ANALİZ & ARAŞTIRMA DOSYALARI

E. TÜMG. ARMAĞAN
KULOĞLU : TERAZİNİN İKİ KEFESİ

Türkiye-ABD ilişkilerinin çok
kritik bir dönem geçirdiği süreçte ABD’li rahip Brunson, sağlık sorunları
gerekçe gösterilerek ev hapsine alındı. Bu durumun, Türkiye-ABD ilişki
terazisinin iki kefesini dengelemeye vesile olduğu değerlendirildi.

Türkiye-ABD ilişkilerindeki
gerginlik

İlişkilerin uzun bir süredir
gergin olduğu bilinmektedir. Bu gerginliğin sebeplerinden biri de ABD’nin
Suriye’de kendine müttefik olarak PYD/YPG/PKK’yı seçmesi ve Suriye’nin yeni
yapılanmasında ona bir statü verdirerek Suriye’deki etkinliğini bu örgüt
üzerinden devam ettirmeye çalışmasıdır.

Ancak bu durum Türkiye’nin
güney sınırında tehdit oluşturmaktadır. Türkiye bu tehdidi ortadan kaldırmak için
çeşitli girişimlerde bulunmuştur. Bunlardan biri de Rusya ve İran ile barışın
sağlanması konusunda yaptığı ittifaktır. Türkiye bu ittifakın kendisine
sağlamış olduğu ortamı iyi değerlendirerek Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı
Operasyonlarını gerçekleştirmiş, güney bölgede bir bütün olarak oluşturulmaya
çalışılan ve Akdeniz’e çıkışı da hedefleyen terör koridoruna engel olmuştur.

Bu durum ABD nezdinde
hoşnutsuzluk yaratmış ve Türkiye’ye çeşitli yaptırımlar uygulama peşine
düşmüştür. Bu kapsamda Türkiye’nin ihtiyacı olan ve uzun bir süredir almaya
çalıştığı orta ve uzun irtifa füze sisteminin alınmasını da engellemeye
çalışmıştır.

Patriot füzelerinin satılması
engellendi

Türkiye ihtiyacı olan füzeleri
almak için ABD, Çin, Rusya, Fransız-İtalyan ortaklığı şirketleriyle irtibata
geçmiştir. ABD Patriot füzelerini satmama kararı aldığı için, kalan ülke
şirketlerinden kendi ihtiyaçlarını en iyi karşılayacak olan ve şartları en iyi
karşılayan Rus S-400 füzelerini almaya karar vermiştir.

Bu kararın alınmasında Rusya’yla
geliştirilen iyi ilişkilerin de etkili olduğu söylenebilir. Ancak bu durum
ABD’yi, müttefikleri ve NATO’yu rahatsız etmiştir. Fakat ABD’nin tepkisi daha
sert ve sürekli olmuş ve bu durum Türkiye’ye uygulamaya çalıştığı yaptırımları
tetiklemiştir.

Rahip Bruson’un
tutuklanmasından duyulan rahatsızlık

ABD’li rahip Brunson
İzmir’deki bir kilisede papazlık yapmaktayken FETÖ ve PKK adına suç işlediği
gerekçesiyle tutuklanmış ve yargıya sevk edilmiştir. 35 yıl hapis istemiyle
yargılanmaktadır.

İki yıla yakın bir süredir
devam eden yargı süreci ABD tarafından yakından takip edilmekte, ABD kamuoyu ve
Evangelist çevre tarafından da tepkiyle karşılanmaktadır. Bu durum ABD Kongresi
üzerinde (Senato ve Temsilciler Meclisi) baskı oluşturmaktadır. Bu baskı neticesinde
Kongre, Türkiye’ye F-35 uçaklarının satışını ve teslimini durdurma kararı
almıştır. Gerekçe olarak da, Türkiye’nin S-400 alımını durdurmaması ve Rahip
Brunson’un serbest bırakılmamasını göstermiştir.

ABD Başkanı Trump’ın Türkiye
Cumhurbaşkanı’yla yaptığı görüşmelerde bu konulardaki isteğini birkaç defa
gündeme getirdiği bilinmektedir. Ancak Kongrenin aldığı karar Başkan Trump’ın
önüne gelecektir. Trump bu konuda bir karar verme durumundadır. Ancak iç
kamuoyunun baskısı altındadır.

Haklı olmak yetmiyor, dengeyi
bulmak gerekiyor

Türkiye F-35 üretimine ortak 9
ülkeden biridir. Bir milyar dolara yakın ödeme yapmıştır. F-35’in bazı
parçaları da, ortaklık çerçevesinde, TAI’de üretilmektedir. Satışının ve
tesliminin durdurulamaması gerekir. Üstelik 2 adedi ABD’de Türk makamlarına
teslim edilmiş ve eğitim hazırlıkları yapılmaktadır.

S-400 füze sistemi de bizim
savunma ihtiyacımızdır. Sorgulanamaması gerekir.

Rahip konusu da yargıya
intikal etmiştir. Bağımsız Türk yargısının işidir.

ABD’deki Hakan Atilla davası
sonucunda bazı bankalara ceza gelmesi de söz konusudur.

Birbiriyle hiç ilgisi
bulunmamasına rağmen, terazinin bir kefesinde F-35, bankalara ceza, diğer
kefesinde S-400 ve Papaz vardır. Ancak uluslararası ilişkilerde dengeyi
gözetmek de önem arz etmektedir.

Bu kapsamda Türkiye’nin S-400
alımından vazgeçmesi ilerleyen süreçten dolayı zordur. Ayrıca bu konu hem
ihtiyaç, hem de egemen karar alma konusudur. Bu nedenle şimdi ABD’nin Patriot satışındaki
engeli kaldırmasıyla onun da alımı için görüşmeler yapılmaktadır. Papaz için
de, yargı sürecine etki etmeyecek şekilde, ev hapsinde tutulması kararı
çıkmıştır.

Bu gelişmenin olumlu sonucunu
piyasalarda dahi görmek mümkündür. Ancak ABD bu karardan tatmin olmamış ki,
Başkan ve Başkan yardımcısı tehdit dolu açıklamalarda bulunmuşlar ve bu da
Türkiye tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Bu da önümüzdeki dönemde yeni
gelişmelerin olacağını göstermektedir.












































































27 Temmuz 2018

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir