ATATÜRK VE MİLLİYETÇİLİK


“Vatan ne Türkiyedir
Türklere, ne Türkistan


Vatan, büyük ve müebbet
bir ülkedir: Turan”         


Türk
dünyasının önemli fikir adamlarından Ziya Gökalp, Turan kavramını bu şekilde
açıklamayı tercih etmiştir. Gökalp’e göre Turan bir bölgeden ziyade sınırları
çizilememiş bir bütünlüğü temsil eder. Bu bütünlük coğrafi bir sınır çizmekten
öte bir ülkü birliğidir.


Bu
makalede kökeni hakkında tartışmaların hala devam ettiği Macarların, geniş
topraklara yayılmış Türklerle bağlantısı hakkındaki görüşlere ve yakın geçmişte
Macaristan’da yürütülen Turancılık hareketlerine yer verilecektir. Bu kapsamda
kadim Türklerdeki kurultay geleneğinden kısaca bahsedilerek, o dönemdeki
ritüellerin günümüzdeki Türk Cumhuriyetleri ve Türk topluluklarında toplanan
kurultaylara yansımaları incelenecektir.


Türk
topluluklarının katılımıyla Macaristan’da gerçekleşen Turan Kurultayı,
günümüzde belki de en çok ses getiren ve yukarıda bahsedilen ritüellerin
uygulama alanı bulduğu nadir etkinliklerden biridir. Yine bu makalede
Macaristan’da Turan Kurultayı fikrinin ortaya çıkış ve gelişim süreci hakkında
bilgilere yer verilip, kurultayı düzenleyen Turan Vakfı’ndan bahsedilecektir.
Katılım sağlayan ülkelerin kurultaya bakışı ve Macaristan’daki mevcut siyasi
partilerin Turan Kurultayı’na katılımı incelenecektir.


Bütün
bu konuların toparlanmasıyla Turan Kurultayı’nın Macaristan dış politikasını
inşa sürecindeki etkisi değerlendirme kısmında incelenmeye çalışılacaktır.


A) Turan Nedir?


“Sizlersiniz ey kavm-i Macar bizlere ihvan,


Ecdadımızın müşterek menşei Turan”[1]


Turancılık,
Türkiye’de 60 yıldan beri tartışılan bir konudur. Zaman zaman, Türklerle akraba
milletleri de içine alan bir sistem hâlinde düşünülmekle beraber bugün
“Turancılık” deyince Türkiye’de anlaşılan şey, tarihî mirasları da
dâhil olduğu halde bütün Türkleri tek devlet hâlinde birleştirmek ülküsüdür ve
her ülkü gibi nesillere bakan, kan ve can vergisi isteyen, gönüllere heyecan
katan bir inançtır.[2]


B) Macaristan’da Turan Hareketlerine Genel Bir Bakış


1.    
Turan
Kavmi Macarların Kökeni Hakkında Görüş Ayrılıkları


Ünlü
Macar Türkolog Prof. Dr. László Rásonyi’nin dediği gibi Macarların babası Türk,
Annesi Fin-Ugordur. Macarların bağlı olduğu Fin-Ugor kolu da yaklaşık 2000 sene
önce Fin ve Ugor olarak ikiye ayrılmıştır. Macarlar; Ostyak ve Vogullarla Ugor
kolunu oluştururlar.


Macarların
etnik soy kökünde ağırlık Fin-Ugor halklarında olsa da, Türklere ait Hun, Avar,
Bulgar, Peçenek ve Kuman unsurlarının varlığı da önemli bir tabakayı
oluşturmaktadır. Macar kültürü ve diliyle Türkçenin benzerlikleri üzerinde
duran Macar araştırmacılar Türk tarihi ve dilini de 19. yüzyıldan itibaren
ciddi bir şekilde araştırmışlar, Avrupa’da önemli bir Türkoloji ekolü
oluşturmuşlardır. Macarca ve Türkçe, Ural-Altay dil ailesine mensup olup Türkçe
Altay koluna, Macarca ise Ural koluna ait diller olarak bilinir. Bazı
araştırmalarda Türkçenin Altay dillerinden ziyade Ural dillerinden Macarca ile
ortaklıklarının daha fazla olduğu ortaya konmuştur. 400 temel kelime içinde
Türkçe-Moğolca ortaklık sayısı 105; Türkçe – Macarcada ise fiil yoğunluklu
ortaklık 132 olarak saptanmıştır.[3] Bu ortaklık Macaristan’da bazı çevrelerce
de Türk kökenli olduğu fikrine ağırlık kazandırmış ve Turancılık çerçevesinde
hareket etmelerine olanak sağlamıştır.


1.    
20
Yy.dan Günümüze Macaristan’da Turancılık Hareketleri


I.
Dünya Savaşı’nın başlaması Macar Turancılığı için önemli bir dönüm noktası
olmuştur. Batılı ülkeler sömürge yarışında ilerlerken, bu yarışta geri kalan
Almanya ve Avusturya-Macaristan, Osmanlı Devleti’ni de yanlarına alarak ittifak
kurduklarında gösterilen en önemli hedef Doğu olmuştur. I. Dünya Savaşı
sırasında Macar şair Arpad Zempleyni “Keletge Magyar” şiirinde;


“Doğuya Macar, Doğuya
bak!


Şerefli büyük akrabanı
orada bulacaksın…”
dizeleriyle Macarlara Turan’ı hedef göstermiştir.


Macarların
Turancı yaklaşımları kardeş gördükleri Osmanlı Türkleri de Macar Turancılarına
kayıtsız kalmamıştır. Yine I. Dünya Savaşı yıllarında İstanbul Fatih’te,
bugünkü İstanbul Belediyesi önünde Haşim İşca Geçidi’nden başlayıp, Fatih
Külliyesi’nin bitimine kadar devam eden ana caddeye “Macar Kardeşler Caddesi”
adı verilmiştir.[4] Caddenin açılışı için 1910’da
Macaristan’da kurulan Turan Cemiyeti’nin başkanı da İstanbul’a gelmiştir.[5]
1913’te Turan Dergisi basılır. 1920’de dokuz Turancı cemiyet ve birliğin
katılımıyla Macaristan Turan Federasyonu (Magyarország Turáni Szövetség)
kurulmuştur.


Macar
Turancılarının Türkiye ile olan ilişkileri Osmanlı Devleti’nin yıkılmasının
ardından da devam etmiş, hatta bir ulus devlet olarak kurulan Türkiye
Cumhuriyeti Macar Turancılarını daha fazla heyecanlandırmıştır. Kurtuluş Savaşı
yıllarında Avrupa’daki Türk karşıtı propagandaya karşı Türkleri destekleyen
haberler yapan Macaristan’daki Turan Haber Ajansı, Türklere karşı oluşan
olumsuz algıları değiştirmek için çalışmıştır.[6]


II.
Dünya Savaşı sonrasında Macaristan’ın Doğu Bloğu içinde yer almasıyla Macar
Turancılarının faaliyetleri de kesilmiş veya dondurulmuştur. Ancak bu yetmiş
yıllık dönem sonrasında Macaristan’daki Turancı hareketler gelişip Macaristan
fikir hayatında ve siyasetinde kendine önemli bir yer edinmiştir. 2003’te
kurulan Jobbik Partisi, Turancılığı mecliste temsil etmektedir. Fakat
Macaristan’daki Turancılık Jobbik Partisi ile sınırlı kalmamıştır.


Macaristan’daki
bu ilgi ve destek sadece Türkiye’ye yönelik değildir. Türk dünyasındaki başka
uluslararası sorunlar da Macaristan’da Türkler lehine destek bulmaktadır.
Macaristan Parlamentosu Başkan Vekili Sandor Lezsak’ın açılış konuşmasını
yaptığı kurultayda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) de temsil edilmiştir.
Bir Avrupa Birliği (AB) ülkesinde ve resmi bir organizasyonda KKTC bayrağının
dalgalanmasına itiraz eden Yunanistan’a karşılık, Macar yetkililer, KKTC
bayrağının dalgalanmasından şeref duyduklarını söylemişlerdir.[7]


Macaristan,
Azerbaycan lehine bir adım da 2012’de atmıştır. 2004’te NATO bünyesindeki ortak
bir program çerçevesinde Azerbaycan ve Ermenistan subayları bir araya
gelmiştir. Bu program esnasında Azerbaycan bayrağına hakaret ettiği gerekçesiyle
bir Ermeni subayı öldüren ve Macaristan’da tutuklu bulunan Ramil Seferov,
Azerbaycan’a iade edilmiştir. Macaristan’ın bu hareketi karşısında Ermenistan,
Macaristan ile olan tüm diplomatik ilişkilerini askıya almıştır.[8]
En önemli örneklerden biri de Azerbaycan-Macaristan ilişkilerinde
görülmektedir. Avrupa’nın birçok devleti Ermenistan’ın çıkarları doğrultusunda
hareket ederken Macaristan, Hocalı Soykırımı’nı tanıyan bir karar tasarısını
meclisinde görüşmüştür.[9]


Günümüzde
ise; Macaristan Turan Vakfı, Macaristan’da Macar, Türk ve Hun geleneklerini
korumak ve yaşatmak için kurulmuş olup bu çerçevede çalışmalarıyla
bilinmektedir.


C) Turan Kurultayı


1.    
Kadim
Türklerde Kurultay Geleneği


Bilindiği
gibi en eski çağlardan bugüne kadar, bütün toplumlar ve toplumları yöneten
hükümdarlar, devlet işlerini görürken, danışmak, istişare etmek, alıp
uygulayacakları kararları topluma benimsetmek, alınacak neticelerin
sorumluluğunu paylaşmak, en doğru olanı yapmak ve benzeri sebeplerle
danışmanlar edinmek ve daha önemlisi kurullar oluşturmak ihtiyacını
hissetmişlerdir. Günümüzde temsili parlamenter sistemle en gelişmiş seviyesine
varan bu olgu, gerek Batılı gerekse Doğulu toplumlarda kökü en eski çağlara
uzanan bir geçmişe sahiptir.


“Toy”
kelimesi “meclis-toplantı”, “Devlet Meclisi” anlamına gelmektedir.[10]
Kelimenin bir diğer ve yaygın anlamı da bayram[11],
ziyafet ve eğlenceli yemeklerdir.[12] Moğolca toplanmak, bir araya gelmek
anlamındaki “khuril, khural-khuri, kuril” köküne[13]
yine Moğolca “tai” ekinin ilave edilmesiyle türetilmiş bir terim olan kurultay
kelimesi zamanla Türk devlet meclisi “toy”un yerini almıştır. XIII. yüzyılın
ortalarından itibaren kaynaklarda geçmeye başlayan bu kelime toy yerine
kullanılmaya başlanmış, toy ise yemekli eğlence için kullanılır olmuştur.[14]


Toy
geleneğinin aslı olan ilk meclis ya da toplantılar, Asya Hun İmparatorluğu’nda
Mao-tun dönemine kadar geriye uzanmaktadır. Hunların yanı sıra diğer bütün Türk
devletlerinde de bu tür toplantıların yapıldığını, meclislerin toplandığını
görüyoruz.


Göktürkler’de
de bu toplantılardan yapılmaktadır. Bu toplantılar aynı zamanda bir bayram gibi
kutlamalara sahne olur, at yarışları yapılır, şarkılar söylenir, kımız denilen
içki bol miktarda içilirdi. Bu toplantı vesilesiyle kurulan mecliste de devlet
işleri görüşülür, yeni hakan seçimi yapılır hatta iktisadi ve kültürel
meselelere çözüm bulunurdu.[15] Uygurların da buna benzer devlet
işlerinin görüşüldüğü meclisi bulunmaktaydı. Öteki bütün Türk devletlerin de
meclisi vardı. Atilla zamanında Hun Devleti’nde siyasi hayatta nüfuzları büyük
asillerin oluşturduğu bir istişare meclisi devletin yönetiminde önemli söz
sahibiydi.[16]


Tabgaç
Devleti’nde böyle bir devlet ve nazırlar meclisi, Hazar Devleti’nde “İhtiyarlar
Meclisi”, Peçeneklerde “Komenton” denilen önemli kararların alındığı meclis ve
Tuna Bulgar Devleti’nde “Millet Meclisi” bulunmaktaydı.[17]


Oğuz
Türklerinde de aynı amaçla Toy’lar düzenlendiğini görüyoruz. Devlete bağlı
bireylerin de bir sadakat göstergesi olarak katıldığı bu törenler, Oğuzların
içtimai ve siyasi hayatında önemli bir yer tutuyordu. Oğuzlar yine “Tirnek”
(Dernek) ya da Kengeş Toyu denilen meclisleri çeşitli vesilelerle toplar
kararlar alırlardı.[18]


2) Türk Cumhuriyetleri ve Türk Topluluklarında Toplanan
Kurultaylar


Günümüzde
de dünya çapında Türk kurultayları düzenlenmektedir. Turan Kurultayı, Türk
Dünyası Gençlik Kurultayı, Dünya Karapapak Türkleri Kurultayı, Türk Devlet ve
Toplulukları Dostluk Kardeşlik ve İşbirliği Kurultayı, Uluslararası Türk Dili
Kurultayı, Dünya Uygur Kurultayı ana kadar düzenlenmiş dünya çapında kurultaylara
örnek olarak verilebilir.


  • Türk Dünyası Gençlik
    Kurultayı


Dünya
Türk Gençleri Birliği (DTGB), Şubat 1992’de Tatar Gençleri Birliği Azatlık’ın
öncülüğünde Rusya Federasyonu içindeki Türk Devlet ve Toplulukları ile Kırım ve
Azerbaycan’dan gençlik teşkilatlarının katıldığı Türk Dünyası Gençlik
Kurultayı’nda doğmuştur. DTGB gönüllü, bağımsız, milletlerarası bir demokratik
platform olarak kurulmuş ve temelini uluslararası normlardan, insan hakları
deklarasyonuna uygun olarak devletlerarası anlaşmalardan almıştır. Bugün
Türklerin yaşadığı 36 ülkeden 41 kuruluşu üye ve gözlemci statüsünde bünyesinde
barındıran DTGB, bu haliyle, uluslararası gençlik örgütlerinin en büyükleri
arasındadır. Bugüne kadar toplam 12 kurultay toplanmıştır. Her kurultay ayrı
bir Türk yurdunda gerçekleştirilmiştir. Kurultaylarda Türk Dünyasının dört bir
köşesinden gelen gençler, birbirlerini tanıma fırsatı bulup, Türk kültürünün
farklı renklerine şahit olmaktadır. Türkçenin farklı ağız ve şivelerine
aşinalık kazanmalarını amaçlamıştır. TİKA’nın desteğiyle gerçekleştirilen
kurultayların delegeleri hemen her sene yaklaşık beşte bir oranında
değişmektedir. Kurultaylar da siyaset, ekonomi, tarih, dil-edebiyat, iletişim,
kültür -sanat, din, ekoloji, spor komisyonlarında çalışmalarını yürütmektedirler.[19]


  • Dünya Karapapak
    Türkleri  Kurultayı


Dünya
Karapapak Türkleri Birliği Genel Başkanı Seyfullah Türksoy, “Bu kadim
toplumun kültür değerlerini ve geleneklerini yaşatmak, aralarındaki kültürel -
ekonomik ve akrabalık ilişkilerini güçlendirmek amacıyla İstanbul’da 1. Dünya
Karapapak Türkleri Kurultayı düzenlenmiştir. Kurultayın başta Borçalı olmak
üzere pek çok bölgede azınlık şeklinde yaşayan bu kadim Müslüman-Türk
topluluğuna ilgiyi artırmasını, eğitim, ekonomi, kültür başta olmak üzere
çeşitli alanlarda bu bölgelerin gelişmesine katkı sunmasını hedefliyoruz”
değerlendirmesinde bulunmuştur. Karapapak – Terekeme Türkleri arasındaki
birlik, beraberlik, dayanışma ve iş birliği ruhunu canlandırmayı amaçladıklarını
dile getiren Türksoy, “Amacımız, eski Oğuz – Kıpçak geleneklerini en çok
yaşatan topluluklardan biri olan Karapapak – Terekemeler’in, zengin kültür
mirasını ortaya koymaktır. Kaybolmaya yüz tutan, unutulan, körelen gelenekleri
ve kültür değerlerini yeniden hatırlatmak ve yaşatılması için çalışmalara devam
etmekteyiz.” açıklamasında bulunmuştur.[20]


  • Türk Devlet ve Toplulukları
    Dostluk Kardeşlik ve İşbirliği Kurultayı


Türk
İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) ile Türk Devlet ve Toplulukları
Dostluk, Kardeşlik ve İşbirliği Vakfının (TÜDEV) işbirliğinde düzenlenen Dünya
Ekonomik Forumu benzeri bir forumdur. Kurultay’ın 10.su 18-20 Eylül 2006’da
Antalya’da, 11.si Kasım 2007’de Bakü’de düzenlenmiştir. Kurultayın başlama
anında demir dövülmesi geleneksel ritüeli haline gelmiştir. Türkçe Konuşan
Ülkeler Zirvesi daimi sekreteryasının kurulması ardından kurultayın merkezinin
de belirlenmesi ve iki yılda bir yapılmak üzere kurumsallaştırılması
öngörülmektedir.


Kurultaya
ülkelerden bürokratlar, uzmanlar, akademisyenler, işadamları ve sivil toplum
kuruluşlarının temsilcileri katılmaktadır.[21]


  • Uluslararası Türk Dili
    Kurultayı


Türk
Dil Kurumunun kuruluşundan bu yana yürüttüğü en mühim faaliyetlerden biri olan
Türk Dili Kurultaylarından sekizincisi bu yıl 26 – 30 Eylül 2016 günlerinde
Ankara’da gerçekleştirilmiştir. Dünyadaki Türk dili araştırmalarında çok mühim
bir yeri olan ve milletlerarası bilim çevrelerince kurumlaşmış ilmî toplantı
olarak kabul edilen bu faaliyetin temeli, Türkiye Cumhuriyeti’nin ve Türk Dil
Kurumunun kurucusu Gazi Mustafa Kemal tarafından atılmıştır.[22]


Kurultayda
Türk dilinin Türk dünyasındaki konumu hakkında görüşler ve karşılıklı
ilişkilerin kuvvetlendirilmesi hususu dile getirilmektedir.


Türk
dilinin bir eğitim ve bilim dili olarak geliştirilmesi konusuna dikkat
çekilmeye çalışılmaktadır.


  • Dünya Uygur Kurultayı


Dünya
Uygur Kurultayı Sincan Uygur Özerk Bölgesi içindeki ve dışındaki Uygurların hak
ve çıkarlarını savunmayı amaçlayan, sürgüne gönderilmiş Uygurların oluşturduğu
uluslararası bir örgüttür. Uygurların sesini dünyaya duyurmak hedefiyle yola
çıkan örgütün onursal başkanı ise Mehmet Rıza Bekin’dir.[23]


D) Macaristan Turan Kurultayı ve Macaristan Dış Politikasına
Yansımaları


1 ) Macaristan’da Turan Kurultayı Fikrinin Ortaya Çıkış Süreci ve
Gelişimi


İlki
2007’de Kazakistan’da düzenlenen ve adı “Madjar-Macar Kurultayı” olan programın
temellerini Andras Zsolt Biro adlı Macar antropolog ve beşeri biyolog (aynı
zamanda Doğa Bilimleri Müzesi araştırmacısı) bir Kazakistan seyahati sırasında
atmıştır. 2006’da Kazakistan’da yaptığı araştırmalarda veriler ve genetik
örnekler toplayarak Kazakistan sınırları içinde varlığını devam ettiren Madjar
kabilesi ve Karpat Havzası Macarları arasında sadece isim benzerliği olmadığını
aynı zamanda genetik bağların da olduğunu kanıtlamıştır. Araştırma sonuçları
dünyanın en önemli bilimsel dergilerinden olan “American Journal of Pysical
Anthropology” de yayımlanmasının ardından araştırma diğer ulusların da
dikkatini çekmiş ve araştırma grubuna da büyük bir ün kazandırmıştır. Aralık
2007’de Andras Zsolt Biro Kazakistan Kültür Bakanı Yermukhamet Yertisbayev’den
bir nişan alarak ödüllendirilmiştir. Ayrıca kendisine Madjar halkı fahri
üyeliği de verilmiştir.


2007’de
Kazakistan’da ilk “Madjar-Macar Kurultayı” Andras Zsolt Biro önderliği ve bir
Macar heyeti eşliğinde düzenlenmiştir. Adı daha sonra “Turan Kurultayı”na
çevrilen ve 2008’den itibaren Macaristan’da iki yılda bir gerçekleştirilen
etkinlikler 2010 yılından itibaren Macar Turan Vakfı tarafından
düzenlenmektedir. Macaristan’ın Bugaç şehrinde yapılan ve Türk kavimlerinin
birbiriyle kaynaşmasını amaçlayan kurultay dünyanın en büyük gelenek yaşatıcı
kutlaması olarak kabul edilmektedir.


Katılımcılar,
Macar geleneğinde olduğu gibi akraba milletlerin belleğinde de yer etmiş olan
büyük kahramanlarımız olarak niteledikleri Attila, Bayan Kağan, Madjar Baba, Karçıg
Batır ve Arpad’ı birlikte saygıyla anmışlardır. Kurultay sonunda katılımcı
halkların kardeşliğini vurgulayan “Tanrı’nın isteğiyle Macar, Madyar, Kazak,
Özbek, Türk, Uygur (Doğu Türkistanlı), Kırgız, Başkır, Çuvaş, Bulgar, Tatar,
Türkmen, Moğol, Buryat, Nogay, Gagavuz, Karaçay, Yakut ve Japonlar Hun
kardeşlerdir.” cümlesinin yer aldığı bildiri delege temsilcileri tarafından
imzalanmıştır. Kurultaya bilim adamları, politikacılar ve diplomatların yanı
sıra askeri müzik ve halk dansları toplulukları yoğun olarak katılırlar.
Kurultayda ortaya konulan gösteriler tarihsel ve kültürel aslına uygun olarak
düzenlenmiştir. Mesela ziyaretçinin içinde kendi atasıyla karşılaştığı bir
“Atalar Çadırı”, şaman davulu, okçuluk yarışması, eski zırhları yapma
atölyeleri katılımcıların ilgisini çekmektedir.[24]


1.    
Turan
Kurultayı’nı Düzenleyen Turan Vakfı


Macaristan
Turan Vakfı, Macaristan’da Macar, Türk ve Hun geleneklerini korumak ve yaşatmak
için kurulmuş olup bu çerçevede çalışmalarına devam etmektedir.


Macaristan
Turan Vakfı Başkanı Biro Andras Zsolt, Türkiye dâhil 21 ülkeden 27 Hun, Macar
ve Türk boyunun 120 farklı ekibinin müzik ve halk oyunu gösterilerinin
sergilendiği, katılan ülkeleri temsil eden sanatçıların performansları ve
konserlerinin sabaha kadar sürdürüldüğü, at ve silah gösterileri ile ok
yarışmaları gibi etkinliklerle Hun ve Türk kökenli kardeş ülkelerin Bugaç
Ovası’nda bir araya gelmesinin önemine dikkat çekmektedir.


Türkiye
ve Macaristan’dan katılımcıların yanı sıra Azeri, Avar, Başkurt, Balkar,
Buryat, Çuvaş, Gagavuz, Kabardino, Karaçay, Karakalpak, Kazak, Kırgız, Kumuk,
Moğol, Nogay, Özbek, Tatar, Tuva, Türkmen, Uygur ve Yakut boylarının davet
edilmek sureti ile tüm Türk Dünyasının bir araya getirildiği nadir
etkinliklerden birine ev sahipliği yapmaktadır.[25]


1.    
Kurultaya
Katılan Ülkeler ve Bu Ülkelerin Turan Kurultayına Bakışı


Macaristan’ın
ev sahipliğinde gerçekleştirilen bu büyük toplantıya 2014 yılında Kazakistan
(Kültür Bakanı seviyesinde) başta olmak üzere, Türkiye, Azerbaycan,
Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan, Kıbrıs, Dağıstan, Tataristan,
Adige-Çerkeş, Başkurdistan, Doğu Türkistan, Kerkük, Makedonya, Tuva, Yakut,
Altay, Hakas, Güney Azerbaycan, Kırım ve Sekellerin yanında Koreliler, Moğollar
ve ilk olarak da Bulgarların da katılımıyla 375 resmi delege iştirak etmiştir.
Bunların yanı sıra resmi delege olmayan çeşitli ülkelerden çok sayıda temsilci
katılmıştır.


Bu
arada şunu da belirtmek gerekir ki, kurultay öncesi, Kıbrıs Türkleriyle, Doğu
Türkistanlıların (Uygurlar) ve kurultaya katılacağını öğrenen Yunanistan ve
Çin’in diplomatik misyonu, Macar parlamentosu nezdinde girişimde bulunarak
Kıbrıs Türkleriyle, Uygur Türklerinin kurultaya katılmamaları için epey çaba
sarf etmişse de Çinlilerin ve Yunanlıların istekleri gerek Kurultay Komitesi,
gerekse Macar Parlamentosu tarafından kesin bir dille reddedilmiştir.


Nitekim
kurultaydan bir gün önce bütün delegelerin resmi davetlisi olarak bulunulan Macar
Milli Meclisi’nde, Meclis Başkan Vekili olarak hoş geldiniz konuşması yapan
Sándor Lezsák başta olmak üzere, Başbakanlık müsteşarı ve Turan Kültür Vakıf
Başkanı Biro Andras Zsolt yaptıkları konuşmalarda bu toplantıya katılımlar
konusunda bir takım sıkıntılar yaşanmış olmasına rağmen, bunları aştıklarını ve
asırlardır ayrı coğrafyalarda yaşayan Turan kavimlerinin yeni yüzyılı inşa
etmede bir araya gelerek gösterdikleri dayanışma ve kardeşliğin her şeyin
fevkinde olduğunu ifade etmişlerdir. Daha önemlisi, Meclis Başkan vekiliyle,
Başbakanlık Müsteşarının “Doğu – Batı” ilişkilerinde “Turan halklarıyla”,
Macaristan arasındaki ilişkilerin geleceğe yönelik kalıcılığına yapmış
oldukları vurgu, bu kurultaya daha da önem katmıştır.


Katılımcı
milletler ve kabileler listesi: Azeri, Avar, Başkurt, Bulgar, Balkar, Buryat,
Çuvaş, Gagavuz, Kabardino, Karaçay, Karakalpak, Kazak, Kazakistanlı Madyar,
Kırgız, Kımık, Moğol, Nogay, Özbek, Özbekistanlı Madcar, Tatar, Türk, Tuva,
Türkmen, Uygur, Yakut, Macar.


Kurultayı
Macar – Turan Vakfı ve bu vakıf tarafından kurulmuş Turan Birliği
düzenlemektedir. Turan Birliği Karpat Havzası’ndaki Macar gelenek yaşatıcıları
birleştirmekte ve diğer Turan milletleri ile yakın ilişkiler kurmaktadır.
Kurultay partnerlerini şu şekildedir:[26]


















Ulu
Dala Vakfı- Kazakistan

Velikaya
Stepa Vakfı- Kazakistan

Ostrov
Krim- Rekonstrüksiyon atölyesi- Kazakistan

UKİD-
Türkiye

Türk
Geleneksel Okçuluk Birliği- Türkiye

Akal
Teke Yetiştiriciler Birliği- Türkmenistan

Uygur
Dünya Kongresi

Turan
Birliği- Özbekistan

Belbogli
Kurash Birliği- Özbekistan

Turan
Gençler Birliği- Azerbaycan

Kırgız
Geleneksel Okçular Birliği- Kırgızistan

Manas
Ata Vakfı- Kırgızistan

Moğol
Atlı Sporları Birliği- Moğolistan

Bagatur-
Hun/Bulgar Gelenek Yaşatıcı Birliği – Bulgaristan

Kök
Böre- Başkurt Gelenek yaşatıcı Birliği- Başkurtistan/ Rusya Federasyon


Belçika’dan
etkinliğe katılan başta Azerbaycan Dostluk Cemiyeti Başkanı Ayhan Demirci ve
eski Gent Türk Ocağı Başkanı Recep Tuncer Sarı, Macaristan’da düzenlenen bu
kurultaya katılmaktan ötürü büyük onur duyduklarını, Türk Dünyasındaki
kardeşliği gördüklerini ve bu organizasyona katılmaya ve katkı sunmaya devam
edeceklerini söylemiştir.[27]


1.    
Bugaç’taki
Turan Kurultayı ve Macaristan’daki Mevcut Siyasi Partilerin Turan Kurultayına
Katılımı


2008 Turan Kurultayı


Macar
gelenek yaşatıcılar Kazakistan’dan dönünce, bu kavim toplantısını yani
kurultayı Macaristan’da da düzenlemeyi kararlaştırmışlardır. 2008’in Ağustos
ayında gerçekleşen programa Kazakistan’daki Madjar kabilesi özel konuk olarak
davet edilmiştir.  O zamana kadar görülmemiş bir işbirliğine tanık
olunmuştur. Bu kutlamaya 6 metre uzunluğunda, Macar ve bozkır motif dünyasıyla
zenginleştirilerek Sándor Nemes adlı ahşap yontma ustası tarafından yontulmuş
bir hayat ağacı hazırlanıp armağan edilmiştir.


Kurultay
danışmanlığında,  heyetler iki yıl sonra -2010 yılında- bütün Hun-Türk
bilinçli halkların buluşmasını düzenlemeye karar verdiler.


2010 Turan Kurultayı


Büyük
Kurultay 2007’deki ilk ve 2008’deki ikinci kurultayın özüne ve formuna uygun
olarak 2010’da yine gerçekleşti. Orta ve iç Asya, Anadolu ve Kafkas’lardaki
akraba ilişkilerini güçlendirdi. Katılımcılar Macar geleneğinde olduğu gibi
akraba milletlerin belleğinde de yer etmiş olan büyük kahramanlarımız Attila,
Bayan Kağan, Madyar Baba, Karçıg Batır ve Arpad’ı birlikte saygıyla andılar.


Birçok
Macar gelenek yaşatıcı Kurultay’a katılmıştır ve izleyicilerin sayısı 2008′e
göre iki katına yükseldi. 2010 yılından itibaren Macar Parlamentosu Başkan
Yardımcısı Sándor Lezsák kurultayın baş koruyucusu olmuştur.


2012 Turan Kurultayı


Önceki
yıllarda alınan karar ışığında Kurultay-Macar Kavim Toplantısı, diğer Turan milletlerinin
temsilcileri de davet edilerek her iki yılda bir düzenlenmektedir. Kurultay
2012 yılında da gerçekleşmiştir ve temsilciler artmıştır. Özbekistan’ın
Karakalpak Özerk topluluğu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Dağıstanlı Avarlar
ve Tuva temsilcileri de yer aldı. 2012 yılında Avrupa’nın en büyük gelenek
yaşatıcı kutlaması gerçekleşmiştir. Asıl gün olan ikinci günde yaklaşık 160 bin
kişi ziyaret etmiştir.


2014 Turan Kurultayı


Üzerlerinde
taşıdıkları zırhlar, kalkanlar, sırtlarında sadaklarında ok ve yaylar,
başlarında börkler, ellerinde bayraklarla 325 süvarinin geçit törenini takiben
Turan Vakfı Başkanı Biro Andras Zsolt’un yaptığı hoş geldiniz konuşmasıyla
şölen başlamıştır. Mükemmel bir koreografi ile her süvarinin taşıdığı Turan
halklarının bayraklarıyla yaptıkları atlı gösteri ve meydanda yakılan dev bir
ateş Bugaç’ta toplanmış binlerce (300 bin) insanı heyecanın zirvesine taşırken,
şölen boyunca ovada kurulan dev çadırlar Turan dünyasıyla ilgili kimilerinde
panellerin ve tartışmaların yapıldığı, kimilerinde resim ve arkeolojik
malzemelerin sergilendiği, kimilerinde uzak diyarlardan gelmiş müzik
topluluklarının icra edildiği bozkır kültürüne ev sahipliği yapmıştır. [28]


2016 Turan Kurultayı


Macar-Turan
Vakfı’nın inisiyatifiyle düzenlenmekte olan kurultayın ilk günü milli
giysileriyle gelen heyet üyeleri Macaristan Parlamentosu’na toplanmıştır. 
Kurultayın açılış konuşmalarını Macaristan’ın devlet adamı, şair, eski
Macaristan Parlamento Başkan Yardımcısı Sándor Lezsák ve Macar-Turan Vakfı
Başkanı Biro Andras Zsolt yapmıştır.


Bu
sene Azerbaycan, Başkurdistan, Buryatya, Dağıstan, Kazakistan, Kırgızistan,
Türkiye gibi dünyanın 15 ülke ve bölgelerinden katılımcıları bir araya toplayan
Turan Kurultayı Macaristan’ın Bugac şehrinde çeşitli etkinliklerle devam
etmiştir.


Etkinlikte
Azeri, Avar, Başkurt, Bulgar, Balkar, Buryat, Çuvaş, Gagavuz, Kabardino,
Karaçay, Karakalpak, Kazak, Kazakistanlı Madyar, Kırgız, Kumuk, Moğol, Nogay,
Özbek, Özbekistanlı Madcar, Tatar, Türk, Tuva, Türkmen, Uygur, Yakut ve Macar
katılımcılar yer almaktadır.[29]


Bütün
Türk topluluklarını birbirlerine yakınlaştırmak amacıyla 2007’den bu yıla kadar
düzenlenen Türk Kurultayı’nın bu yılki ayağında birbirinden renkli görüntüler
ortaya çıktı. İlki Kazakistan’da yapılan kurultay, 2008’den beri Macaristan’da
sürdürülmüşür.


Macaristan’ın
Bugac kentinde 10-12 Ağustos’ta düzenlenen kurultayın açılışını Macaristan
Parlamentosu Başkan Vekili Sándor Lezsák yaptı. Etkinlik öncesinde Macaristan
Başbakanı Viktor Orban da kurultayı düzenleyen Macar Turan Vakfı’na 251 bin
euroluk yardımda bulunmuştur.[30]


Bunun
yanı sıra; 2012’de yapılan IV. Turan Kurultayı’nda Göktürk harfleriyle kaya
üzerine yazılmış Dünya Türklüğünün bir yerde toplantısının belgesi de kabul
edilmiştir. Macaristan Meclisi’nde 3. parti konumundaki Jobbik Partisi’nin adı
da kurultay alanında Göktürk harfleriyle yazılı afişlerde yer almıştır.[31]


5) Turan Kurultayı’nın Macaristan Dış Politikası Yapım Sürecine
Etkisi


Türk
ve Turan ellerinden 22 farklı kimliğe sahip 250 binden fazla insan zaman ve
mesafe kavramlarını hiçe sayarak asırlar boyunca aynı kültürel değerlere sahip
olduklarının idraki içinde ortak anlaşma zemini oluşturmuşlardır.


Avrupa
Birliği üyelik sürecinde Türkiye’ye en önemli destekçilerden de biri
Macaristan’dır. Hazar doğalgazının NABUCCO Projesi kapsamında
Türkiye-Balkanlar-Macaristan üzerinden Avrupa’ya ulaştırılması da enerji
politikaları açısından Macaristan’ı Türkiye açısından önemli hale
getirmektedir. Türkiye ile Macaristan arasındaki ticaret hacmi son on yılda
dört kat artarak 2 milyar dolar civarına ulaşmıştır. Türkiye ile Macaristan
NATO üyesi iki ülke olarak birbirini stratejik ortak olarak görmektedir.[32]
Macaristan’ın Türkiye’ye olan desteği halen devam etmekte olup 1915 olaylarına
ilişkin Ermeni iddialarının tanınmasına yönelik tasarı 4 Ekim 2016 tarihinde
reddedilmiştir.[33] Son yıllarda Türkiye’den Macaristan’a
yüksek öğrenim almak için giden gençlerin sayısında bir artışın olduğu da
dikkati çekmektedir.


Macaristan’ın
desteği sadece Türkiye’ye ile sınırlı kalmamıştır. Türk dünyasının başka
sorunlarıyla da yakından ilgilenmiştir. Çin ve Yunanistan muhalefetine karşı
Kıbrıs Türkleriyle ile Uygur Türklerini savunmak her Avrupa devletinin yapmaya
cesaret edeceği bir iş değildir. Hocalı Soykırımının tanıyan karar tasarısını
meclisinde görüşerek Azerbaycan’a destek olan nadir devletlerden biri olmuştur.


Kırgızistan
Dışişleri Bakanı Erlan Abdildayev, ziyaret için gittiği Macaristan’da, Orta
Asya pazarına geçiş avantajı ile yeni adımlar atmıştır. Macaristan Dış Ticaret
ve Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto, Avrupa Birliği’nin, enerji kaynakları,
ticaret potansiyeli ve Asya pazarlarına transit geçiş fırsatlarından dolayı
Orta Asya bölgesine büyük ilgi gösterdiğini söylemiştir. Szijjarto ayrıca, Macaristan
ile Kırgızistan arasındaki işbirliğinin daha da güçlendirilme kapsamında Macar
devletinin 25 Kırgız öğrenciye burs tahsis edeceğini de kaydetmiştir. Erlan
Abdildayev ise Macar-Kırgız ilişkilerinin son dönemde büyük bir ivme
kazandığını belirtip, gelecekte ekonomik işbirliğine de büyük önem verilmesi
gerektiğini söylemiştir.[34]


Kazakistan’ın
bağımsızlığını kazanmasının ardından, yakaladığı istikrar ile ekonomisini hızla
büyüttüğünü ve Macaristan’ın bölgedeki en büyük ortağı olduğunu belirten Viktor
Orban, ikili ilişkileri geliştirerek doğuya açılmak istediklerini söylemiştir.[35]


Geçtiğimiz
yıllarda, Türkmenistan devlet başkanı Gurbanguli Berdimuhammedov başkanlığında
toplanan Bakanlar Kurulu toplantısında Macar Cumhurbaşkanı Pal Scmitt’in
ziyaretine ilişkin konu ele alınmıştır. Söz konusu ziyaret ile ilgili konuşan
Berdimuhammedov, Scmitt’in ziyaretinin Türkmenistan ile Macaristan arasındaki
ikili münasebetlerin daha da geliştirilmesine önemli katkı sağlayacağını
belirtmiştir. İki ülke arasındaki işbirliğinin geliştirilmesi için önemli
potansiyelin bulunduğunu da belirten Berdimuhammedov, Macar mevkidaşı
Schmitt’in ziyaretinin Türkmenistan ile Avrupa Birliği ilişkileri açısından da
ayrı bir önem taşıdığını söylemiştir.[36]


Bu
verilerden yola çıkarak Macaristan’ın Türkiye ve Türk dünyası ile ilişkilerinde
ılımlı davranmayı tercih eden bir ülke olduğunu söyleyebiliriz. Macaristan’ın
bir Avrupa ülkesi olduğunu göz önünde bulundurarak Türk dünyasının lehine tutum
sergilemesinin uluslararası alanda Türk diasporalarına katkı sağladığını da
ifade edebiliriz.


E) Değerlendirme


İlk
bölümde bahsedildiği üzere son dönemlerdeki çalışmalarla Türkçe – Macarca
arasındaki ortaklıkların fazlalığı dikkat çekmiştir. Bu durum göz önüne
alındığında Türk ve Macarların bazı tarihçilerin iddia ettiği gibi aynı
ataların torunu olduğu tezi güçlenmektedir.


Türk
toplumu eski çağlardan beri devlet işlerini görüşmek, devletin ihtiyaçlarını
karşılamak, gerektiği noktada istişare etmek için bilinçli şekilde toplantılar
düzenlemiştir. Örgütlenmiş toplum yapısının Türk geleneğinde binlerce yıldan
günümüze uzandığını işaret etmekte olacak ki, kurultaylar günümüzde halen toplanmaya
devam etmektedir.


Macaristan
atalar mirası olarak gördüğü Turan’a sahip çıkmak için önemli bir adım
atmıştır. Turan Kurultayı’na sadece kültürel bir etkinlik olarak bakmak yanlış
olabilir. Bu kurultay Türk gelenek ve göreneklerinin yaşama fırsatı bulduğu
nadir bir kardeş toplantısıdır. Kıbrıs Türkleri ile Uygur Türklerinin; Çin ve
Yunanistan’ın yoğun muhalefetine karşı kurultaya çağrılması, Türkiye ve
Azerbaycan’a uluslararası alanda destekleri bu kurultayın bir kardeş toplantısı
olduğunu ve hiçbir Türk’ün dışlanmasının söz konusu olmadığı fikrini
pekiştirmeye yardımcı olabilir. Kazakistan, Kırgızistan ve Türkmenistan
örneklerinden yola çıkarak Macaristan’ın Türk dünyasına karşı olumlu bir
tavrının olduğu da savunulabilir.


Turan
coğrafyasının yalnız Anadolu ve Asya ile sınırlı olmadığının anlaşılması
bakımından Macaristan’ın bu kurultayı düzenlemesi önem arz etmektedir. Ortak
tarihî köklerinin bilincinde olan Türk topluluklarının uluslararası platformda
verdikleri birlik mesajı, Türk dünyasının gücünü dünyaya göstermek için önemli
bir fırsattır.


[1]
Muhsin Kadıoğlu, Turan Yolunda Macaristan İzlenimleri ve Turancılık, İstanbul:
Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 2014, s. 6.


[2] 
Hüseyin Nihal Atsız, Turancılık, Milli Değerler ve Gençlik, İstanbul: Ötüken
Neşriyat, 2015, s. 15.


[3]
Osman Karatay, Türklerin Kökeni, Ankara:  Kripto Basın Yayın, 2011, s.
81-94, 114-120.


[4]
Bela Kun, “Turan’ın Mirası: Macar Kardeşler Caddesi”, Turan Dergisi, Sayı 1,
Ocak 2005, s. 3.


[5]
Erol Cihangir, “Türk Macar Buluşmaları Macar Turancılığı”, Turan Dergisi, Sayı
1, Ocak 2005, s. 45.


[6]
Tarık Demirkan, “Macar Turancıları, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2000,
s. 50.


[7]
“Turan Kurultayı’nda Türkiye Rüzgârı”, 27 Ağustos 2012, http://www.sabah.com.tr/yasam/2012/08/27/turan-kurultayinda-turkiye-ruzgri,
(2 Ekim 2016)


[8]
“Subay Krizi İlişkileri Dondurdu”, 1 Eylül 2012, http://www.sabah.com.tr/dunya/2012/09/01/subay-krizi-iliskileri-gerdi,
(2 Ekim 2016)


[9]
“Ermenistan Şokta: Hocalı Soykırımı Macaristan Parlamentosunda”, 19 Ekim 2012, http://www.1news.com.tr/yazarlar/20110416092716237.html,
(2 Ekim 2016)


[10]
İbrahim Kafesoğlu, Türk Milli Kültürü, İstanbul, 1984, s. 248. Aynı yazar,
“Yanlış Kullanılan Türk Kültür Terimlerinden Birkaç Örnek: Ulus, Yasa,
Kurultay”, Tarih Enstitüsü Dergisi, Sayı: 12 (1981–1982), s. 249–258.


[11]
A. Caferoğlu, Uygurca Sözlüğü, İstanbul, 1972; Ö. İzgi, “Hunlar ve Göktürkler
ve Uygurlarda Geleneksel Festival ve Eğlenceleri”, İ.Ü. Tarih Dergisi, Sayı:
31, İstanbul, 1977, s. 29–36.


[12]
Türkçe Sözlük, T.D.K., 2. Cilt, s. 1200.


[13]
Bahaeddin Ögel, Türklerde Devlet Anlayışı, Ankara, 1982, s. 73. Kurul
kelimesinin Türkçe olduğunu söylemektedir.


[14]
Barthold, Orta Asya Türk Tarihi Hakkında Dersler, Ankara, 1975, s. 279; İ.
Kafesoğlu, a.g.m., s. 256; F. Sümer, a.g.e. , s. 400; B. Ögel, a.g.e., s.
73-104.


[15]
İ. Kafesoğlu, Türk Milli Kültürü, İstanbul, 1984, s. 248. Aynı yazar, “Yanlış
Kullanılan Türk Kültür Terimlerinden Birkaç Örnek: Ulus, Yasa, Kurultay”, Tarih
Enstitüsü Dergisi, Sayı: 12 (1981–1982), s. 248.


[16]
Gyula Nemeth, Atilla ve Hunları, (Ter. S. Bastav), Ankara, 1982, s. 85.


[17]
İbrahim Kafesoğlu, Türk Milli Kültürü, İstanbul, 1984, s. 248


[18]
Bahaeddin Ögel, Türklerde Devlet Anlayışı, Ankara, 1982, s. 79.


[19]
Abdullah Temizkan, “Türk Dünyası Gençlik Kurultayları Üzerine Bir Zihniyet
Değerlendirmesi”, http://www.academia.edu/11317669/T%C3%BCrk_D%C3%BCnyas%C4%B1_Gen%C3%A7lik_Kurultaylar%C4%B1_%C3%9Czerine_Bir_Zihniyet_De%C4%9Ferlendirmesi,
(4 Ekim 2016)


[20]
“Dünya Karapapak Türkleri 1. Kurultayı”, 29 Kasım 2015, http://www.haberler.com/dunya-karapapak-turkleri-1-kurultayi-7922169-haberi/,
(5 Ekim 2016)


[21]
“Türk Devlet ve Toplulukları Dostluk Kardeşlik ve İşbirliği Kurultayı”, 18
Mayıs 2016, https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrk_Devlet_ve_Topluluklar%C4%B1_Dostluk_Karde%C5%9Flik_ve_%C4%B0%C5%9Fbirli%C4%9Fi_Kurultay%C4%B1,
(5 Ekim 2016)


[22]
“VIII. Uluslararası Türk Dili Kurultayı”, http://kurultay.tdk.gov.tr/,
(5 Ekim 2016)


[23]
“Dünya Uygur Kurultayı”, 26 Nisan 2015,


https://tr.wikipedia.org/wiki/D%C3%BCnya_Uygur_Kurultay%C4%B1,
(5 Ekim 2016)


[24]
“Kurultay Tarihi”, http://kurultaj.hu/bilgi/,
(3 Ekim 2016)


[25]
“TİKA 27 Türk Boyunu Bugaç Ovasında Bir Araya Getirecek”, 19 Mart  2016,


http://www.tika.gov.tr/tr/haber/tika_27_turk_boyunu_bugac_ovasinda_bir_araya_getirecek-21544,
(3 Ekim 2016)


[26]
“Kurultay Tarihi”, http://kurultaj.hu/bilgi/,
(3 Ekim 2016)


[27]
“Turan Kurultayı Bugaç’ta Yapıldı”, 2016,


http://www.avrasyasporbirligi.com/using/extensions/components/content-component/article-category-list/89-haberler/96-turan-kurultayi-buga%C3%A7%E2%80%99ta-yapildi.html,
(3 Ekim 2016)


[28]
“Macaristan 5. Turan Kurultayı İntibaları”, 20 Eylül 2014, http://www.21yyte.org/tr/arastirma/macaristan/2014/09/20/7765/macaristan-5-turan-kurultayi-intibalari,
(3 Ekim 2016)


[29]
“Macar Turan Kurultayı Başladı”, 13 Ağustos 2016, http://www.gazete2023.com/turk-dunyasi/macar-turan-kurultayi-basladi-h52518.html,
(3 Ekim 2016)


[30]
“Turan Kurultayı Bugaç’ta Yapıldı”, 2016,


http://www.avrasyasporbirligi.com/using/extensions/components/content-component/article-category-list/89-haberler/96-turan-kurultayi-buga%C3%A7%E2%80%99ta-yapildi.html,
(3 Ekim 2016)


[31]
Vilayət Quliyev, Macaristan’da Turançılık, 525-çi Qəzet, 3-9-2012, http://www.525.az/site/?name=xeber&news_id=114


[32]
Bilgehan Atsız Gökdağ, “2023’e Doğru Türkiye-Türk Dünyası Bütünleşmesi”, Yeni
Türkiye, Sayı 56, 2014, s. 1033


[33]
“Macaristan Macaristan’da Ermeni İddialarını İçeren Tasarı Reddedildi”, 4 Ekim
2016, http://aa.com.tr/tr/dunya/macaristanda-ermeni-iddialarini-iceren-tasari-reddedildi/658212,
(4 Ekim 2016)


[34]
“Macaristan-Kırgızistan İlişkileri Güçleniyor”, 8 Temmuz 2016, http://www.kaztr.com/haber/macaristan-kirgizistan-iliskileri-gucleniyor_h65261.html,
(5 Ekim 2016)


[35]
“Kazakistan İle Macaristan Arasında 11 Anlaşma”, 5 Mayıs 2012, http://www.hurriyet.com.tr/kazakistan-ile-macaristan-arasinda-11-anlasma-20485181,
(5 Ekim 2016)



[36] “Macaristan Cumhurbaşkanı
Schmitt, Türkmenistan’ı Ziyaret Edecek”, 5 Kasım 2011, http://www.haberler.com/macaristan-cumhurbaskani-schmitt-turkmenistan-i-3108306-haberi/,
(5 Ekim 2016)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir