ANALİZ & ARAŞTIRMA DOSYALARI

İSRAİL, FIRSATI
GANİMET OLARAK GÖRÜYOR

İran’ın
nükleer geliştirme projesini nükleer silaha dönüştürmesini sınırlayan, bunun
karşılığında da İran’a uygulanan yaptırımların kademeli olarak kaldırılmasını
esas alan anlaşma, 2015 yılında imzalanmış ve bugüne kadar da
uygulanagelmiştir.

Anlaşma
Obama’nın çabalarıyla, BM daimi üyeleri ve Almanya (5+1) ile İran arasında
gerçekleştirilmiştir. Ancak Başkan Trump, bu anlaşmanın gerçek dışı ve
eksiklikleri olduğu gerekçeleriyle anlaşmadan çekileceğini sürekli beyan
etmektedir. Bu konudaki kararını da 12 Mayıs’da açıklayacağını söylemiştir.

Ortam,
İsrail’in de kışkırtmasıyla gittikçe gerilmektedir.

ABD’nin
anlaşmadan çekilme gerekçeleri

ABD,
yapılan anlaşmanın eksikliklerinden dolayı İran’ı frenlemediğini, balistik füze
programlarını kapsaması gerekirken bunun açık olarak belirtilmediğini, o
dönemde İran’ın nükleer kapasitesi daha ileri seviyede olmasına rağmen anlaşma
yapılırken İran’ın bunu düşük gösterdiğini, anlaşmanın şimdiki haliyle devam
etmesi halinde, anlaşma süresi olan 7 yılın sonunda, İran’ın çok daha ileri bir
seviyeye ulaşacağını iddia etmektedir.

Ayrıca
İran’ın yaptırımlardan kurtuldukça elinin rahatladığı, böylece Irak’ta,
Suriye’de, Lübnan’da, Yemen’de ve Libya’da etkinliğini artırdığı ifade
edilmektedir.

Diğer
taraftan uluslararası nitelikte olan bu anlaşmanın, ABD senatosu tarafından
onaylanmadan BMGK onayından geçmesinin ABD iç hukuku açısından eksiklik
yarattığı da çekilmek için bahane olarak gösterilmektedir.

Trump’ın
anlaşmadan çekilme hamlesinde, uluslararası destek aramaya çalıştığı
görülmektedir. Ancak Fransa ve Almanya liderleriyle yaptığı görüşmelerde
kendisine fazla bir destek gelmediği, aksine bu liderlerin Trump’ı anlaşmadan
çekilmeme yönünde ikna etmeye çalıştıkları müşahede edilmektedir.

İsrail
iddialarıyla ortalığı kışkırtıyor

İsrail
Başbakanı Netanyahu, İran’ın, yapılan anlaşmaya rağmen nükleer silah
geliştirmeye devam ettiğini iddia etmiştir. Bu konuda Tahran’daki gizli
depolardan ele geçirdiği ve nükleer silah programıyla bağlantılı olduğunu öne
sürdüğü çok sayıda belgenin kopyalarını kamuoyuyla paylaşmıştır. Çeşitli
animasyonlarla yaptığı açıklamada, ellerindeki dokümanların, İran’ın kesin
olarak yalan söylediğinin kanıtı olduğunu savunmuştur.

Netanyahu,
ABD Başkanı’nın doğru şeyler yapacağından emin olduğunu da söyleyerek, Trupm’ı
kışkırtmaya çalışmış, adeta yangına körükle gitmiştir.

Bu durum,
ASAM’da çalıştığım yıllarda, 2002-2003 yıllarında İsrail Begin-Sedat düşünce
kuruluşuyla yaptığımız toplantılarda İsrail’in, sürekli olarak İran’ın 2-3 yıl
içinde nükleer silah sahibi olacağına ilişkin iddialarını anımsatmıştır. Aradan
bu kadar yıl geçmesine rağmen İsrail’in hala benzer argümanları kullanarak
ABD’yi İran’a karşı kışkırtmaya çalıştığı görülmektedir. İddialara karşı
ihtiyatlı davranılmasında fayda görülmektedir.

ABD ve
İsrail, İran konusunda aynı frekansta

Trump’ın,
Ortadoğu politikaları kapsamında, İran’ın etkinliğinin kırılması önemli bir yer
tutmakta, bu nedenle her konuyu bir fırsat olarak değerlendirmeye
çalışmaktadır. İran’la yapılan anlaşmayı “delilik” olarak nitelendirerek,
anlaşmadan çekilme talebi de bundan kaynaklanmaktadır. Anlaşmadan çekilmekle
elinin serbest kalacağını, böylece istediği şekilde hareket edebileceğini
hesaplamaktadır.

Trump,
yedi yılda anlaşmanın süresi dolacağından, İran’ın nükleer silah üretmede
serbest kalacağını ileri sürerek, anlaşmadan çekilme durumunda ABD’nin ve
uluslararası toplumun çıkarlarını kollayan gerçek bir anlaşma yapılabileceğini
ifade etmektedir.

İsrail’in
güvenliği de kendisi açısından önemli olduğu için her alanda bu ülkeye destek
çıkmaktadır. Netanyahu’nun açıklamalarını yüzde yüz haklı görmesi de, hem
İran’a karşı olan tutumundan, hem de İsrail’e olan desteğinden
kaynaklanmaktadır.
















































İran’ın bu
gelişmelere sert tepki vermesi üzerine Netanyahu, savaş istemediklerini
söylemiş, ancak İran’ın durumu dikkate alarak hareket etmesi gerektiğini
hatırlatarak, fırsattan yararlanma düşüncesinden de geri kalmamıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir