YILMAZ ÖZDİL : SOPHİA,
EPİSTEME, ENNOİA, ARETE

Efes antik kentini tee 1893’den beri,
iğneyle kuyu kazar gibi, Avusturyalılar günışığına çıkarıyor.

Ordinaryüs profesör Otto Bendorf,
Efes kazılarına başladığında, bu topraklarda henüz padişahlık vardı, bizim
başımızda zat-ı şahane Abdülhamid han hazretleri oturuyordu, ne zamandan beri
kazdıklarını düşünün gari.

*

Efes 2 bin 300 yaşında… Milattan önce
6 bin yılına, cilalı taş devrine uzanan izleri var. Biz Türklerin Roma’ya
yaptığımız bayram tatili seyahatinden sonra “ay şekerim muhteşemm”
diye anlata anlata bitiremediğimiz Colloseum, Efes’in yanında anca kümes olur.

*

Ama… Antik mantik işler bizim
açımızdan antin kuntin işler olduğu için, umurumuzda bile olmadığı için,
Avusturyalılar bizim yerimize Efes kazılarını yürütebilmek amacıyla, tee
1898’de Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nü kurdular.

*

Avusturya-Macaristan imparatorluğu
yıkıldı, Osmanlı imparatorluğu ortadan kalktı, cumhuriyetler ilan edildi,
birinci dünya savaşı, ikinci dünya savaşı, bana mısın demediler, Efes
kazılarına devam ettiler.

*

Avusturya Efes Dostları Derneği
kurdular. Sponsorlar buldular, Avusturya’nın Bank Austria, Credit Ansfalt,
Onau, Evn, Kallgerbau, Österreichische Lotterien, Rzb, Siemens, Strabag,
Metellbaulber, Generali, Obb, Vatech gibi firmaları para verdi, kazıları finans
etti.

*

Viyana’da Efes Müzesi açtılar.

Avusturya Bilimler Akademisi’ni
seferber ettiler.

Çocukluğumdan beri sabırsızlıkla
beklediğim, kazılarını adeta santim santim takip ettiğim “yamaç
evleri”ni hizmete açtılar, üstünü özel bir malzemeyle kaplayıp, arkeoloji
mabedine çevirdiler, ağustosun 50 derecelik güneşinde bile püfür püfür
gezilmesini sağladılar.

Yangından korumak için itfaiye aracı
bile hibe ettiler.

*

Biz bu arada, Efes’e gelen turistleri
kazıkladık, beş para etmez plastik laga lugaları hatıra eşya diye kakaladık,
kıçıkırık fayton turuna Ferrari parası aldık, bize göre yabancı turistlerin
hepsi orospu olduğu için, elalemin kadınlarına kızlarına sarkıntılık ettik,
eşşek yükü bilet parası kesmemize rağmen, girişteki tırışkadan tuvalet
kulübesini bile zor koyduk, oraya bırakılandan başka bi boka da yaramadık.

*

Avusturyalılar sayesinde her yıl 2
milyon kişiyi mıknatıs gibi kendine çekiyor Efes… Sadece arkeolojik değil,
jeolojik, coğrafik, botanik ve antropolojik araştırmalar da yapıyorlar. Mesela,
Efes bölgesinin milattan önce 8’inci yüzyılda sahip olduğu bitki örtüsünü,
Avusturyalılardan öğrendik. Karotlu sondajları sayesinde, milattan önce 1630
yılında teee Santorini adasında meydana gelen yanardağı patlamasına ait
küllerin izine ulaştık. Romalıların bağcılık, şarapçılık yöntemlerini bulduk.

*

Bayrak yarışı misali, bugüne kadar
200’e yakın Avusturyalı arkeolog, Efes’te çalıştı. Kazı başkanlığını 2010
yılından beri Sabina Ladstatter yürütüyor. Türkiye’de lütfedilip haber bile
yapılmadı ama… Sabina Ladstatter, 2011 yılında Avusturya’da “yılın bilim
insanı” seçildi.

*

Türkiye’ye ne zaman Avusturya
cumhurbaşkanı veya başbakanı gelse, mutlaka Efes’i ziyaret eder. Antarktika
hariç, dünyadaki bütün ülkelere gezmeye giden bizimkilerin ise, henüz Efes’e
gittiği görülmedi.

*

Efes antik kenti, Avusturyalıların bu
müthiş gayreti sayesinde, 2015 yılında, Unesco Dünya Kültür Mirası listesine
girdi, tescil edildi.

1893’ten beri 122 yıldır sürdürülen
çabalar neticesinde, Efes antik kenti, hem Türkiye’ye kazandırıldı, hem dünyaya
kazandırıldı.

*

E teşekkür etmeden olmaz tabii!

*

Dünyanın bütün milletleriyle papaz
olan sayın hükümetimiz, dünyada hiçbir milletle kavgalı olmayan Avusturya’yla
bile bozuşmayı başardı.

*

Şak…

Avusturya’ya kıllık olsun diye,
Efes’teki arkeolojik çalışmalar durduruldu!

*

Kültür bakanlığı yetkililerimiz
Efes’e gitti, Sabine Ladstatter başkanlığındaki Avusturya arkeoloji ekibini
kovdu, kazı evi boşaltıldı.

*

Ve…

Dünya kültür mirası, düğün salonu yapıldı
iyi mi!

*

Celsus kütüphanesinin önüne masaları
dizmişler, plastik sandalyeleri perdelik kumaşla giydirmişler, her tarafından
sakillik akıyor.

Neymiş efendim, düğün
yaptırmıyorlarmış da, yemekli organizasyon yaptırıyorlarmış filan…

Utanmadan kiralama tarifesi bile
koymuşlar, antik tiyatro 70 bin lira, Celsus kütüphanesi 30 bin lira, liman
caddesi 30 bin lira, Odeon 25 bin lira.

*

Celsus kütüphanesi dediğin, 2 bin
yıllık… 25 yılda inşa edildi. El yazması 14 bin rulo, papirüs ve parşömen
barındırıyordu. Sadece boyutlarıyla değil, ergonomik tasarımıyla da dünyada eşi
benzeri yok. Sütunlarını ve sütunbaşlarını öyle yerleştirmişler ki, perspektif
veriyor, olduğundan çok daha yüksek görünüyor. Dış duvarında, dört girintide
dört kadın heykeli var. Orijinalleri Viyana’da bulunan bu dört tanrıça,
sophia’yı, episteme’yi, ennoia’yı ve arete’ye temsil ediyor. Yani… Bilgeliği,
bilgi’yi, akıl’ı, erdem’i simgeliyor.

*

2 bin yıllık imbikten süzülmüş
bilgelik, bilgi, akıl, erdem…

30 bin liraya kiralıyorsun!

*

Antik tiyatro, 24 bin kişilik
kapasitesiyle dünyanın en büyük açık hava tiyatrosu… At nalı biçimindeki
oditoryumu, içbükey kesite sahip, bu özelliğiyle akustik ve optik kusurları
örtüyor. 70 bin lira fiyat biçmişler.

Meselenin dünya kültür mirası
tarafını boşverdim, bu ebatta düğün salonunu, Ümraniye’de bile 70 bin liraya
vermezler birader!

*

Liman caddesi, iki yanı sütunlu,
mermer döşeli, 20 metre genişliğinde, 600 metre boyunda, uçak indirirsin… 30
bin lira.

*

Odeon, demokrasinin kökeni, bildiğin
meclis salonu… 1400 kişilik… Demokrasiden bahsederken mangalda kül bırakmayan
arkadaşlar, en ucuz fiyatı meclis salonuna biçmişler. 25 bin liraya
bırakıyorlar.

*

Demem o ki…

Hiç kafası çalışmıyor şu
Avusturyalıların.

*

Aspendos’ta nişan, Çatalhöyük’te kına
gecesi, Hattuşaş’ta nikah, Göbeklitepe’de düğün, Zeugma’da sünnet, Truva atıyla
sünnet çocuğuna fayton turu…
























































































































Viyana’yı becerememiştik, Efes’i
kuşattık, gerisi hallolur artık.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cialis 5 mg viagra satın al Elektronik Sigara https://wwv.stag9000.shop http://umraniyetip.org/anadolu-yakasi/maltepe-escort/ perabet