ANALİZ & ARAŞTIRMA DOSYALARI

E. TÜMG. ARMAĞAN
KULOĞLU : ABD; BİR ÖYLE BİR BÖYLE

Türkiye’nin ABD’yle olan
ilişkileri inişli çıkışlı seyretmiştir. İlişkiler, bazen müttefiklik, stratejik
ortaklık, model ortaklık olarak tarif edilmiş, bazen de Türkiye ABD’yi,
güvenliğine tehdit olarak görmüş, ABD’de Türkiye’yi çıkarlarına engel oluşturan
ülke olarak nitelendirilmiştir. Ancak ABD’nin Türkiye’ye karşı aynı anda hem
müttefik, hem de çıkarlarına ters düşen ülke gibi hareket ettiği pek
görülmemiştir. Bugünlerde böyle bir durumla karşı karşıyayız.

Menbiç mutabakatı

ABD, PYD/YPG/PKK’nın Fırat’ın
batısındaki Menbiç bölgesini işgalini desteklemiştir. Türkiye de ABD’ye,
PYD’nin bölgeyi terk etmesi için defalarca çağrıda bulunmuş, ABD de bunun
sağlanacağına ilişkin söz vermiştir. Ancak ABD sözünde durmamış, hatta daha
sonra PYD’nin bölgeyi terk etmeyeceğini söylemiş ve bölge 2 yıla yakın PYD’nin
kontrolünde kalmıştır.

ABD 2 ay kadar önce,
Türkiye’nin de etkisiyle tutumunu değiştirerek, bu konuda müzakerelere
başlamıştır. Müzakere sonucunda sağlanan mutabakat gereğince Türkiye ve ABD 5
gün önce, kendilerine tahsis edilen sahada devriye faaliyetlerine başlamıştır.
Şimdi YPG’nin silahlarını ABD’ye teslim etmesi, bölgeyi terke ederek doğuya
geçmesi beklenmektedir. Bilahare kararlaştırılan yönetimin gerçekleştirilmesi
faaliyetine geçilecektir.

Şimdi soru, ABD’nin neden 2
yıl sonra böyle bir yaklaşım sergilediğidir. Bu durum, ABD’nin Menbiç’te
sağladığı imkâna karşılık Türkiye’nin, PYD’nin Fırat’ın doğusunda kalmasına ses
çıkarmaması için böyle bir yaklaşımda bulunduğunu göstermektedir.

Ayrıca ABD’nin bu şekildeki
davranışını, seçim için Türkiye’deki yönetime bir hediye olarak gören CIA
uzmanı bile vardır.

TSK’nın Irak’ın kuzeyindeki
harekâtı

Uzun bir süre Türkiye’nin Irak
içinde PKK’yla mücadelesine müsaade etmeyen ABD, PKK’yı terör örgütü olarak
kabul etmesi ve PKK’yla mücadeleye engel teşkil eden bir ülke olarak görünmek
istememesi düşüncesiyle, 2008’de yapılan kısa süreli ve mahdut hedefli
operasyon hariç, PKK’ya karşı sadece hava harekâtına izin vermiştir.

Bu tutumda olan ABD, 5 aydır
TSK’nın Irak içlerine yaptığı harekâta ses çıkarmamaktadır. TSK da bu harekâtı
Kandil’e doğru başarıyla sürdürmektedir. Ancak bu durum da, “bayram değil,
seyran değil ABD nedena ses çıkarmıyor” sorusunu akla getirmektedir.

Bunun sebebinin de; ABD’nin
Türkiye karşı “PKK’yı Türkiye’ye tehdit bir terör örgütü olarak gördüğü, onunla
mücadelesine hak verdiği, ancak YPG’yle PKK’yı ayırt ettiği, buna karşılık
Türkiye’nin de bu ayırımı yaparak PYD/YPG’yi kabullenmesi” şeklinde bir mesaj
vermek olduğu değerlendirilmektedir.

Türkiye’ye silah ambargosu

ABD senatosundan, Türkiye’nin
Rusya’dan S-400 alması ve tutuklu olan papazı serbest bırakmaması bahane
edilerek F-35, F-16 uçakları, CH-47, H-60 ve AH-1 helikopterleri satmasını
kongre karına bağlayan karar çıkmıştır.

Özellikle anlaşmaları
sağlanmış, paraları ödenmekte olan projeler varken böyle haksız ve mesnetsiz
bir tutum sergilenmesi esef vericidir. Her ne kadar uygulama, yönetimin onayına
tabi ise de durum, müttefikliği zedelemiştir.

Türkiye F-35 projesinin 9
ortağından biridir. Parasının önemli bir kısmını ödemiştir. Üstelik bazı
parçaları da Türkiye’de üretilmektedir. İlk 2 uçak da iki gün önce eğitim
faaliyetlerine başlanması için Türk heyetine ABD’de teslim edilmiştir.

Bu kararın alınmasında
İsrail’in büyük rol oynadığı konuşulmaktadır. İsrail’in, Türkiye’yle olan
ilişkilerinin bozulmasını da bahane ederek, ABD’deki Yahudi lobisi vasıtasıyla,
Ortadoğu’da kendisinden daha üstün bir gücün olmasını engellemeye çalıştığı
değerlendirilmektedir.

Çelişkiler yumağı oluştu

Menbiç’te uyumlu davran,
Türkiye’yi Fırat’ı doğusuna dokunmamaya razı et. Irak’ın kuzeyinde PKK
harekâtına ses çıkarma, PYD/YPG’yi kabullen. Müttefiklikten bahset, silah
ambargosu uygula. İyi niyet göstergesi olarak Ankara’ya yeniden büyükelçi ata,
atadığın elçi PKK taraftarı olsun.

Görüldüğü üzere ABD’nin her
davranışı şaibeli, şüpheli ve güven vermiyor. Bir öyle bir böyle. Karşı
davranışları gündeme getirmekte fayda var.


































































23 Haziran 2018