TÜRKİ CUMHURİYETLER


Berfin Mahide
ERTEKİN
: BM GENEL KURULUNDA DAĞLIK KARABAĞ KONUSU VE İZLEYEN
GELİŞMELER
 

Yorum No : 2019 / 64




08.10.2019


Dağlık Karabağ
konusu, bu yıl 74. Oturumu düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda yine
özellikle Azerbaycan, Ermenistan ve Türkiye’nin gündem maddeleri arasında
yerini almıştır. Ermenistan, Dağlık Karabağ konusunu yeni bir söylem
geliştirerek ele almıştır.


BM Genel Kurulunda Ermenistan’ın Dağlık Karabağ Vurgusu


Oturumda
konuşma yapan Paşinyan konuşmasında, kendisinin önceden beri Dağlık Karabağ
konusunun çözümünün Azerbaycan, Dağlık Karabağ ve Ermenistan halkları için de
uygun olmasının gerekliliğini belirtiğini ancak bu söylemlere karşın
Azerbaycan’ın yapıcı bir adım atmayarak sadece Azerbaycan halkı için uygun bir
çözüm getirme isteği içinde olduğunu söylemiştir. Konuşmasının devamında
Paşinyan, muhtemelen Batı’nın ilgi ve desteğine mahzar olacağı beklentisi ile
yeni bir iddiada bulunmuş, Azerbaycan’ın Dağlık Karabağ Bölgesinde Sovyet
zamanındaki statüsünü kazanmak istediğini de söylemiştir. Azerbaycan’ın bu
isteğini beyhude bir çaba olarak nitelendiren Paşinyan, Dağlık Karabağ halkının
bağımsızlığını ilan etmesi, Azerbaycan’ın Sovyetlerden ayrılışının hemen
ardından olmuştur ifadelerini kullanmıştır ve konuşmasını Azerbaycan’ın konumunu, “Sovyetler
Birliğini restore etme düşüncesiyle aynı”
olduğunu söyleyerek
sürdürmüştür.[1] Yine BM Genel Kurulunun 74. Oturumunda
Dağlık Karabağ konusu hakkında konuşan Ermenistan’ın BM Daimi Temsilcisi
Büyükelçi Davit Knyazyan, “Sovyetler
Birliği’nin restorasyonu imkânsız olduğu kadar, Sovyet Azerbaycan’ın toprak
bütünlüğünün restorasyonu da imkânsızdır”
ifadelerini kullanmıştır.[2]


Ufak Bir Hatırlatma


Dağlık Karabağ
konusunda sert ve radikal bir tutum izleyen Paşinyan, son dönem demeçlerinde de
Dağlık Karabağ’ın Ermenistan’a ait olduğunu belirtmiştir; Paşinyan, 5 Ağustos
2019 tarihinde sözde Dağlık Karabağ Cumhuriyetinin başkenti Hankendi’de yaptığı
mitingde “Dağlık Karabağ Ermenistan’dır” ifadelerini kullanmıştır[3]. Vanadzor’da düzenlenen basın
toplantısında Paşinyan’ın “Karabağ Ermenistan’dır ve nokta” demesi, Paşinyan’ın
çelişkili demeçlerine ait bir başka örnektir[4]. Dağlık Karabağ bölgesi, Çarlık Rusya’nın
bölgeyi işgalinden önce demografik açıdan Azerbaycan Türklerinin çoğunlukta
olduğu bir bölge iken İşgal sonrasında Sovyetler Dönemi zamanında giderek
Ermeni nüfusun yoğunlaşıp Azerbaycan Türklerini geçen bir demografik yapıya
sahip bölge halini almıştır. Dağlık Karabağ bölgesi Sovyet dönemi ve öncesinde
de Azerbaycan’a ait bir bölge idi. Şu anda Azerbaycan halkının katliamı ve
yurtlarından terke zorlanması sonucu bölgede Ermeniler, nüfusa büyük çoğunlukla
hâkimdir.


Bu bağlamda
Paşinyan ve Büyükelçi Knyazyan’ın söylemleri ile Ermenistan yönetimi, şu an
Dağlık Karabağ’ın yeniden Azerbaycan hakimiyetine geçmesinin imkansızlığını
vurgulamak istemiştir; Dağlık Karabağ bölgesinin nüfus yapısını Azerbaycan
lehine dağıtılmasının olanaksızlığını ima etmiştir. Zira yakın sayılabilecek
bir döneme kadar Dağlık Karabağ bölgesinde Azerbaycan Türkeri’nin sayısı
çoğunluktaydı. Böylece yine Ermenistan yönetimi tarafından yapılan bu açıklama
bir anlamda Dağlık Karabağ bölgesinin, Ermenistan işgalinden önce Azerbaycan’a
ait olduğunun bir itirafı niteliğindedir.


BM Genel Kurulunda Azerbaycan ve Dağlık Karabağ Konusu


BM Genel
Kurulunun 74. Oturumunda Azerbaycan adına konuşma yapan Dışişleri Bakanı Elmar
Mammadyarov, Ermenistan’ın kendi halkını ve uluslararası toplumu yanılttığını
ifade etmiştir. Ayrıca Ermenistan’a, saldırgan tutumuna son vermesi ve
uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmesi konusunda çağrıda bulunmuştur.[5]


Böylece,
uluslararası toplum, Ermenistan’ın BM Genel Kurulu Kararına rağmen sürdürdüğü
işgalin haksızlığına ve Dağlık Karabağ’da ayrı BMGK’da ayrı konuşup algılarla
oynayışına şahit olmuştur.


Aliyev’in Dağlık Karabağ “Ünlemi”


Soçi’de Dağlık
Karabağ konusu hakkında konuşan Aliyev, “Dağlık
Karabağ’ın tarihi Azerbaycan toprağı olduğunu”
vurgulamış ve
Azerbaycanlılara karşı etnik temizlik yapıldığını ifade etmiştir. Ayrıca
“Karabağ Azerbaycan’dır, ünlem” ifadelerini kullanmıştır.[6]


Bu kapsamda
Aliyev’in sözleri Paşinyan’a, hem Dağlık Karabağ bölgesinde yaptığı mitingde
ifade ettiği sözlere hem de BM Genel Kurulunda yaptığı konuşmasına cevap olarak
algılanabilir. Bu bağlamda düşündüren bir diğer husus ise Ermeni Silahlı
Kuvvetlerinin işgali altındaki Dağlık Karabağ bölgesi konusunda, BM Genel
Kurulu Kararına rağmen Ermenistan yönetiminin söylemleri ile BM Genel Kurulunda
işgalin meşruiyetini, algılarla oynayarak kabul ettirme çabasıdır.


Lavrov’un Dağlık Karabağ Konusunda Açıklamaları


Dağlık Karabağ
konusunun çözümü için oluşturulan Minsk Grubu, üç eş başkanından birisi olan
Rusya’nın Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Paşinyan’ı “Dağlık Karabağ’ı Ermenistan’ın
ayrılmaz bir parçası”
olarak nitelendirdiği için eleştirmiştir.
Lavrov, bu açıklamaların Karabağ sorununu sona erdirme çabalarını engellediğini
de ifade etmiştir.[7] Lavrov’un bu açık eleştirisi ile Ermenistan
yönetiminin, Dağlık Karabağ konusunda radikal ve çözümü çıkmaza götüren söylem
ve tutumlara sahip olduğu yetkili bir ağızdan belirtilmiştir.


Fotoğraf:
Armenpress


[1] ““We should prove that democratic transformation in
Armenia is sustainable” – Pashinyan’s speech at U”, Armen Press, 26 Eylül 2019 https://armenpress.am/eng/news/989447.html


[2] “Armenian diplomat at UN: Restoration of Soviet
Azerbaijan’s ‘territorial integrity’ impossible as much as that of Soviet
Union”, Panorama.am,
30 Eylül 2019 https://www.panorama.am/en/news/2019/09/30/Armenian-diplomat-UN/2173901


[3] “ERMENİSTAN BAŞBAKANINDAN ŞOK SÖZLER: DAĞLIK KARABAĞ
ERMENİSTAN’INDIR”, AVİM
Bülten
, 06 Ağustos 2019 https://avim.org.tr/tr/Bulten/ERMENISTAN-BASBAKANINDAN-SOK-SOZLER-DAGLIK-KARABAG-ERMENISTAN-INDIR


[4] “Paşinya’dan Azerbaycan iddialarına cevap:
“Karabağ Ermenistan’dır ve nokta!””, Ermeni Haber Ajansı, 17 Eylül 2019 https://www.ermenihaber.am/tr/news/2019/09/17/PPa%C5%9Finyan-Karaba%C4%9F-Ermenistan/164405


[5] “AZERBAYCAN’DAN ERMENİSTAN’A BM’DE “DAĞLIK
KARABAĞ” ÇAĞRISI”, AVİM
Bülten
, 30 Eylül 2019 https://avim.org.tr/tr/Bulten/AZERBAYCAN-DAN-ERMENISTAN-A-BM-DE-DAGLIK-KARABAG-CAGRISI


[6] “Ortalık kızıştı! “Karabağ, tarihi Azerbaycan
toprağıdır””, Milliyet,
03 Ekim 2019 http://www.milliyet.com.tr/dunya/ortalik-kizisti-karabag-tarihi-azerbaycan-topragidir-6045746


[7] “Russian FM Critical Of Pashinian’s Karabakh Remark”,
www.azatutyun.am, 03 Ekim 2019,
https://www.azatutyun.am/a/30197687.html