besinlerle beslesinler diye. Yine bu hastanenin faytondan
Ambulansı ve başhekimin faytondan makam aracı vardır. Bütün bu ayrıntılar
bizzat Morris tarafından düşünülmüştür. Geriye kalan 200 bin dolarla da devlet
tahvili alarak; bu tahvillerin getirisi olan 33 bin dolar her yıl iki taksit
halinde “Manisa Morris Şinasi Milletlerarası Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Hastanesi’ne” gönderilir.


Morris Şinasi
kurduğu bir vakıfla hastanenin geleceğini de düşünmüştür; Chemical Bank Of New
York’u da mutemet tayin etmiştir. Üç yılda bir kurduğu vakfın mütevelli heyeti
Türkiye’ye gelerek, Manisa’da hastaneyi ziyaret etmekte ve yapılan işleri yerinde
denetlemektedirler.


O günlerden
diğer bir rivayette şudur:


Morris
Yunanistan’da bir basın toplantısı yapar. Bir gazeteci bir kağıda bir soru
yazar ve Morris’e verir. Morris kağıdı yanındakine verir ve “-Ben okuma bilmem
sen oku”. der.

Gazetecinin: “-Okuma, yazma bilmeden bu kadar zengin oldunuz, bir de tahsilli
olsanız kim bilir ne olurdunuz?” Sorusuna, Morris şu cevabı verir:


“- İyi bir
mezar bekçisi olurdum!”


Bu müthiş
yaşam ve olaydan çıkarılacak derslerden biri de, insan kıymeti bilmeyen ve
yetişmiş insanları değerlendiremeyen toplumlarda, okuma yazma bilenlerin yani
kültürlü ve yetişmiş kişilerin ancak ve ancak “iyi bir mezar bekçisi”
olabileceklerdir.

Kimi sağlık sektörünün, kimi mimarlık alanının, iktisat, sosyal, siyasi
alanların ve kimi de “adalet mezarlığının bekçisi” olarak yaşamlarını
sürdürürler.


Çünkü bizim
ülkemizde hiçbir çalışma cezasız kalmaz.

Gene de ve her koşulda yapılması gereken şey; mücadeleye devam etmektir.


Av.A.Erdem
Akyüz


https://www.facebook.com/erdem.akyuz.167


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet