Prof. Dr. Burhanetin Duran : “Suriye Bağlamında Türkiye-ABD
İlişkileri Ciddi Bir Krize Girdi”
 

SETA Genel Koordinatörü Prof. Dr. Duran,
“Suriye bağlamında Türkiye-ABD ilişkilerinin ciddi bir krize girdiğini
görmemiz gerekir. Amerika ile Türkiye’nin YPG üzerinden tartışır hale gelmiş
olması, meselenin ciddiyetini göstermektedir.” dedi.









SETA Genel
Koordinatörü Prof. Dr. Buranettin Duran
, “Suriye bağlamında Türkiye-ABD ilişkilerinin ciddi
bir krize girdiğini görmemiz gerekir. NATO’nun birinci üyesi olan Amerika ile
yine NATO’nun en önemli üyelerinden Türkiye’nin bugün birbirleriyle YPG
üzerinden uluslararası hukuk düzleminde tartışır hale gelmiş olması, meselenin
ciddiyetini göstermektedir.” dedi.


Siyaset, Ekonomi ve
Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) 
ve Johns
Hopkins Üniversitesi Transatlantik İlişkiler Merkezi’
nin ortak
çalışması olarak yayınlanan, “Turkey
and Transatlantic Relations” 
kitabında ele alınan
konuların tartışıldığı sempozyumun açılışında konuşan Duran, kitabın
zamanlamasının çok önemli olduğunu ve Transatlantik ilişkilerin ciddi bir
dönüşümden geçtiğini söyledi.


Transatlantik
ilişkilerindeki bu ciddi dönüşümün bir yönüyle kriz, bir yönüyle yeniden
tanımlama, bir yönüyle de çözülmesi gereken sorunlar içerdiğini belirten Duran,
“Dünya tarihinde bu kadar önemli bir yapılanmanın olduğunu söyleyemeyiz. Bu
ilişkinin de kendi tarihi içerisinde önemli bir kriz noktasına geldiğini
söyleyebiliriz. Atlantik’in iki yakası arasında çatlaklar oluştu. Bu çatlaklar
öyle kolay onarılacak gibi görünmüyor. Yeni ilişki tarzı aranıyor. Bir
belirsizlik dönemine girdiğimizi söyleyebiliriz. Bu tüm dünyayı etkileyecek.
Türkiye’nin kendi dış politikasında yaşadığı dönüşümün Transatlantik
bağlantısının da hayli önemli olduğunu görmemiz gerekir. Türkiye bu ittifak
ilişkisi içerisinde kendi güvenlik ve hayati çıkarlarının karşılanmadığı
kanaatine ulaşmış durumdadır. Bu da Türkiye’yi ABD, AB ve NATO ile olan
ilişkilerine yeniden bakmak mecburiyetinde bırakmaktadır.” diye konuştu.


Transatlantik
ittifakından en fazla istifade edenin ABD ve Avrupa ülkeleri olduğuna dikkati
çeken Duran, bu durumdan diğer üyelerin memnun olmadığını vurgulayarak,
sözlerini şöyle sürdürdü:


“Bu da ciddi bir
değişimin gelmekte olduğunu ortaya çıkarıyor. Kriz Batı’nın içinden gelmektedir
ve bütün dünyayı etkilemektedir. Böyle baktığımızda Türkiye bu ilişkilerin
doğrudan etkilenen ülkesi olarak hem bir parçası olarak hem de beklediği
güvenlik çıkarlarının karşılanamaması sebebiyle sıklıkla ABD ve AB ülkeleriyle
gerilimler yaşamaktadır.”


Prof. Dr. Duran, Türkiye ve ABD’nin
ilişkilerinin, 2012-2013’ten itibaren Suriye’deki durumdan dolayı krize girmeye
başladığını hatırlatarak, şunları söyledi:


“Suriye bağlamında
Türkiye-ABD ilişkilerinin ciddi bir krize girdiğini görmemiz gerekir. NATO’nun
birinci üyesi olan Amerika ile yine NATO’nun en önemli üyelerinden Türkiye’nin
bugün birbirleriyle YPG üzerinden uluslararası hukuk düzleminde tartışır hale
gelmiş olması meselenin ciddiyetini göstermektedir. Yani bir terör örgütünün
adını değiştirmiş olması Amerika’nın teklifiyle ve terör örgütü dışında
gösterilmeye çalışılması diğer bir NATO üyesi ülke tarafından kabul edilebilir
bir şey değildir. Bunun ciddi bir kriz olduğunu görmemiz gerekir. Krizler,
değişimlerin, yeni tanımlamaların ve yeni fırsatların oluştuğu zamanlardır.
Zeytin Dalı operasyonuyla, Türkiye Rusya gibi bir ülkeyle anlaşabilip kendisine
hayati tehdit olan PKK/YPG ile mücadele edebilmektedir. Ama NATO üyesi ABD
Menbiç’ten çekilme sözünü tutmamaktadır. Bu Türkiye-Transatlantik ilişkilerinin
geldiği dip noktalardan birini işaret etmektedir.”


Transatlantik
İlişkiler Merkezinden Sasha Toperich
 ise bu kitap çalışmasının SETA ile yapılan
ikinci çalışmaları olduğunu belirtti.


Bu çalışmaya hem
Türk bilim insanlarını hem de diğer ülkelerdeki bilim insanlarını dahil
ettiklerini aktaran Toperich, şöyle konuştu:


“Buradaki hedef, ABD
ve Türkiye birçok meselede sorunlar yaşamış olsa bile, bu ilişkiler tamamen
kesilmiş olmadı. Önceki ABD yönetimi tutarlı bir ilişki kurma konusunda sıkıntı
yaşamış olabilir. Hem Obama hem de Trump yönetiminin DEAŞ’ı ortadan kaldırma hedefi
ortaya çıkıyor. Burada bu meseleleri dile getirebiliriz. Bu kitap da bunu
yaptı, 23 bölüm altında hem Türkiye’deki hem ABD’deki bilim adamlarının
görüşlerini yansıttı. Ekonomik açıdan Türkiye ve Transatlantik arasında
ilişkiler daha iyi nasıl olur, bunu ele aldık. Türkiye önemli bir NATO üyesi ve
Balkanlarda önemli bir ülke. 2017’de yüzde 7’lik bir büyüme görüyoruz Türkiye
bazında. Bununla birlikte daha iyi bir ekonomik işbirliği anlaşmaları
olacaktır. Hem Türkiye’de hem de ABD’de ticareti desteklemeye yönelik eylemler
var. ABD Ticaret Odası’ndan yetkililer İstanbul ve Ankara’da görüşmeler
yapıyorlar. ”


İstinye Üniversitesi
Uluslararası İlişkiler Öğretim Üyesi Doç Dr. Aylin Önver Noi ise çok kapsamlı
bir çalışma yaptıklarını kaydederek, “Bu kitapla amacımız, problemlerle ilgili
Transatlantik ilişkileri tekrardan normalleştirmek, rayına koymak ve daha iyi
bir ittifakı daha doğru geliştirebiliriz konusunu ortaya koymak oldu. Oldukça
yaratıcı çözümler sunuldu.” görüşünü dile getirdi.


[AA, 7 Şubat 2018]