Dr. Cengiz Topel MERMER : Çin – Hindistan Sınır
Sorunu | RAPORU
 

15 Haz 2020




Raporlar


Geçmişte büyük imparatorluklar kuran Çin
ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak bağımsızlıklarına kavuşmuş ve
ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın çağ imgelerinin cazibesine
kapılmıştır. İki kadim kültürün temsilcilerinin 20. asrın son çeyreğinden
itibaren küresel arenada yükselişe geçmesiyle birlikte milliyetçilik rüzgârının
bu ülkelerin yelkenlerini doldurduğu dikkat çekmiştir….



Geçmişte büyük
imparatorluklar kuran Çin ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak
bağımsızlıklarına kavuşmuş ve ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın
çağ imgelerinin cazibesine kapılmıştır. İki kadim kültürün temsilcilerinin 20.
asrın son çeyreğinden itibaren küresel arenada yükselişe geçmesiyle birlikte
milliyetçilik rüzgârının bu ülkelerin yelkenlerini doldurduğu dikkat çekmiştir.
Bu arada aralarındaki kronik sınır sorunu da milliyetçilik duygularını
beslemiştir. Milenyuma güçlenerek giren iki ülke de temkinli dış politikalarını
terk ederek güç politikalarına eğilim göstermiş ve bölgesel ölçekten küresel
ölçeğe geçmeye yönelik adımlar atmaya başlamıştır. Bu iki ülkenin yükselişinin
Asya’nın diğer yükselen güçleriyle birleşmesiyle yarattığı sinerji dikkat
çekerken, dünyanın küresel güç mücadelesinin ağırlık merkezi de Asya-Pasifik
coğrafyasına kaymaya başlamıştır. Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC)’nin gelişme
potansiyelinin küresel hegemonyasını tehdit edeceğini değerlendiren ABD, bu
bağlamda yeni bir atılım başlatmıştır. “Pivot Asya” olarak adlandırılan bu strateji,
ÇHC’nin yükselişini dengeleme noktasında, Hint-Amerikan işbirliği zemininde
hayata geçirilirken, ÇHC‘yi de Pakistan ve Rusya ile denge arayışına itmiştir.

 

Bu gelişmeler Çin-Hint rekabetini artırıp iki ülkedeki milliyetçi uyanışı
hızlandırırken, Çin-Hint rekabeti özellikle son on yılda ivme kazanmıştır. Bu
dönemde her iki ülkede milliyetçi liderler güçlenirken sınır sorunu da politik
bir kaldıraç olarak kullanılmıştır. 2012 yılında iktidara gelen Çin Devlet
Başkanı Xi Jingping, 2013 yılında OBOR (One Belt One Road-Bir Kuşak-Bir Yol)
Projesi ile ÇHC’nin küresel arenaya çıkışını ilan etmiştir. ÇHC bu atılımın
taşıyıcı kolonlarından biri olan CPEC (China – Pakistan Economic Corridor-Çin
Pakistan Ekonomik koridoru-ÇPEK) Projesi kapsamında Pakistan’da yaklaşık 44
milyar dolarlık bir yatırımı hayata geçirmiştir. Gwadar Limanı’nı Şincan Özerk
Bölgesi başkenti Kaşgar ile bağlamayı başaran ÇHC, Gwadar Limanı’nda savaş
gemisi de konuşlandırmıştır. Bu dönemde ÇHC, Güney Çin Denizi, Sarı Deniz ve
Tayvan üzerindeki hak iddialarını da atak bir şekilde hayata geçirirken Xi
Jingping, Çin Komünist Partisi (ÇKP)’nin 2017 Eylül’ündeki kongresinde
aldırdığı bir kararla Parti Genel Sekreterliği (aynı zamanda Devlet Başkanı)
görev süre sınırlamasını kaldırarak adeta krallığını ilan etmiştir. Bundan
sonra Xi Jingping liderliğindeki ÇHC, ülke içi güvenlik hassasiyeti yaratan
konuların üzerine demir bir yumruk ile gitmiştir. Çin Yönetimi bu kapsamda
Şincan ve Hong Kong’taki muhalif hareketleri ezmekten kaçınmamıştır.

 

Hindistan’da da bu dönemde benzer bir gelişme yaşamıştır. 2014 yılında iktidara
gelen Hindu milliyetçisi BJP lideri Narendra Modi ülkenin seküler yapısını
törpüleyerek, Hindu milliyetçiliğini dayatan bir politikayı hayat geçirmiştir.
Modi Yönetimi dış politikada da atak bir tutum izleyerek Güney ve Güneydoğu
Asya ile Hint Okyanusu coğrafyasında ÇHC ağırlığını azaltmak için bir
inisiyatif başlatmıştır. Başbakan Modi, bu politikaları hayata geçirirken ciddi
bir ABD desteğini arkasına almanın yanı sıra Tayvan, Japonya, Avustralya, Yeni
Zelanda ve Güney Kore ile işbirliği yapmıştır. Mayıs 2019 seçimlerinden
başarıyla çıkarak iktidarını sağlamlaştıran Modi, Haziran 2019 ayından itibaren
içeride ve dışarıda milliyetçi politikalara hız vermiştir. Keşmir’in özel
statüsünü 05 Ağustos 2019 ‘da kaldıran BJP iktidarı, bu eyaleti dış dünyaya
kapatarak askerî kordon altına almıştır. ÇHC ile aralarındaki tartışmalı
Himalaya sınırlarında yol inşaat projesi başlatan BJP Hükümeti, kuzeydoğu
eyaletlerindeki ayrılıkçı hareketlerin üzerine sert bir şekilde gitmenin yanı
sıra Müslümanları dışlayan vatandaşlık ve özel hukuk yasalarını hayata
geçirmiştir. Başbakan Modi’nin bu uygulamaları ülke içi protestoları artırırken
toplumlar arası kutuplaşmayı körüklemiş ve bir şiddet patlamasına neden olmuştur.
Hindu milliyetçiliği ekseninde hayata geçirilen politikalar ülkeyi hem içeride
hem de dışarıda zora sokmasına rağmen BJP iktidarı geri adım atmamıştır. 2020
yılının Mayıs ayında, bütün dünya korona virüs ile mücadele ederken, BJP
iktidarının 2019 sonlarında Himalayalar’da hayata geçirmeye başladığı yol inşa
projesinin ÇHC ile yeni bir krize neden olduğu ortaya çıkmıştır.

 

İki ülkenin sınırda tekrar askerî olarak karşı karşıya geldiği bu dönemde
hazırlanan çalışmadaki amaç; Çin- Hint sınır krizini, iki ülke arasında
sürüncemeli çatışmaya neden olan alt yapısıyla birlikte inceleyerek, sorunun
anlaşılmasına katkı sunmaktır.



1. TARİHİ SÜREÇ

 

a. Himalayalar’da Çin-Hindistan İlişkilerinin
Tarihi Zemini


 

İki kadim kültürün Himalayalar coğrafyasındaki doğrudan ilişkileri, ilk yerel
Hint İmparatorluğu olan Maurya İmparatorluğu ile Çin’in Han Hanedanlığı
dönemine (M.Ö. 3.YY-M.S. 3.YY) kadar uzanır. Sonrasında bu iki kadim kültürün
temsilcileri uzunca bir zaman güç parametrelerinde geride kalmış; bu süreçte
işgalci krallıklar-imparatorluklar ile Himalayalar’ın yerel güçler arasında bir
rekabet yaşanmıştır. Asya’nın merkezinden doğu ve güney istikametine doğru
ilerleyen egemenlik mücadelesinin 19.YY’da netleşerek küresel boyut
kazanmasıyla Himalayalar Silsilesi tekrar önem kazanmıştır. Bu dönemin küresel
aktörleri olan Rus Çarlığı ile İngiliz İmparatorluğu Afganistan’da tampon bölge
oluşturarak durmuş ve Batı Asya ile Himalayalar’da denge siyaseti takip
etmiştir. Büyük Oyun (Great Game ) olarak adlandırılan bu stratejide aşılması
güç Himalaya Dağları üzerindeki geçitler kritik değer taşırken, taraflar
Himalayalar’ı ileri karakollar ile uzaktan kontrol etmeye çalışmıştır.
Himalayalar’ın sert ve aşılmaz dağları üzerindeki sınırlar bu süreçte belirsiz
kalmış ve önemli bir ihtilafa da neden olmamıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet